انی، یوسف بن احمد بحرانی و علی ابن ابراهیم قمی</a><a class="text" href="w:text:60.txt">خمینی، محسن کاشانی و ابوالحسن عاملی</a><a class="text" href="w:text:61.txt">محمد رضا مظفر، آقا بزرگ تهراني و کاشف الغطاء</a><a class="text" href="w:text:62.txt">عبدالحسین موسوی، نوری طبرسی و عیاشی</a><a class="text" href="w:text:63.txt">محمد بن علي بن شهر آشوب، ابو جعفر طوسي و ابوجعفر کلینی</a><a class="text" href="w:text:64.txt">ميثم بحراني، عدنان بحراني و تقی الدین کفعمی</a></body></html> برادر مسلمان! ما در اين فصل مکانت و عظمت برخي از علماي شيعه و کتاب‌هايشان، از ديدگاه علماي شيعه آن کساني که زندگي‌نامه علماء نوشته‌اند بيان مي‌کنيم، و براي شما برادر مسلمان روشن مي‌سازيم که آن دسته از علماي شيعه که در کتاب خدا، و صحابه رسول الله طعنه مي‌زنند، ايشان از علماي بزرگ شيعه هستند که نزد شيعه و علمايشان داراي تقدير و احترام هستند. 
اولاً- نظر برخي از علماي شيعه درباره کتابهاي چهارگانه

1- امام عبدالحسين شرف الدين موسي مي‌گويد: کتابهاي چهارگانه را که در صدر اول تا کنون مرجع اماميه در اصول و فروعشان است عبارت‌اند از: 
کافي، و تهذيب و استبصار، و من لا يحضره الفقيه. 
و اينها متواتر هستند، و صحيح بودن مضمون آن قطعي است و اقدم و عظيمترين و بهترين آنها کافي مي‌باشد[1].

2- محمد صادق صدر مي‌گويد: 
همانا شيعه بر کتاب چهارگانه، و صحيح بودن روايات آن اتفاق دارند[2].

--------------------------
[1]- المراجعات مراجعه 110. 
[2]- الشیعه ص، 127-128. 
دوم- مکانت و منزلت اين علماء نزد شيعه

1-  محمد باقر مجلسي: متوفي سال 1111 هجري از تاليفاتش: 
* مراة العقول في شرح أخبار الرسول (شرح کافي). 
* بحار الانوار الجامعه لدرر أخبار الأئمة الاطهار. 
* جلاء العيون
* الأربعين 
* حق اليقين.
اردبيلي مي‌گويد: محمد باقر بن محمد تقي بن المقصود علي ملقب به مجلسي، مد ظله العالي، استاد و شيخ ما، و شيخ الاسلام و المسلمين، خادم مجهتدين، امام علامه محقق، مدقق جليل القدر، عظيم الشان، والامقام، فرزانه زمانش ثقه و ثبت صاحب علم بسيار و تصانيف خوب، بلندي مقام و مرتبتش و تبحرش در علوم عقلي و نقلي و درستي آراء و دقت نظرش، و امامت و عدالتش، مشهورتر از آن است که ذکر شود، و ايشان بلندتر از آن هستند که عبارتي درباره ايشان نوشته شود .... داراي کتابهاي نفيس و خوبي هستند، که بمن اجازه روايت داده‌اند، از آنها: 
کتاب بحار الانوار، که شامل بيشتر اخبار ائمه اطهار و شرح آن مي‌باشد، که کتابي است بزرگ که نزديک به هزار هزار (يک ميليون) بيت مي‌باشد[1].
حر عاملي مي‌گويد: 
مولانا الجليل محمد باقر بن مولانا محمد تقي مجلسي، عالم فاضل، ماهر محقق، مدقق علامه، فقيه متکلم محدث ثقه، صاحب خوبيها و فضايل، جليل القدر، عظيم الشان، داراي مولفات بسيار و مفيد از جمله: کتاب بحار الانوار في اخبار الائمه الاطهار، که احاديث تمام کتابها جمع‌آوري نموده است، بجز کتب چهارگانه و نهج البلاغة. 
که از آنها نقل نمي‌کند مگر خيلي کم، ترتيب نيکو داده، و الفاظ مشکل آن را شرح نموده است و در 25 مجلد مي‌باشد. و کتاب جلاء العيون، و کتاب حياة القلوب[2].
و يوسف بحراني مجلسي را موثق قرار داده و مي‌گويد: 
و اين شيخ در زمان خودش امام بود در علم حديث و علوم ديگر، و شيخ الاسلام در دار السلطنه در اصفهان بودند، و در آنجا رياست ديني و دنيوي را عهده‌دار بودند، و امام جمعه و جماعات بودند، و ايشان کسي بود که حديث را منتشر نمودند، و مخصوصاً در سرزمين عجم، و شيخ ما، داراي تصنيفاتي هستند، از آنان: کتاب بحار الانوار است که در آن تمام علوم جمع‌آوري نموده و شامل مجلدات و کتب مي‌باشد[3].

2- نعمت الله بن عبدالله جزايري (مولف کتاب الانوار النعمانيه). 
حر عاملي مي‌گويد: سيد نعمت بن عبدالله الحسيني الجزايري، فاضل عالم محقق جليل القدر، مدرس و از معاصرين مي‌باشند، داراي کتابهاي هست، از آنها: شرح تهذيب، و حواشي استبصار مي‌باشد[4].
و يوسف بحراني مي‌گويد: 
محدث سيد نعمت الله عبدالله موسوي شوشتري، ايشان سيد و فاضل و محدث و مدقق بودند، داراي اطلاعي وسيع بودند بر اخبار اماميه و تتبع و جستجو آثار معصوميه، همدم بزرگان و سلاطين بودند، و نزدشان عزيز و گرامي بود، و بدين خاطر برخي از فضلا بر وي تنقيد کرده‌اند، ايشان داراي کتاب، شرح تهذيب و کتاب الأنوار النعمانية هستند[5].
و خوانساري مي‌گويد: 
از علماي بزرگ متاخرين، و از فضلاي متبحر ما، و يگانه زمانش در لغت عربي، و ادب و فقه و حديث، صاحب قلب سليم، و چهره درخشان و طبع مستقيم، و مولفات دل چسب»... مولفاتش را توصيف مي‌کند، و مي‌گويد، و جامع‌ترين آنها از نظر فوائد کتاب الأنوار النعمانية مي‌باشد[6].
و عباس قمي مي‌گويد: 
سيد بزرگوار، و محدث باهوش، و يگانه زمانش در لغت عربي و ادب و فقه و حديث و تفسير، عالم، فاضل، و محققي جليل القدر، و صاحب تصنيفات بسيار که منتشر شده است[7].
و همچنين مي‌گويد: صلاله اطهار، پدر بزرگان و اکارم و اخياري که نسل به نسل در گيتي پخش هستند، و عالم رباني[8].

-------------------------
[1]- جامع الرواه 2/78-79، و تنقیح المقال ما مقانی 2/85. 
[2]- امل الآمل 2/248. 
[3]- لولوة البحرین ص، 55-56. 
[4]- امل الآمل 2/336. 
[5]- لؤلؤة البحرین ص، 111. 
[6]- روضات الجنات 8/138 از انتشارات الدار الاسلامیه بیروت. 
[7]- الکنی و الالقاب (3/298). 
[8]- الفوائد الرضویه (2/294). 
3- ابو جعفر محمد بن الحسن بن فروخ (الصفار):
متوفي سال 290 هجري (از ياران امام حسن عسکري) مولف کتاب بصائر الدرجات الکبري في فضائل آل محمد (عليه السلام). 
طوسي مي‌گويد: محمد بن الحسن صفار قمي، کتابهاي دارند مانند کتاب (الحسين بن سعيد) و به اضافه کتاب بصائر الدرجات و غيره[1]. 
و مجلسي از نجاشي نقل مي‌کند که وي درباره صفار گفته است: 
او در بين ياران قمي‌هاي ما و جيه بود، و ثقه و عظيم القدر، و در روايت خيلي کم چيزي را ساقط مي‌کرد[2].
و علامه کوچه باغي در تقيم کتاب بصائر الدرجات مي‌گويد: 
سپس بدان که اين کتاب، از آن کتابهاي است که فحول رجال مانند صاحب و سائل و مجلسي در بحار الانوار بر آن اعتماد کرده‌اند و براي آن علامت (ير) قرار داده، و در فصل اول از مقدمات بحار در هنگام شمردن منابع و مدارک کتاب تصريح کرده است: کتاب بصائر الدرجات، از شيخ ثقه عظيم الشان. 
محمد بن حسن صفار ....، و عالم بزرگوار سيد محمد باقر گيلاني اصفهاني ملقب به حجه الاسلام در رساله‌اش العده في شرح کلام الفاضل الاسترآبادي - مي‌گويد: 
صفار، از محدثين بزرگ و علماء مي‌باشد، و کتابهايش معروف هست، مانند: بصائر الدرجات و غيره[3].
سپس بعد از اين مي‌گويد: 
از آنچه گفته شد، چنين نتيجه مي‌گيريم که اين کتاب نزد اصحاب‌مان از اصول معتبر و معتمد محسوب مي‌شود[4].

4- ابو منصور احمد بن علي بن ابي طالب طبرسي
متوفي سال 620 هجري، مولف کتاب الاحتجاج. 
مجلسي مي‌گويد: 
شيخ بزرگوار، ابو منصور احمد بن علي بن ابي طالب طبرسي، صاحب کتاب الاحتجاج، عالم، فاضل، محدث، ثقه، از بزرگان اصحاب متقدمين ما هستند[5]. 
و حر عا