ند تا متذکر گردند (‌و پند گیرند)‌. و سخن بد به درخت بدی می‌ماند که از سطح زمین کنده شده باشد (‌و در برابر وزش طوفانها هر روز به گوشه‌ای پرتاب گردد و ثبات و) قراری نداشته باشد.

(يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الآخِرَةِ وَيُضِلُّ اللَّهُ الظَّالِمِينَ وَيَفْعَلُ اللَّهُ مَا يَشَاءُ).

خداون مومنان را به خاطر گفتار استوار (‌و عقیده پایدارشان‌) هم در این جهان (‌در برابر زرق و برق مادیات و بیم و هراس مشکلات محفوظ و مصون می‌نماید) و هم در آن جهان (‌ایشان را در نعمت‏های فراوان و عطایای بی‌پایان‌، جاویدان و) ماندگار می‌دارد، و کافران را (‌در دنیا و آخرت‌) گمراه و سرگشته می‌سازد، و خداوند هرچه بخواهد انجام می‌دهد. 

صحنه سخن خوب و پاک به درخت خوب و پاکی می‌ماندکه تنه آن در زمین ثابت و استوار، و شاخه‌هایش در فضا پراکنده باشد ... و سخن بد و ناپاک به درخت بد و ناپاکی می‌ماندکه از سطح زمین‌کنده شده باشد و در برابر وزش طوفانها هر روز به‌گو‌شه‌ای پرتاب‌گردد و ثبات و قراری نداشته باشد ... این صحنه‌ای است‌که از فضای روند قرآنی‌، و از داستان پیغمبران وتکذیب‌کنندگان‌، و به‌ویژه از سرنوشت اینان و آنان برگرفته شده است‌. در اینجا درخت نبوت و سایه ابراهیم پدر انبیاء بر آن واضح و آشکار است‌. این درخت نبوت است‌که در هر دوره‌ای‌که میان پیغمبران فاصله افتاده است میوه تر و تازه‌ای‌، یعنی پیغمبری از پیغمبران را به بار آورده است ... این پیغمبر ثمره ایمان و خوبی و سر زندگی را بخشیده است‌.

ولیکن مثلی‌که زده شده است -گذشته از هماهنگی آن با فضای سوره و فضای داستان - از این‌کرانه‌ها فراتر می‌رود، وگستره آن عریض‌تر و طویل‌تر، و حقیقت آن ژرف‌تر و بیشتر است‌.

سخن خوب و پاک -‌سخن حق ودرست -‌بسان درخت خوب و پاک است‌. تنه آن استوار و بلند است و به ثمر نشسته است ... استوار و برجا است و طوفانها و گردبادها آن را از ریشه نمی‌کنند، و بادهای باطل آن را بازیچه دست خود قرار نمی‌دهند، وکلنگهای طغیان و سرکشی بر آن توانائی و زور ندارد، هرچند برخیها در بعضی از اوقات‌گمان برندکه این درخت در معرض خطر ریشه‌کننده و نابودکننده‌ای قرارگرفته است‌. ولی این درخت بلندبالا و برافراشته می‌ماند، و از بالا بالاها شر و ظلم و طغیان می‌نگرد، هرچند در برخی از اوقات به نظر بعضیها چنین آیدکه شر به مزاحمت آن در فضا میرود و ساقه تنومند آن را سرنگون می‌سازد. امّا چنین نیست‌. این درخت به بار نشسته است و ثمره آن همیشگی است وگسیخته نمی‌گردد. زیرا دانه‌ها و هسته‌های آن در درونهای مردمان زیادی لحظه به لحظه می‌روید و جوانه می‌زند ...سخن بد وناپاک -‌سخن پوچ و باطل -‌بسان درخت بد و ناپاک است‌. چه بسا به جنب و جوش و رشد و نمو بپردازد و بالاتر و بالاتر رود و سر درهم تند و پر شاخ و برگ شود، و به‌گمان بعضیها چنین رسدکه این درخت بد وناپاک ستبرتر و نیرومندتر از درخت بد و ناپاک باشد. ولیکن این درخت بد و ناپاک پفیده و سرسبز می‌ماند، و ریشه‌های آن در خاک است و نزدیک به سطح زمین‌، بدان‌گونه‌که انگار برکنده شده است و بر روی زمین افکنده شده است ... مدت زمان چندانی نمی‌گذرد از سطح زمین برکنده می‌شود، و بر جای خود ماندگار و برقرار نمی‌ماند و بازیچه د‌ست گردبادها و طوفانها می‌گردد.

هم این و هم آن‌، تنها ضرب‌المثلی نیست‌که زده شود. و تنها مثالی برای دلداری و دل دادن به خوبان و پاکان نیست‌. بلکه در زندگی واقعیت دارد، هرچندکه تحقق پیداکردن آن در برخی از اوقات به‌کندی صورت‌گیرد. خیر و خوبی اصیل نمی‌میرد و پژمرده نمی‌شود، هر اندازه هم شر و بدی برای آن مزاحمت تولیدکند و سر راه را بر او بگیرد ... شر و بدی هم زنده نمی‌ماند مگر بدان اندازه‌که اندک خیر و خوبی آمیزه آن نابود شود و از میان رود -‌کمتر شر و بدی سره و خالص یافته می‌شود -‌همین‌که خیر و خوبی آمیخته به شر و بدی از میان رود، اثری از شر و بدی برجای نمی‌ماند. چه درخت شر و بدی نابود می‌شود و خشک و پرپر می‌گردد، هر اندازه هم ستبر و بلندبالا باشد.

خیر و خوبی به سلامت می‌ماند! و شر و بدی به سلامت نمی‌ماند!

(وَيَضْرِبُ اللَّهُ الأمْثَالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ).

خداوند برای مردم مثلها می‌زند تا متذکر گردند (‌و پند گیرند)‌.

اینها مثلهائی است‌که مصداق آنها در زمین یافته می‌شود، ولیکن بسیاری از مردمان درگیر و دار مشکلات زمان آن را فراموش می‌کنند.

در سایه درخت ثابت و استواری‌که تعبیر قرآنی را برای تصویر معنی ثبات و پایداری و فضای آن به‌کار می‌گیرد، درخت را به گونه‌ای ترسیم می‌کندکه انگار تنه آن ثابت و مستقر در زمین است‌، و شاخ و برگ آن برافراشته است‌، و تا آنجا که چشم ‌کار می‌کند در فضا قد و بالا کشیده است‌، و جلو دیدگان استوار ایستاده است و الهام‌بخش قدرت و شوکت و ثبات و استواری گردیده است‌.

در سایه همچون درخت ثابت و استواری که به عنوان ضرب‌المثل برای سخن خوب و پاک زده شده است‌، - همچون پیروی آمده است‌:

(يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الآخِرَةِ).

خداوند مومنان را به خاطر گفتار استوار (‌و عقیده 

پایدارشان‌) هم در این جهان (‌در برابر زرق و برق مادیات و بیم و هراس مشکلات محفوظ و مصون می‌نماید) و هم در آن جهان (‌ایشان را در نعمت‏های فراوان و عطایای بی‌پایان‌، جاویدان و) ماندگار می‌دارد. 

در سایه درخت بد و ناپاکی‌که به عنوان ضرب‌المثلی برای سخن بد و ناپاک زده شده است‌، درختی‌که از زمین‌کنده شده است و قرار و آرام و ثبات و استقراری برای آن نمانده است‌، همچون پیروی آمده است‌:

(وَيُضِلُّ اللَّهُ الظَّالِمِينَ) .

و خدا کافران را (‌در دنیا و آخرت‌) گمراه و سرگشته می سازد. 

بدین وسیله سایه‌روشنهای تعبیر، و سایه‌روشنهای همه معانی‌، در روند قرآنی هماهنگ و همآوا می‌گردد!

خداوند مومنان را به خاطر سخن ایمان مستقر در دلها، و ثابت و استوار در فطرتها، و مثمرثمر با انجام اعمال صالحه پیاپی ماندگار در زندگی‌، هم در این جهان در برابر زرق و برق مادیات و بیم و هراس مشکلات محفوظ و مصون می‌نماید، و هم در آن جهان ایشان را در نعمتهای فراوان و عطایای بی‌پایان‌، جاویدان و ماندگار می‌دارد. آنان را با سخنان قرآن و فرموده‌های پیغمبر (صلی الله علیه و سلم) و با وعده‌ای‌که خدا داده است مبنی بر پیروزگرداندن حق در دنیا، و رستگار گرداندن و به آرزوی دل رساندن ایشان در آخرت‌، ثابت و استوار می‌دارد ... همه اینها سخنان ثابت و صادق و حق و تخلف‌ناپذیر هستند، و راه‌های‌گوناگون آنها را پراکنده و نابسامان نمی‌دارد، و پریشانی و سرگردانی و دلهره به صاحبان آنها دست نمی‌دهد وگریبانگیرشان نمی‌گردد.

خداوند