تِكَ مِنَ الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ (٨٦) وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى وَأَخِيهِ أَنْ تَبَوَّآ لِقَوْمِكُمَا بِمِصْرَ بُيُوتًا وَاجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ قِبْلَةً وَأَقِيمُوا الصَّلاةَ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ (٨٧) وَقَالَ مُوسَى رَبَّنَا إِنَّكَ آتَيْتَ فِرْعَوْنَ وَمَلأهُ زِينَةً وَأَمْوَالا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا رَبَّنَا لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِكَ رَبَّنَا اطْمِسْ عَلَى أَمْوَالِهِمْ وَاشْدُدْ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَلا يُؤْمِنُوا حَتَّى يَرَوُا الْعَذَابَ الألِيمَ (٨٨) قَالَ قَدْ أُجِيبَتْ دَعْوَتُكُمَا فَاسْتَقِيمَا وَلا تَتَّبِعَانِّ سَبِيلَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ (٨٩) وَجَاوَزْنَا بِبَنِي إِسْرَائِيلَ الْبَحْرَ فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَجُنُودُهُ بَغْيًا وَعَدْوًا حَتَّى إِذَا أَدْرَكَهُ الْغَرَقُ قَالَ آمَنْتُ أَنَّهُ لا إِلَهَ إِلا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُو إِسْرَائِيلَ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ (٩٠) آلآنَ وَقَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَكُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ (٩١) فَالْيَوْمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُونَ لِمَنْ خَلْفَكَ آيَةً وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ عَنْ آيَاتِنَا لَغَافِلُونَ (٩٢) وَلَقَدْ بَوَّأْنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ مُبَوَّأَ صِدْقٍ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ فَمَا اخْتَلَفُوا حَتَّى جَاءَهُمُ الْعِلْمُ إِنَّ رَبَّكَ يَقْضِي بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ (٩٣) فَإِنْ كُنْتَ فِي شَكٍّ مِمَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ فَاسْأَلِ الَّذِينَ يَقْرَءُونَ الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكَ لَقَدْ جَاءَكَ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ (٩٤) وَلا تَكُونَنَّ مِنَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّهِ فَتَكُونَ مِنَ الْخَاسِرِينَ (٩٥) إِنَّ الَّذِينَ حَقَّتْ عَلَيْهِمْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ (٩٦) وَلَوْ جَاءَتْهُمْ كُلُّ آيَةٍ حَتَّى يَرَوُا الْعَذَابَ الألِيمَ (٩٧) فَلَوْلا كَانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَهَا إِيمَانُهَا إِلا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَتَّعْنَاهُمْ إِلَى حِينٍ (٩٨) وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لآمَنَ مَنْ فِي الأرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيعًا أَفَأَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّى يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ (٩٩) وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَنْ تُؤْمِنَ إِلا بِإِذْنِ اللَّهِ وَيَجْعَلُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لا يَعْقِلُونَ (١٠٠) قُلِ انْظُرُوا مَاذَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالأرْضِ وَمَا تُغْنِي الآيَاتُ وَالنُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لا يُؤْمِنُونَ (١٠١) فَهَلْ يَنْتَظِرُونَ إِلا مِثْلَ أَيَّامِ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِهِمْ قُلْ فَانْتَظِرُوا إِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِينَ (١٠٢) ثُمَّ نُنَجِّي رُسُلَنَا وَالَّذِينَ آمَنُوا كَذَلِكَ حَقًّا عَلَيْنَا نُنْجِ الْمُؤْمِنِينَ) (١٠٣)

در  این  سوره  قبلاً  اشاره  شد  به  نسـلهای  پیشینی ‌که  جهان  را  به  درود گفته‌اند،  و  بر اثر  تکذیب  پیغمبرانشـان  کارشان  سرانجام  به  کجا  کشیده  است‌.  آنان  که  بس  از  ایشان  در  زمین  جایگزین ‌گردیده‌اند  چگونه  آزمایش  شده‌اند.

(وَلَقَدْ أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَمَّا ظَلَمُوا وَجَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ وَمَا كَانُوا لِيُؤْمِنُوا كَذَلِكَ نَجْزِي الْقَوْمَ الْمُجْرِمِينَ(١٣)ثُمَّ جَعَلْنَاكُمْ خَلائِفَ فِي الأرْضِ مِنْ بَعْدِهِمْ لِنَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ) (١٤)

ما  گروهها  (‌و  نسلهای  زیادی‌)  را  هلاک  کرده‌ایم  كه پیش  از  شما  بوده‌اند،  بدانگاه  که  ستم  کـرده‌انـد  (‌و  را‌ه  گناه  سپرده‌اند)  و  پیغمبرانشان  برای  آنان  دلائـل  روشـن  و  معجزات  آشکاری  آورده‌اند  و  ارائه  نموده‌اند،  ولی  آنان  جزو  کسانی  نـبوده‌انـد  که  ایـمان  بـیاورند  (‌و  سخنان  پیغمبران  را  بشنوند  و  به  دنـبال  ایشـان  روند.  آر‌ی  در  گذشته  و  حال  و  آینده‌)  این  چنین  گروه  بزهکاران  را  سزا  می‌دهیم‌.  (‌پس  خویشتن  را  بپائید  و  نافرمانی  ننمائید)‌.  سپس  به  دنبال  آنان  شما  را  در  زمین  جانشینان  (‌ایشان  و  سرنشینان  زمین‌)  کرده‌ایم  تا  بنگریم  شما  چگونه  عمل می كنيد. (‌یونس‌ /13و14)  

همچنین  قبلاً  اشاره‌ گردید که  هر  ملّتی  دارای  پیغمبری  است‌.  هر گاه  پیغمبرشان  به  پیش  ایشان  آمد،  دادگرانه  داوری  می‌گردد:

(وَلِكُلِّ أُمَّةٍ رَسُولٌ فَإِذَا جَاءَ رَسُولُهُمْ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَهُمْ لا يُظْلَمُونَ) (٤٧)

هــر  مـلّتی  دارای  پـیغمبری  است  (‌کـه  در  روز  قـیامت  خویشتن  را  بدو  نسبت  می‌دهند)‌.  هر گاه  پیغمبرشان  (‌به  صحرای  محشر  که  صحنۀ  دادگاه  الهـی  است‌)  آمـد  (‌در  حضور  او)  دادگرانه  میانشان  داوری  می‏‎گردد  (‌و  او  بر كردار  و  رفتار  مـلّت  خود  گواهی  مـی‌دهد)  و  ستمی بدیشان  نمی‌شود. (يونس/47)                                           

هم  اینک  روند  قرآنی  چرخش  و گردش  دیگری  را  دربارۀ  این  دو  اشـاره  می‌آغازد.  بـخشی  از  داسـتان  نوح  عليه السّلام  با  قوم  خود،  و  بخشی  از  داستان  موسی  با  فرعون  و  درباریان  او  را  بیان  می‌دارد،  تـا  در  ایـن  دو  بخش،  سرانجام  تکذیب ‌کردن‌،  و  داوری  دربارۀ  مـلّت  پس  از  آمدن  پیغمبرشان‌،  و  ابلاغ  رسـالت  پیغمبرشان  بدیشان‌،  و  بیم  دادن  آنان  از  عاقبت  مخالفت  با  حقّ  و  حقیقت‌،  نمودار  و  پدیدار گردد.

همچنین  اشارۀ  گذ‌رائی  به  داستان  یونس  عليه السّلام  می‌شود.  اهالی  شهر  او  اینان  می‌آورند  اندکی  پیش  از  ایـن ‌که  عذاب  در رسد  و  ایشان  را  دربرگیرد.  در  پـرتو  ایـمان  عذاب  از  ایشان  برداشته  می‌شود  و  از  آن  نـجات  پیدا  می‌کنند...  این  هم  پسوده‌ای  از  ناحیۀ  دیگری  است‌.  این  پسودۀ  ایمان  را  برای  تکذیب‌کنندگان  می‌آراید،  به  امید  آن‌ که  از  عذابی  خویشتن  را  به  دور  دارند که  از  آن  بیم  داده  می‌شوند،  و  سرانجام  ایشان  همچون  سرانجام  قوم  نوح  و  قوم  موسی  نگردد  و  بسان  ایشان  هلاک  نشوند.  درس ‌گذشته  پایان  پذیرفت  با  دستور  به  پیغمبر  صلّی الله عليه وآله وسلّم  بدین  امر كه  فرجام‌ کسانی  را  اعلان ‌کند که  بر  خدا  دروغ  می‌بندند  و  انبازهائی  بدو  نسبت  می‌دهند:

(قُلْ إِنَّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ لا يُفْلِحُونَ (٦٩) مَتَاعٌ فِي الدُّنْيَا ثُمَّ إِلَيْنَا مَرْجِعُهُمْ ثُمَّ نُذِيقُهُمُ الْعَذَابَ الشَّدِيدَ بِمَا كَانُوا يَكْفُرُونَ) (٧٠)

بگو:  قطعاً  کسانی  که  به  دروغ  چیزی  را  بـه  خدا  نسـبت  می‌دهند،  رستگار  نمی‌شوند  (‌و  از  عذاب  آخرت  رهـائی  نمی‌یابند.  با  این  حرفها  چند  روزی  مردم  