ولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ) (٢٧)

  خداوند  (‌انسان  را  بـه  بهشت‌،  یعنی‌)  به  سرای  امن  و  امان  و  آرامش  و  اطمینان  دعوت  می‏‎کند،  و  هر  کس  را  بخواهد  به  راه  راست  (‌کـه  مـنتهی  بـه  ایـن  مـرکز  امـن  و  امـان  و  آرامش  و  اطمینان  می‌گردد)  هدایت  می‌نماید.  کسانی  که  

کارهای  نیکو  می‌کنند،  منزلت  نیکو  (‌یعنی  بهشت‌)  از  آن  ایشان  است  و  افزون  (‌بر  آن  هم  كه  مـغفرت  و  رضـوان  است‌)  دارند،  و  غبار  غـم  و  اندوه  بر  پـیشانی  ایشـان  نمی‌نشیند  و  خواری  و  رسـوائـی  نـمی‌بینند.  آنـان  اهـل  بهشتند  و  جاودانه  در  آن  می‌مانند.  کسانی  که  کـارهای  زشت  می‌کنند،  کیفر  هر  کار  زشتی  به  اندازۀ  آن  خواهد  بود  (‌نه  بیشتر)‌.  و  خواری  و  حقارت  آنان  را  فرا  می‌گیرد.  هــیچ  کس  و  هـیچ  چیزی  نـمی‌تواند  آنان  را  از  (‌دست  عذاب‌)  خدا  رهائی  بخشد  (‌و  در  پناه  خود  دارد.  آن  اندازه  روسياه و گرفتار  غم و اندوهند) انگار با  پاره های تاريكی از شب  چهره هايشان  پوشانده  شده  است.  آنان   دوزخیانند  و  جاودانه  در  آن  می‌مانند.(‌يو‌نس  /  ٢5-‌2٧) 

(وَيَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعًا ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشْرَكُوا مَكَانَكُمْ أَنْتُمْ وَشُرَكَاؤُكُمْ فَزَيَّلْنَا بَيْنَهُمْ وَقَالَ شُرَكَاؤُهُمْ مَا كُنْتُمْ إِيَّانَا تَعْبُدُونَ (٢٨) فَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ إِنْ كُنَّا عَنْ عِبَادَتِكُمْ لَغَافِلِينَ (٢٩) هُنَالِكَ تَبْلُو كُلُّ نَفْسٍ مَا أَسْلَفَتْ وَرُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلاهُمُ الْحَقِّ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ) (٣٠)

 روزی  (‌برای  رسیدگی  به  حساب  و  کتاب  مردم‌)  جملگی  (‌کافران  و  مؤمنان‌)  را  گرد  می‌آوریـم  و  سپس  به  کافران  می‌گوئیـم‌:  شما  و  معبودهایتان  در  جای  خود  بایستید  بعد  آنـها  را  از  هـم  جدا  مـی‌سازیم  (‌و  ایشـان  را  مـقابل  معبودهایشان  نگاه  مـی‌داریـم  و  در  مـیان  طـرفین  بـه  داوری  می‌پردازیم‌)  و  معبودهایشان  می‌گویند:  شما  ما  را  نپرستیده‌اید  (‌بلکه  به  وسوسۀ  اهریمن  و  به  سخن  دل  گوش  فرا  داده‌اید  و  مجسّمۀ  ما  را  به  خاطر  مـنافع  خود  پرستش  نموده‌اید.  معبود  حقّ  ذات  پروردگار  است  و  بس‌)‌.  همین  بس  که  خدا  میان  ما  و  شما  گواه  است  که  ما  بدون  شکّ  از  عبادت  شما  بی‌خبر  بوده‌ایم‌.  در  آنجا  (‌که  مـیدان  مـحشر  و  پــهنۀ  گردهمائی  است‌)  هـر  کسـی  کارهائی  را  که  قبلاً  (‌در  دنـیا)  کـرده  است  مـی‌آزماید.  و  جملگی  مردم  به  سـوی  آقـا  و  مـولای  حقیقی  خـویش  برگردانده  می‌شوند،  و  چیزهائی  را  که  به  دروغ  ساخته  و  به  هم  بافته  بودند  از  میان  برمی‌خیزند.(‌یونس /28-30) 

(وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ كَأَنْ لَمْ يَلْبَثُوا إِلا سَاعَةً مِنَ النَّهَارِ يَتَعَارَفُونَ بَيْنَهُمْ قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقَاءِ اللَّهِ وَمَا كَانُوا مُهْتَدِينَ) (٤٥)

 (‌ای  پیغمبر!  ایشان  را  بترسان  از)  روزی  که  آنان  را  (‌خدا  برای  حساب  و  کـتاب‌)  گرد  مـی‌آورد  (‌و  ایشـان  در  آن  روز  به  یاد  زندگی  دنیا  می‌افتند  و  از  هـراس  رسـتاخیر  فکـر  مـی‌کنند  کـه‌)  انگار  جز  سـاعتی  از  روز  (‌در  دنیا  نبوده‌اند  و)  نمانده‌اند  (‌تنها  بدان  اندازه‌)  که  بـا  همدیگر  آشنا  شوند  (‌و  آن  گاه  از  یکدیگر  خداحافظی  کنند  و  بـه  سرای  دیگر  روند!  در  روز  قیامت‌)  بـه  راسـتی  کسـانی  زیانبارند  کـه  رویـاروئی  بـا  خـدا  را  تكذیب  کرده‌اند  و  راهیاب  نبوده‌اند. (‌یونس /45‌)  

(وَلَوْ أَنَّ لِكُلِّ نَفْسٍ ظَلَمَتْ مَا فِي الأرْضِ لافْتَدَتْ بِهِ وَأَسَرُّوا النَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذَابَ وَقُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَهُمْ لا يُظْلَمُونَ) (٥٤)

اگر  آنچه  در  زمین  است‌،  متعلّق  به  کسی  باشد  که  (‌با  کفر  و  شرک‌،  بـه  خود  و  بـه  دیگران‌)  ستم  کرده  است‌،  و  آن  را  برای  بـازخرید  (‌و  نـجات  خویشتن  از  عذاب  دوزخ‌)  بپردازد،  (‌از  او  پذیرفته  نمی‏گردد.  او  و  دیگر  کافران  از  رویاروئی  با  عذاب  دوزخ  سخت  به  هـراس  مـی‌افتند  و  بغض  می‌کنند)  و  آهسته  (‌نـاله  سـر  می‌دهند  و)  اظـهار  پشـیمانی  مـی‌نمایند.  در  مـیانشان  دادگرانـه  داوری  می‏‎گردد  و  بدیشان  ستمی  نمی‌رود.(‌یونس  / 54)   

7- آن‌ گاه  سوره  رویاروی  می‌شود  با  چیزی ‌که  پیآمد  پریشانی  جهان‌بینی  ایشان  راجـع  بـه  الوهیّت  است‌،  و  چیزی‌ که  پیآمد  تکـذیب  رسـتاخیز  و  آخـرت  است‌،  و  چیزی ‌که  مترتّب  بر  تکذیب  وحی  و  تکذیب  چـیزهائی  است ‌کـه  از  آنــها  بیم  داده  می‌شوند،  از  قبیل‌:  در  قانونگذاری  بـرای  زنـدگی  عـملی  خویش  آزادانـه  و  خودسرا‌نه  ویژگیهای  ربوبیّت  را  بر  دست‌ گرفتن‌،  و  به  تحلیل  و  تحریم  ارزاق  و  مـعاملات  دست  يازیدن،  و  برابر  آنچه  بت‌پرستی  و  بـاورشان  به  بتها  و  انبازها  بدیشان  تلقین  و  دیکـته  مـی‌کند  چـیزهائی  را  حـلال  و  چیزهائی  را  حرام  نمودن‌..  مثلاً  آنان  سهمی  از  چیزهائی  را که  خدا  بدیشان  داده  بود  به  بتها  و  انبا‌زها  اختصاص  می‌دادند‌.  پـرده‌داران  و کـاهنان‌،  آن  سـهم  را  دریـافت  می‌کردند  تا  هر  چه  را که  می‌خواهند  برایشان  حلال  یـا  حرام‌ کنند...  این  هم  مسألۀ  بزرگ  و  قضیّۀ  سترگی  است  که  پس  از  مسأله  و  قـضیّۀ  اعـتقاد  قـرار  دارد  و  از  آن  برمی‌جوشد:

(قُلْ أَرَأَيْتُمْ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ لَكُمْ مِنْ رِزْقٍ فَجَعَلْتُمْ مِنْهُ حَرَامًا وَحَلالا قُلْ آللَّهُ أَذِنَ لَكُمْ أَمْ عَلَى اللَّهِ تَفْتَرُونَ (٥٩) وَمَا ظَنُّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَشْكُرُونَ) (٦٠)

بگو:  به  من  بگوئيد:  آیا  چیزهائی  را  که  خدا  بـرای  شـما  آفریده  و  روزی  شما  کرده  است  و  (‌خودسرانه‌)  بخشی  از  آنها  را  حرام  و  بخشی  از  آنها  را  حلال  نموده‌ایـد،  آیـا  خدا  به  شما  اجازه  داده  است  (‌کـه  از  پـیش  خود  چنین  کنید)  یا  این  كه  بر  خدا  دروغ  مـی‌بندید  (‌و  از  زبـان  خدا  چیزهائی  میگوئید  و  می‌کنید  که  خدا  بـدانـها  دسـتور  نـداده  است‌؟‌)‌.  آیــا  گـمان  کسـانی  کـه  بـر  خدا  دروغ  مـی‌بندند،  در  بـارۀ  (‌چیزهائی  که‌)  در  روز  قیامت  رخ  می‌دهد  چیست‌؟  (‌آیا  گمان  می‌برند  که  بازخواسـتی  در  میان  نیست‌؟  یا  این  که  کیفر  داده  نمی‌شوند؟  و  یا  این  که  اندکی  عذاب  می‌بینند؟‌)‌.  خداوند  دارای  لطف  و  مرحمت  (‌فراوان‌)  نسبت  بـه  مـردمان  است  و لیکـن  بـیشتر  آنـان  سپاسگزاری  نمی‌کنند  (‌و  بلکه  نـاسپاسی  مـی‌کنند  و  بـر  خدا  دروغ  می‌بندند)‌.  

*در  رساندن  این  حقائقی ‌که  سوره  دربرمیگیرد،  و  برا