 الأرض جزءا واحدا . فمن ذلك الجزء تتراحم الخلائق . حتى ترفع الدابة حافرها عن ولدها خشية أن تصيبه). 

خداوند  رحمت  را  صد  بخش  کرده  است‌.  نود  و  نه  بخش  آن  را  نگاه  داشـته  است‌،  و  یک  بـخش  آن  را  بــه  زمـین  فـرستاده  است‌.  در  پـرتو  هـمین  یک  بـخش  است  کـه  آفریدگان  به  یکدیگر  مهر  می‌ورزند  و  ترّحم  مـی‌کنند،  و  از  جمله  حیوان  سم  خود  را  بلند  مـی‌کند  تـا  بـه  بچّه‌اش  نخورد.

مسلم  از  روایت  سلمان  فارسی رضی الله عنه ‌ذکر کرده  است‌ که  رسول  خدا صلیّ الله عليه وآله وسّلم   فرموده  است‌:

(إن لله مائة رحمة . فمنها رحمة يتراحم بها الخلق بينهم , وتسعة وتسعون ليوم القيامة. (

خدا  دارای  صد  رحم  است.  از  ایـن  صد  رحـم  یک  رحـم  است  کـه  آفریدگان  با  آن  در  میان  خود  مهر  می‌ورزند  و  رحم  می‌کنند.  نـود  و  نـه  رحـم  دیگر  بـرای  روز  قیامت  است‌.

باز  هم  مسلم  روایت‌ کرده  است‌:

(إن الله تعالى خلق يوم خلق السماوات والأرض مائة رحمة , كل رحمة طباق ما بين السماء والأرض . فجعل منها في الأرض رحمة واحدة , فيها تعطف الوالدة على ولدها , والوحش والطير بعضها على بعض . فإذا كان يوم القيامة أكملها الله تعالى بهذه الرحمة).

خداوند  بزرگوار  روزی  کـه  آسمانها  و  زمین  را  آفریده  است  صد  رحمت  را  آفریده  است‌.  هر  رحمتی  بـه  انـدازۀ  فراخنای  میان  آسمان  و  زمین  است‌.  تنها  یک  رحمت  از  آن  صد  رحمت  را  در  زمین  قـرار  داده  است‌،  و  بـا  همین  یک  رحـمت  است  که  مـادر  بـر  فـرزند  خویش  مهر  می‌ورزد،  و  جانوران  و  پرندگان  برخی  بر  برخی  ترحّـم  می‌کنند.  هنگامی  که  روز  قیامت  فرا  رسد  خداوند  با  ایـن  رحمت‌،  رحمتهای  دیگر  را  کامل  می‌فرماید  و  این  را  نیز  بر  آنها  می‌افزاید.

این  تمثیل  نبوی  الهام ‌بخش‌،  تصوّر  رحـمت  خـداونـد  بزرگوار  را  به  درک  و  فهم  بشری  نزدیک  می‌گردانـد.  هنگامی‌ که  انسان‌،  مهر  و  معر‌فت  مـادرا‌ن  نسبت  به  فرزندانشان  را  د‌ر  میان  جانداران  ملاحظه  مـی‌کند  و  ورانداز  می‌نماید  دچار  شگفت  می‌شود،  و  هنگامی‌ که  به  مهر  و  عطوفت  دلهای  انسانها  نسبت  به‌ کودکان‌،  پيران،  ناتوانان‌،  بیماران، خو‌یشاوندان‌،  دوستان‌،  و  یاران  نگاهی  می‌اندازد،  و  زمانی‌ که  به  مهر  و  عاطفۀ  طیور  و  وحوش  می‌نگرد  و  می‌بیند که  چگونه  یکی  به  دیگری  مهربانی  می‌کند  و  اغلب  آنها  مایۀ  شگفت  و  هراس  هم  می‌گردند،  سپس  می‌بیند که  همۀ  ایـنها  از  فیض  یک  رحمت  از  رحمتهای  خداوند  متعال  است‌،  پس  باید  این  چیز  بتواند  تا  اندازه‌ای  مهر  و  عطوفت  فراوان  یزدان  را  به  تصویر کشد،  و  تصوّر  آن  را  تا  حدودی  بر  پردۀ  فهم  و  شعور  انسانها  اندازد!

پیغمبر صلیّ الله عليه وآله وسّلم  پیوسته  به  اصحاب  خود  ایـن  رحـمت  فـراوان  و  والا  را  یاد آوری  مـی‌کرد،  و  هیچوقت  در  آموزش  آن  بدیشان  سستی  نمی‌فرمود:

از  عمر  پسر خطاب رضی الله عنه  روایت  شده  است‌ که ‌گفته  است  اسیرانی  را  به  خدمت  پیغمبر صلیّ الله عليه وآله وسّلم  ‌آوردند.  ناگهان  در  میان  ایشان  زنی  با  تلاش  بسیار  به  دوشیدن  پستان  خود  پرداخت‌،  زیرا  در  میان  اسیران  کودکی  را  دیـد.  شتابان  او را گرفت  و  به  شکم  خـود  چسباند  و  بد‌و  شیر  داد.  پیغمبر صلیّ الله عليه وآله وسّلم   فرمود:

(أترون هذه المرأة طارحة ولدها في النار؟). 

 آیا  باور  می‌کنید  این  زن  کودک  خود  را  به  آتش  اندازد؟‌.  گفتیم‌:  نه  به  خدا  سوگند  هرگز این ‌کار  را  نمی‌کند  ...  زیرا  او  می‌تواند کو‌دک  را  به  آتش  نیندازد  و  وی  را  از  آتش  بپاید  ...  فرمود:

(فالله تعالى أرحم بعباده من هذه بولدها).

 خداوند  بزرگوار  نسبت  به  بندگان  خود  از  این  زن  نسبت  به  کودک  خود  مهربانتر  است‌.  (‌مسلم  و  بخاری‌)

آخر  چگونه  این  چنین  نباشد،  مگر  نه  این  است ‌که  مهر  ایـن  زن  نسبت  بـه‌ کــودک  خود  از  یک  رحمت  بر می‌جوشد،  ولی  مهر  یزدان  از  رحمتهای  فراوان  نشأت  می‏‎گیرد؟

وقتی‌ که  پیغمبر  خدا صلیّ الله عليه وآله وسّلم ‌ این  حقیقت  قر‌آنی  را  بدین  شیوۀ  الهامگرانه  به  اصحاب  خود  می‌آموزد، ‌گام  دیگری  ایشان  را  به  جـلو  مـی‌انـدازد  و  بدیشان  مـی‌آموزد:  همانگونه‌ که  یزدان  به  بندگان  خود  رحم  فرماید،  آنان  هم  خویشتن  را  بدین  خو  و  سرشت  خوگر کنند  و  بیارایند،  و  به  همدیگر  و  به  همۀ  زندگان  ترحّـم  نمایند.  همچنین  همانگونه ‌که  پیشتر  دلهایشان  مزۀ  مـهر  و  عطو‌فت  در  معاملۀ  یزدان  با  خودشان  را  چشیده  است‌،  باید که  دلهایشان  مهربان  باشد  و  مـزۀ  مـهر و  عطوفت  را  به  دیگران  در  معاملۀ  با  ایشان  نچشانند  و  مهربانانه  عمل  نمایند.

از  عـمر و  پسـر عـاص  رضی الله عنه  روایت  شـده  است‌ که  پیغمبر صلیّ الله عليه وآله وسّلم   فرموده  است‌:

(الراحمون يرحمهم الله تعالى . ارحموا من في الأرض يرحمكم من في السماء).

 خداوند  بزرگوار  به  مهربانان  مهربانی  می‌کند.  به  کسی  که  در  زمین  است  رحم  کنید،  تا  کسی  که  در آسمان  است  به  شما  رحم  کند.  (‌ابو داود  و  ترمذی‌)

از  جـریر  رضی الله عنه   روا‌یت  شده  است ‌که  پـیغمبر  صلیّ الله عليه وآله وسّلم   فرموده  است‌:

(لا يرحم الله من لا يرحم الناس).

 یزدان  به  کسی  رحم  نمی‌کند  که  او  به  مردمان  رحم  نکند.  (‌مسلم  و  بخاری  و  تزمذی‌)

در  روایتی ‌که  ابوداود  و  تـرمذی  از  ابوهریره  روایت  کرده‌اند  آمده  است ‌که  پیغمبر  صلّی الله عليه وآله وسّلم   فرموده  است‌: 

(لا تنزع الرحمة إلا من شقي). 

رحمت  باز داشته  نمی‌شود  مگر  از  سنگین  دل  نامهربان‌. 

همچنین  از  ابو‌هریره  روایت  شده  است ‌که ‌گفته  است‌:  پیغمبر  خدا صلیّ الله عليه وآله وسّلم   حسن  پسر  علی  رضی الله عنه  را  بوسید،  بدان  هنگام ‌که  اقرع  پسر  حابس  در  خدمت  او  بود.  اقرع‌ گفت‌:  مـن  ده  فـرزند  دارم‌،  هیچیک  از  آنان  را  نبوسیده‌ام‌!  پیغمبر خدا  صلیّ الله عليه وآله وسّلم ‌ بدو  نگریست  و فرمود:

(من لا يرحم لا يرحم).

هر  که  رحم  نکند،  بدو  رحم  نشود.  (‌مسلم  و  بخاری‌)

پیغمبر صلیّ الله عليه وآله وسّلم   در  راه  آموزش  مـهر و  عطوفت  از  پـای  نمی‌ایستاد  و حدّ و مرزی  برای  آن  نمی‌شناخت‌.  پیوسته  بیش  از  پیش  بدیشان  می آموخت ‌که  نسبت  به  مردمان  مهربان  باشند.  چرا که  می‌دانست  رحمت  پروردگارش  بیش  از  شمار  است  و  همه  چیز  را  در  برگرفته  است‌.  مسلمانان  نیز  باید که  متخلّق  به  اخلاق  یزدان  باشند.  انسان  به‌ کمال  انسانیّت  خود  نمی‌رسد  مگر  زمانی‌ که  در  پرتو  خوگر  شدن  به  خوی  یزدان  سبحان  به  هر  زند‌ه  و  جانداری  رحم‌ کند.  پیغمبر صلیّ الله عليه وآله وسّلم   به  اصحاب  خود  به  شیوۀ  الهام‌ بخشی  آموزش  می‌داد،  با  اسلوبی‌ که  بدان  آشنا  هستیم‌:

از  ابوهریره  رضی الله عند  روایت  شده  است‌ که  پیغمبر  صلیّ الله عليه وآله و