  دربارۀ  مشركين‌،  مي‌گويد:

(بَرَاءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ (١)فَسِيحُوا فِي الأرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ وَأَنَّ اللَّهَ مُخْزِي الْكَافِرِينَ (٢)أَذَانٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الأكْبَرِ أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ وَبَشِّرِ الَّذِينَ كَفَرُوا بِعَذَابٍ أَلِيمٍ (٣)إِلا الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوكُمْ شَيْئًا وَلَمْ يُظَاهِرُوا عَلَيْكُمْ أَحَدًا فَأَتِمُّوا إِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلَى مُدَّتِهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ (٤)فَإِذَا انْسَلَخَ الأشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ وَاحْصُرُوهُمْ وَاقْعُدُوا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ فَإِنْ تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ فَخَلُّوا سَبِيلَهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ (٥)وَإِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجَارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّى يَسْمَعَ كَلامَ اللَّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَعْلَمُونَ) (٦)

 (‌اين‌،  اعلام‌)  بيزاري  خداوند  و  پـيغمبرش  از  مشركاني  است  كه  شما  (‌مؤمنـان  توسّط  فرستادۀ  خدا،  فرمانده  كلّ  قوا)  با  آنان  پيمان  بسته‌ايد  (‌و  ايشـان  آن  را  به  دلخواه  شكسته‌اند  و  به  دشمنان  اسـلام  پيوسته‌انـد.  بـه  آنـان  چهار  ماه  فرصت  داده  مي‌شود  كه  در  اين  فاصله  يا  بـه  اسلام  بگروند،  يا  سرزمين  عربستان  را  ترك  كنند،  و  يا  اين  كه  آمادۀ  نبرد  با  مسلمانان  شوند)‌.  پس  (‌اي  مؤمنان  به  كافران  بگوئيد:‌)  آزادانه  چهار  مـاه  در  زمين  بگرديد  (‌و  از  آغاز  عيد  قربان  سـال  نهم  هجري‌،  يـعني  روز  دهـم  ذي‌الحجّۀ  همان  سال‌،  تا  روز  دهم  ماه  ربيع  الآخر  سال  بعدي‌،  يعني  سال  دهم  هجري‌،  به  هر  كجا  كه  مي‌خواهيد  برويد  و  بگرديد)  و  بدانيد  كه  شما  (‌در  همه  حال  و  همه  آن‌،  مـغلوب  قدرت  خدائـيد  و  از  دست  او  نجات  پـيدا  نمي‌كنيد  و)  هرگز  نمي‌توانـيد  خدا  را  درمــانده  كنيد،  و  بيگمان  خداوند  كافران  را  خوار  و  رسوا  مـي‌سازد.  اين  اعلامي  است  از  سوي  خدا  و  پيغمبرش  به  همـۀ  مردم  (‌كـه  در  اجتماع  سالانۀ  ايشان  در  مكّه‌)  در  روز  بزرگترين  حجّ  (‌يعني  عيد  قربان‌،  توسّط  اميرمؤمنان  علي‌بن  ابي‌طالب  و  به  امـير  الحـاجي  ابوبكر  صدّ‌يق‌،  بـر  همگان  خوانـده  مي‌شود)  كه  خدا  و  پيغمبرش  از  مشركان  بيزارند  و  (‌عهد  و  پيمان  كافران  خائن  را  ارج  نمي‏‎گذارند.  پس  اي  مشركان  عهدشكن  بدانـيد  كه‌)  اگر  توبه  كـرديد  (‌و  از  شرك  قائل  شدن  براي  خـدا  برگشتيد)  اين  بـراي  شما  بهتر  است‌،  و  اگر  سرپيچي  كرديد  (‌و  بـر  كفر  و  شرك  خود  ماندگار  مانديد)  بدانيد  كه  شما  نمي‌توانيد  خداي  را  درمـانده  داريــد  و  (‌خـويشتن  را  از  قـلمرو  قدرت  و  فرماندهي  او  بيرون  سـازيد.  اي  پيغمبر!  همۀ‌)  كـافران  را  به  عذاب  عظيم  و  سخت  دردناكي  مژده  بده‌.  امّا  كسـاني  كه  از  مشركان  با  آنان  پيمان  بسته‌ايد  و  ايشان  چيزي  از  آن  فروگذار  نكرده‌اند  (‌و  پيمان  را  كـاملاً  رعـايت  نموده‌اند)  و  از  كسي  بر  ضدّ  شما  پشتيباني  نكرده  (‌و  او  را  ياري  نداده‌اند)‌،  پيمان  آنان  را  تا  پايان  مدّت  زماني  كه  تعيين  كرده‌اند  محترم  شماريد  و  بدان  وفا  كنيد.  بيگمان  خـداوند  پـرهيزگاران  (‌وفا  كننده  بـه  عهد)  را  دوست  مي‌دارد.  هنگامي  كه  ماه‌هاي  حرام  (‌كه  مدّت  چهار  ماهۀ  امان  است‌)  پايان  گرفت،  مشركان  (‌عهدشكن‌)  را  هر  كجا  بـيابيد  بكشـيد  و  بگيريد  و  مـحاصره  كنيد  و  در  هـمۀ  كمينگاه‌ها  براي  (‌به  دام  انداختن‌)  آنان  بنشينيد.  اگر  توبه  كردند  و  (‌از  كفر  برگشتند  و  به  اسلام  گرويدند  و  بـراي  نشان  دادن  آن‌)  نمار  خواندند  و  زكات  دادند،  (‌ديگر  از  زمرۀ  شمايند  و  ايشان  را  رها  سازيد  و)  راه  را  بر  آنان  باز گذاريد.  بيگمان  خداوند  داراي  مغفرت  فراوان  (‌بـراي  توبه  كنندگان  از  گناهان‌،‌)  و  رحمت  گسترده  (‌براي  هـمۀ  بـندگان‌)  است‌.  (‌اي  پيغمبر!)  اگر  يكـي  از  مشـركان  (‌و  كافراني  كه  به  شما  دستور  جنگ  با  آنان  داده  شده  است‌)  از  تو  پناهندگي  طلبيد،  او  را  پناه  بده  تا  كلام  خدا  (‌يعني  آيات  قرآن‌)  را  بشنود  (‌و  از  دين  آگاه  شود  و  راجع  بدان  بينديشد.  اگر  آئين  اسلام  را  پذيرفت،  از  زمرۀ  شما  است‌،  و  اگر  اسلام  را  نپذيرفت‌)  پس  از  آن  او  را  به  محلّ  امن  (‌و  مأوي  و  منزل  قوم‌)  خودش  برسان  (‌تـا  از  خطرات  راه  برهد  و  بدون  هيچ  گونه  اذيّت  و آزاري  به  مـيان  اهـل  و  عيال  خويشتن  رود)‌.  اين  (‌پناه  دادن‌)  بدان  خـاطر  است  كه  مشركان  مردمان  نادان  (‌و  ناآگاه  از  حقيقت  اسـلام‌)  هستند  (‌و  چه  بسا  در  پرتو آشنائي  با  اسلام‌،  نور  ايمان  در  دلهايشان  روشن  گردد)‌. (‌توبه/1 -  6)  

و  در  مورد  اهل‌ كتاب  مي‌فرمايد:

(قَاتِلُوا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلا بِالْيَوْمِ الآخِرِ وَلا يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَلا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ) (٢٩)

با  كساني  (‌از  اهل  كتاب‌)  كه  نه  به  خدا،  و  نه  به  روز  جزا  (‌چنان  كه  شايد  و  بايد)  ايمان  دارند،  و  نـه  چيزي  را  كه  خدا  (‌در  قرآن‌)  و  فرستاده‌اش  (‌در  سنّت  خود)  تحريم  كرده‌اند  حرام  مي‌دانند،  و  نــه  آئين  حقّ  را  مي‌پذ‌يرند،  پـيكار  و  كــارزار  كنيد  تـا  زمـاني  كـه  (‌اسـلام  را  گردن  مي‌نهند،  و  يا  اين  كه‌)  خاضعانه  به  اندازۀ  توانائي‌،  جزيه  را  مي‌پردازنـد  (‌كـه  يك  نـوع  مـاليات  سـرانـه  است  و  از  اقلّيّتهاي  مذهبي  بـه  خاطر  مـعاف  بـودن  ار  شــركت  در  جهاد،  و  تأمين  امنيّت  جان  و  مال  آنان  گرفته  مي‌شود)‌.  (توبه/29)  

اگر  امروز  مسلمانان  نـمي‌توانند  بـه  سبب  واقعيّت  زندگانيشان  اين  احكام  را  پياده‌ كنند،  آنان  -  هم  اينك  به  طور  موقّت  - ‌مكلّف  نيستند كه  اين  احكام  را  پياده ‌كنند،  چون  :

(ولا يكلف الله نفسا إلا وسعها ).

خداوند  به  هيچ  كس  جـز  بـه  اند‌ازۀ  تـوانائيش  تكلّف  نمي‌كند  (‌و  هيچگاه  بـالاتر  از  ميزان  قدرت  شخصي  از  او  وظائف  و  تكاليف  نمي‌خواهد  )‌. (بقره/286) 

 مسلمانان  مي‌توانند  از  اين  احكام  مرحله‌اي  استفاده ‌كنند  و  اندك  اندك  در  پرتو  آنها  فراتر  و  جلوتر  روند  تا  اين  كه  