ه  را  کـه  می‌کنید  (‌پس  مواظب  حال  همدیگر  و  حفظ  حدود  و  عهود  بـاشید)‌.  و  کسانی  که  کافرند،  برخی  یاران  برخی  دیگرند  (‌و  در  جانبداری  از  باطل  و  بدسگالی  با  مؤمنان  همرأی  و  همسنگرند.  پس  ایشان  را  به  دوستی  نگیرید  و  در  حفظ  عهد  و  پیمان  بکوشید)  که  اگر  چنین  نکنید  فـتنه  و  فساد  عظیمی  در  زمین  رو‌ی  می‌دهد.  بیگمان  کسانی  که  ایمان  آورده‌انــد  و  مــهاجرت  کرده‌انـد  و  در  راه  خـدا  جـهاد  نموده‌اند،  و  همچنين  کســانی  که  پناه  داده‌اند  و  یـاری  کرده‌اند،  (‌هر  دو  گروه‌)  آنان  حقیقتاً  مؤمن  و  باایمانند  (‌و  شایستۀ  واژۀ  مهاجر  و  انصارند  و  تار  و  پود  جـاودانۀ  پرچم  اسلامند  و)  برای  آنان  آمرزش  (‌گناهان  از  سـوی  یزدان  مـنّان‌)  و  روزی  شـایسته  (‌در  بهشت  جـاویدان‌)  است‌.  و  کســانی  کـــه  از  پس  (‌نـزول  ایـن  آیــات‌)  ایـمان  آورده‌اند جهاد  نموده اند، آنان از زمرۀ شما هستند و (از   حقوق  و  مدد  و  یاری  شـما  بـرخـوردار  مـی‌گردند.  ایـن  ولایت  ایمانی  بـود،  و  امّا  ولایت  خویشاوندی  علاوه  بـر  این  میان  افرادی  موجود  است  و)  کسـانـی  که  با  یکـدیگر  خویشاوندند  برخی  برای  برخی  دیگـر  سـزاوارتـرند  (‌و  حقوق  آنان‌)  در  کتاب  خدا  (‌بیان  شده  است  و  حکم  خـدا  بر  آن  رفتـه  است  و)  بیگمان  حداوند  آگاه  از  هـر  چـیزی  است  .  (انفال/72-75)
*  
در  روند  سوره  -  در کنار  خطّ  سیر  عقیده  -  خطّ  سـیر  دیگری  نمایان  می‌گردد که  خطّ  سیر  جهاد،  و  بیان  ارزش  ایمانی  و  جنبشی  آن  است‌.  همچنین  پالودن  آن  خطّ  سیر  از  هر  شائبۀ  فردی  و  شخصی‌،  و  اعـطاء  دلائـل  ذاتـی  والائی  بدان  است  كه  مجاهدان  در  پرتو  آنها  تا  آخر زمان‌،  با  اطمینان  و  آرامش  و  برتری،  حركت  می‌کنند...  سوره  بطور  خلاصه‌،  این  الهـام  را  در  بر  دارد.  لذا  به  برخی  از  آیات  در  این  معرفی  بسنده  می‌کنیم‌،  و  شـرح  آن  را  به  جای  مناسب  خود  حواله  می‌داریم‌،  بدان  هنگام  که  با  این  نوع  آیات  روبرو  می‌گردیم‌:
(يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا زَحْفًا فَلا تُوَلُّوهُمُ الأدْبَارَ (١٥)وَمَنْ يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ إِلا مُتَحَرِّفًا لِقِتَالٍ أَوْ مُتَحَيِّزًا إِلَى فِئَةٍ فَقَدْ بَاءَ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ) (١٦)
 ای  مؤمنان‌!  هنگامی  که  با  انبوه  کافران  (‌در  میدان  نبرد)  روبرو  شدید،  بدانان  پشت  نکنید  (‌و  فرار  نـنمائید)‌.  هـر  کس  در  آن  هنگام  بدانان  پشت  کند  و  فرار  نـماید  -‌ مگـر  برای  تاکتیک  جنگی  یا  پـیوستن  بـه  دسـته‌ای  -  گرفتار  خشم  خدا  خواهد  شد  و  جایگاه  او  دوزخ  خواهد  بود،  و  دوزخ  بدترین  جایگاه  است‌. (‌انفال /  15-16) 
(إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الَّذِينَ كَفَرُوا فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ (٥٥)الَّذِينَ عَاهَدْتَ مِنْهُمْ ثُمَّ يَنْقُضُونَ عَهْدَهُمْ فِي كُلِّ مَرَّةٍ وَهُمْ لا يَتَّقُونَ (٥٦)فَإِمَّا تَثْقَفَنَّهُمْ فِي الْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِمْ مَنْ خَلْفَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ) (٥٧)
بیگمان  بـدترین  انسـانها  در  پیشگاه  یـزدان‌،  کسـانی  هستند  که  کافرند  و  ایمان  نمی‌آورند.  کسانی  که  از  آنان  پیمان  گرفته‌ای  (‌که  مشرکان  را  کمک  و  یاری  نکنند)  ولی  آنان  هر  بار  پيمان  خود  را می‌شکنند  و  (‌از  خیانت  و  نقض  عـهد)  پـرهیز  نـمی‌کنند.  اگر  آنـان  را  در  (‌مـیدان‌)  جنگ  رویاروی  بیابی  و  بر  ایشان  پیروز  شوی‌،  آن  چنان  آنان  را  در  هم  بکوب  که  کسانی  که  در  پشت  سر  ایشان  قرار  دارند  (‌و  دوستان  و  یاران  ایشان  بشمارند)  پند  گیرند  (‌و  پراکنده  شوند  و  عرض  اندام  نکنند)‌. (‌انفال  /  55-‌57)
(وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّكُمْ وَآخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ لا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ) (٦٠)
برای  (‌مبارزۀ  با)  آنـان  تـا  آنجا  که  مـی‌توانید  نـیروی  (مادی  و  معنوی)  و  (از  جمله)  اسبهای  ورزيده  آماده  سازید،  تا  بدان  (‌آمادگی  و  ساز  و  برگ  جنگی‌)  دشـمن  خدا  و  دشمن  خویش  را  بترسانید،  و  کسان  دیگری  جز  آنان  را  نیز  به  هراس  اندازید  که  ایشان  را  نمی‌شناسید  و  خدا  آنان  را  می‌شناسد.  هر  آنچه  را  در  راه  خدا  (‌از  جمله  تجهیزات  جنگی  و  تقویت  بنیۀ  دفاعی  و  نظامی  اسلامی‌)  صرف  کنید،  پاداش  آن  بـه  تمام  و  کمال  بـه  شما  داده  می‌شود  و  هیچ‌گونه  ستمی  نمی‌بینید.(‌انفال / 60) 
(يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى الْقِتَالِ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ صَابِرُونَ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ يَغْلِبُوا أَلْفًا مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَفْقَهُونَ) (٦٥)
ای  پیغمبری‌!  مؤمنان  را  به  جنگ  (‌با  دشمن  بـرای  اعـلاء  فرمان  خدا)  برانگیز.  هرگاه  بیست  نفر  شکیبا  (‌و  ورزیده  و  قوی  الایـمان‌)  از  شـما  بـاشند  بـر  دویست  نـفر  غلبه  می‏‎کنند،  و  اگر  از  شما  صد  نفر  بـاشند  بـر  هـزار  نـفر  از  کافران  غلبه  می‌کنند،  به  خاطر  این  کـه  کافران  گروهی  هسـتند  که  نـمی‌فهمند  (‌بـرای  چـه  چیزی  و  چـه  کسـی  می‏‎جنگند،  و  اگر  کشـته  شـدند  سـرنوشت  خـانواده  و  سرانجام  خودشان  چه  خواهد  بود،  و  لذا  این  تاریکی  راه  و  ناآگاهی  از  هدف  و  ندانستن  نتیجۀ  دنیوی  و  اخروی  مبارزه‌،  تاب  و  توانی  برای  آنان  باقی  نمی‏گذارد.
(مَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرَى حَتَّى يُثْخِنَ فِي الأرْضِ تُرِيدُونَ عَرَضَ الدُّنْيَا وَاللَّهُ يُرِيدُ الآخِرَةَ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ) (٦٧)
هیچ  پیغمبر  حقّ  ندارد  که  اسیران  جنگی  داشـته  بـاشد.  مگر  آن  گاه  که  کاملاً  پیروز  گردد  و  بر  منطقه  سیطره  و  قدرت  یابد  (‌در  غیر  این  صورت  باید  با  ضربات  قاطع  و  کوبنده  و  پیاپی،  نیروی  دشمن  را  از  کار  بیندازد.  امّا  بـه  مـحض  حصول  اطمینان  از  پـیروزی  خود  و  شکست  دشمن  دست  از  کشتار  بردارد  و  به  اسیر  کردن  قناعت  کند.  ای  مؤمنان‌!)  شما  (‌تـنها  بـه  فکر  جنبه‌های  مـادی  هستید  و)  متاع  ناپایدار  دنیا  را  می‌خواهید،  در  صورتی  کــه  خـداونــد  سـرای  (‌جـاویدان‌)  آخرت  (‌و  سـعادت  همیشگی‌)  را  (‌برای  شما)  می‌خواهد،  و  حداونـد  عـزیز و  حکیم  است  (‌و  این  است  کـه  کارهایش  سـراسـر  از  روی  حکمت  و  تدبیر،  و  متوجّه  عزّت  و  پیروزی  است‌)
(وَالَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَئِكَ هُمُ الْمُؤْمِ