م‌)
 [24] ‌مراجعه  شود  به  حدیثی‌ که  ترمذی  از  تفسیر  پیغمبر  صلّی الله عليه وآله وسلّم  دربارۀ  آیۀ: ا‌تخذوا احْبارَهم و رُهْبانَهُمْ  ارْباباً مِنْ دُون ‌الله )‌. در کـتاب‌: (‌خصائص  التصور  الاسلامی  و  مقوماته‌)  فصل‌: (‌توحید)‌.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:168.txt">قسمت اول</a><a class="text" href="w:text:169.txt">قسمت دوم</a><a class="text" href="w:text:170.txt">قسمت سوم</a></body></html>سوره‌ي اعراف آيه‌ي 206-199

(خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ (١٩٩)وَإِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ (٢٠٠)إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِنَ الشَّيْطَانِ تَذَكَّرُوا فَإِذَا هُمْ مُبْصِرُونَ (٢٠١)وَإِخْوَانُهُمْ يَمُدُّونَهُمْ فِي الْغَيِّ ثُمَّ لا يُقْصِرُونَ (٢٠٢)وَإِذَا لَمْ تَأْتِهِمْ بِآيَةٍ قَالُوا لَوْلا اجْتَبَيْتَهَا قُلْ إِنَّمَا أَتَّبِعُ مَا يُوحَى إِلَيَّ مِنْ رَبِّي هَذَا بَصَائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ (٢٠٣)وَإِذَا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَأَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ (٢٠٤)وَاذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعًا وَخِيفَةً وَدُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَالآصَالِ وَلا تَكُنْ مِنَ الْغَافِلِينَ (٢٠٥)إِنَّ الَّذِينَ عِنْدَ رَبِّكَ لا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِهِ وَيُسَبِّحُونَهُ وَلَهُ يَسْجُدُونَ) (٢٠٦)

اين  رهنمودهای  ربّانی  در  پايان  سوره  از  سوی  يزدان  سبحان  برای  دوستانش  به  ارمغان  می‌آید.  دوسـتان  یزدان ‌که  پیغمبر  خدا  صلّی الله عليه وآله وسلّم  و کسانی  هستند کـه  بـا  او  ایمان  آورده‌اند...  آنان  هنوز  در  مکّه  هستند  و در  برابر  جاهلیّت  پیرامون  خود  در  جزیرةالعرب  و  در  سراسر کرۀ  زمین  قرار  دارند‌...  ایـن  رهنمودهای  ربّانی  برای  رویاروئی  با  جاهلیّت  زشت  و  پلشت‌،  و  برای  رویاروئی  با  انسانهای  سرگشته  و گمراه‌،  صـاحب  دعوت  یـعنی  محمّد  صلّی الله عليه وآله وسلّم  را  به  عفو  و گذشت  و  آسـانگیری  فرا  می‌خواند،  و  به  انجام  خیر  واضـح  و  روشنی  دعوت  می‌کند که  فطرت  انسـان  سـهل  و  ساده  با  آن  آشـنا  می‌گردد  و  بدون  هر گونه  پیچیدگی  و  سختگیری  آن  را  می‌شناسد.  او  را  به  رويگردانـی  از  جاهلیّت  دعوت  می‌کند،  و  از  وی  می‌خو‌اهد  که  ایشان  را  به‌ گناهانشان  نگیرد،  و  با  آنان  جدال  و  ستیز  نکند،  و  بدیشان  اهمّیّت  ندهد...  هر  زمان  آنـان ‌کار  را  از  حدّ  و  مـرز  خود  گذراندند  و  با  دشمنانگی  و  بازداشتن  دیگران  از  پذیرش  آئین  اسلام‌،  خشم  او  را  برانگیختند،  و  اهریمن  به  ایـن  آتش  خشم  دامن  زد،  به  خدا  پناه  ببرد،  تا  آرام‌ گیرد  و  آرامش  خود  را  بازیابد،  و  یقین  و  اطمینان  پیدا  کند،  و  صبر و شکیبائی ‌در ‌پیش ‌گیرد:  

(خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ (١٩٩)وَإِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ (٢٠٠)إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِنَ الشَّيْطَانِ تَذَكَّرُوا فَإِذَا هُمْ مُبْصِرُونَ) (٢٠١)

گذشت  داشـته  بـاش  و  آسـانگیری  کن  و  بـه  کار  نـیک  دسـتور  بـده  و  از  نــادانــان  چشـم‌پوشی  کن‌.  و  اگر  وسوسه‌ای  از  شیطان  به  تو  رسید  (‌و  خواست  شما  را  از  

مسیر  منحرف  و  از  هدف  باز  دارد)  به  خدا  پـناه  بـبر  (‌و  خویشتن  را  بدو  بسپار)‌.  او  بسیار  شنوای  دانـا  است  (‌و  همه  چیز  را  می‌شنود  و  همه  چیز  را  مـی‌دانـد  و  هـر  چـه  زودتر  به  فریادت  مـی‌رسد)‌.  پـرهیزگاران  هنگامی  کـه  گرفتار  وسوسه‌ای  از  شیطان  می‌شوند  به  یاد  (‌عداوت  و  نیرنگ  شیطان‌،  و  عقاب  و  عذاب  یزدان‌)  می‌افتند،  و  (‌در  پرتو  یاد  خدا  و  به  خاطر  آوردن  دشمنانگی  اهریمن‌)  بینا  می‏‎گردند  (‌و  آگاه  می‌شوند  که  اشتباه  کرده‌انـد  و  از  راه  حــقّ  منحرف  شـده‌انـد،  و  لذا  شـتابان  بـه  سـوی  حقّ  برمی‌گردند)‌.

سپس  یزدان  جـهان  پـیغمبر  صلّی الله عليه وآله وسلّم  را  با  مـنش  چنان  مشــرکانی  آشـنا  می‌سازد،  و  از  وسوسه‌ا‌ی  باخبر  می‌گرداند که  در  فراسوی  ایشان  است  و  آنـان  را  به  سرگشتگی  و  گمراهی  می‌کشاند.  همچنین  گوشه‌هائی  از  رفتارشان  را  با  پیغمبر  خدا  صلّی الله عليه وآله وسلّم  بیان  می‌دارد  و  درخواست  معجزات  آنـان  را  برملا  می‌گردانـد،  تـا  پیغمبر  صلّی الله عليه وآله وسلّم  را  رهنمود  فرماید کـه  بدیشان  چه  چیزهائی  را  بگوید  تـا  آنـان  را  با  سرشت  رسـالت  و  حقیقت  فرستادۀ  خدا  و  قاصد  آسـمانی  آشنا  نـماید،  و  جهان‌بینیهای  ایشان  را  راجع  به  رسـالت  و  رسول  و  پیوند  رسول  با  آفریدگار  بزرگوارش  تصحیح‌ کند:

(وَإِخْوَانُهُمْ يَمُدُّونَهُمْ فِي الْغَيِّ ثُمَّ لا يُقْصِرُونَ (٢٠٢)وَإِذَا لَمْ تَأْتِهِمْ بِآيَةٍ قَالُوا لَوْلا اجْتَبَيْتَهَا قُلْ إِنَّمَا أَتَّبِعُ مَا يُوحَى إِلَيَّ مِنْ رَبِّي هَذَا بَصَائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ) (٢٠٣)

و  امّا  شیاطین‌،  بـرادران  (‌اهـریمن  صفت‌)  خود  (‌یـعنی  کافران  و  مـنافقان  را  وسـوسه  مـی‌کنند  و)  در  گمراهی  کمک  و  یاریشان  می‌دهند  تا  بدانجا  که  دیگر  (‌از  گناه  باز  نمی‌ایستند  و  از  هیچ  جنایتی‌)  کوتاهی  نمی‌کنند.  هنگامی  که  (‌در  نزول  وحی  تأخیر  می‌افتد  و)  آیـه‌ای  بـرای  آنان  نمی‌آوری‌،  می‌گویند:  چرا  آن  را  برنمی‌گزینی  و  از  پیش  خود  نمی‌سازی‌؟  بگو:  من  تنها  از  قرآنی  پیروی  مـی‌کنم  که  به  من  وحی  مـی‌شود.  ایـن  قرآن  بـینش  و  هـدایت  و  رحــمت  پـروردگارتان  است  بـرای  کسـانی  کـه  مؤمن  باشند  (‌چرا  که  ایشان  برابر  قوانین  آن  عمل  می‌کنند)‌.  به  مناسبت  اشـاره  بدانـچه  یـزدان  از  قرآن  بر  پیغمبر  صلّی الله عليه وآله وسلّم  وحی  فرموده  است‌،  رهنمود  مؤمنان  به  آداب‌ گوش  فرا  دادن  بدین  قرآن  به  میان  می‌آید،  و  خدا  بدیشان‌ گوسزد  می‌کند که  یـاد  خدا کـنند،  و  یـادآور  می‌شود که  همیشه  به  یـاد  خـدا  باشند  و  از  او  غـافل  نگردند.  چه  وقتی‌ که  فرشتگان ‌که ‌گناه  نمی‌کنند  یاد  خدا  می‌کنند  و  به  تسبیح  و  تقدیس  او  می‌پردازند  و  سجده  می‏‎برند  و کرنش  می‌کنند،  سزاوار  است  که  انسانها  که  مرتکب ‌گناه  می‌شوند  از  یاد  و  ذکر  و  تسبیح  و  تقدیس  خدا  غافل  نشوند:

(وَإِذَا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَأَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ (٢٠٤)وَاذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعًا وَخِيفَةً وَدُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَالآصَالِ وَلا تَكُنْ 