  و  پـیاده  می‌گردد.  خداوند  متعال  گاه‌گاهی  و  در  فاصله‌های  زمانی  کسانی  را  مأمور  می‌فرماید که  یهودیان  را  عذاب  برساند.  هر  زمان‌ که  یهودیان  حال  و  وضع  خوبی  را  پیدا کرده‌ا‌ند  و بادی  به  غبغب  انداخته‌انـد  و  در  زمـین  به  طـغیان  و  سرکشی  و  ستمگری  پرداخته‌اند،  یزدان  جهان  بندگانی  را  بر  این ‌گروه  ستمگر  بدنهاد  عهدشکن  سرکش‌ گماشته  است  تا  بر  آنان  ضربه‌ای  وارد کـند  و  پـتک  تنبیه  بر  سرشان  فرود  آورد  و گروهی  را گوشمالی  دهد که  هنوز  از گناهی  و  مصيبتی  بیرون  نـیامده  است  به‌ گناه  و  معصیت  دیگری  می‌افتد،  و  هنوز  از  انحراف  برنمی‌گردد  به  انحراف  دیگری  می گراید.

چنین  به  نظر  می‌رسد که ‌گاه‌گاهی‌ گفته  می‌شود  دیگر  نفرین  به  پایان  آمده  است‌،  و  یهودیان  از  جاه  و  جلال  و  شکوه  و  قدرت  برخوردارند  و  بر  دیگران  نیز گردنکشی  می‌کنند!  این  نفرین  ویژۀ  دوره‌ای  از  ادوار  تاریخ  بوده  است  و  بسر  رسیده  است  و  پایان‌ گرفته  است‌...  امّا  باید  دانست ‌که  هیچ‌ کسی  جز  خدا  نمی‌داند که  ایـن  بار  و  بارهای  دیگر  تا  روز  قیامت  ایزد  متعال  چه  مردمانی  را  بر  ایشان  می‌گمارد  و  چیره  می‌گرداند  تـا  دمار  از  روزگارشان  برآورند.

یزدان  جهان  این  کار  ماندگار  تا  دامنۀ  قیامت  را  اعـلام  فـرموده  است  -‌ همان‌گونه‌ که  در  قرآن  به  پیغمبر  خود  صلّی الله عليه وآله وسلّم  خبر  داده  است  -  به  دنبال  این  کار  ماندگار،  پیروی  با  صف  خداوند  سبحان  دربارۀ  عذاب  و  رحمت‌،  ذکر  می‌فرماید:

(إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ الْعِقَابِ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ) (١٦٧)

بی‏گمان  پروردگار  تو  (‌به  عـاصیان  و  طـاغیان‌)  هـر  چـه  زودتـر  عــقاب  مـی‌رساند  و  او  (‌نسـبت  بـه  مـطیعان  و  توبه‌کاران‌)  آمرزنده  و  مهربان  است‌.

یزدان  با  سرعت  عقاب  و  عذاب  خود، ‌کسانی  را گرفتار  می‌سازد  که  مستحقّ  عقاب  و  عذاب  گردند  -  همانگونه  که  اهالی  شهری  را گرفتار  ساخت ‌که  در کنار  دریا  بود  -  و  با  مغفرت  و  مرحمت  خود،  توبۀ کسانی  را  می‌پذیرد  که  از  بنی‏اسرائیل  توبه‌ کنند  و  به  سوی  خدا  برگردند  و  از  پیغمبر  امّی  و  درس  نخوانی  پیروی‌ کنند کـه  صـفات  و  خصال  او  را  در  پیش  خویشتن در  تورات  و انجیل  نوشته  می‌یابند...  چه  عقاب  و  عذاب  یـزدان  سبحان  از  روی  انتقام  و کینه‌توزی  نیست‌.  بلکه  عقاب  و  عذاب  او  سزا  و  جزای  کسانی  است  که  سزاوار  چنان  عقاب  و  عذابی  می‌گردند،  و  در  فراسوی  عقاب  و  عقاب  مغفرت  و  مرحمت  قرار  دارد  و  هر کسی  می‌تواند  توبه‌ کند  و  آن  آمرزش  و  مهربانی  را  بهرۀ  خود  سازد.
*
گامهای  داستان  همگام  با  گامهای  تـاریخ  به  پـیش  می‌رود.  سرگذشت  بعد  از  موسی  و  جانشینان  او  را  بیان  می‌دارد.  از  نسلهای  آیندۀ  بنی‏اسرائیل  صحبت  می دارد  تا  به  نسـلی  می‌رسد که  با  پیغمبر صلّی الله عليه وآله وسلّم  ‌ ‌و گروه  مسلمانان  در  مدينه همعصر و روياروی  می شوند :

 (وَقَطَّعْنَاهُمْ فِي الأرْضِ أُمَمًا مِنْهُمُ الصَّالِحُونَ وَمِنْهُمْ دُونَ ذَلِكَ وَبَلَوْنَاهُمْ بِالْحَسَنَاتِ وَالسَّيِّئَاتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ (١٦٨)فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَرِثُوا الْكِتَابَ يَأْخُذُونَ عَرَضَ هَذَا الأدْنَى وَيَقُولُونَ سَيُغْفَرُ لَنَا وَإِنْ يَأْتِهِمْ عَرَضٌ مِثْلُهُ يَأْخُذُوهُ أَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثَاقُ الْكِتَابِ أَنْ لا يَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلا الْحَقَّ وَدَرَسُوا مَا فِيهِ وَالدَّارُ الآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ أَفَلا تَعْقِلُونَ (١٦٩)وَالَّذِينَ يُمَسِّكُونَ بِالْكِتَابِ وَأَقَامُوا الصَّلاةَ إِنَّا لا نُضِيعُ أَجْرَ الْمُصْلِحِينَ) (١٧٠)

آنان را در زمين به گروه هائی تقسيم كرديم . برخی از ايشان صالح بودند (كه عبارتند از مؤمنان) و بعضی از آنان  جز  آن  بودند  (‌که  عبارتند  از  کافران  و  مـنافقان‌)  و  (‌همگان  اعم  از  دینداران  و بی‌دینان‌)  ایشان  را  به  نیکیها  و  بدیها  آزمایش  کردیم  تـا  ایـن  کـه  (‌پشـیمان  شـوند  و  از  خواب  غفلت  بیدار  و  به  سوی  کردگار)  بازگردند.  بعد  از  آن‌،  فرزندان  ناخلفی  جانشین  آنان  شدند  که  وارث  کتاب  (‌آسمانی  تورات‌)  گشتند  (‌امّا  بدان  عمل  نکردند.  چرا  کـه  به  جای  پیروی  از حقّ  به  دنبال  مادیات  روان  شـدند  و)  کالای  این  جهانی  فانی  را  دریـافت  مـی‌داشـتند  و  (‌مـتاع  سـرای  بـاقی  را  نـادیده  می‏گرفتند  و  بـه  تـحریف  کلام  آسمانی  دست  می‌یازیدند  و  حلال  و  حرام  را  هـمسان  می‌شمردند  و  به  خود)  مـی‌گفتند:  (‌ان‌شـاء‌الله‌)  بـخشیده  خواهیم  شد،  و  حال  آن  که  اگر  بـاز  هم  کالائی  همانند  کالای  نخست  (‌از  راه  حرام  و  حتّی  با  تحریف  کلام‌)  بـه  دسـتشان  مـی‌رسید  آن  را  دریـافت  مـی‌داشـتند  (‌و  بدین ‌وسیله  با  وجود  اصرار  بر  گناه،  امید  آمرزش  در  سر  می‌پروراندند!)  مگر  از  آنان  در  کتاب  (‌تورات‌)  پیمان  گرفته  نشده  است  که  از  زبان  خدا  جز  حقّ  نگویند؟  و  حال  آن  که  آنچه  را  در  کتاب  (‌تـورات‌)  است  خوانـده  و  فهم  کرده‌اند  و  (‌دیده‌اند  که  باید  حقّ  را  بگویند  نـه  بـاطل  را،  و  متاع‌)  دنیای  دیگر  بسی  بهتر  (‌از  کـالای  این  دنیا)  بـرای  کسـانی  است  کـه  پـرهیزگاری  کنند  (‌و  از  خدای  بترسند.  چرا  نمی‌اندیشید  و  همچنان  بـر  گناه  اسـتمرار  می‌ورزید؟‌)  مگر  عقل  ندارید  و  نمی‌فهمید  (‌که  جهان  باقی  را  نباید  به  خاطر  جهان  فانی  از  دست  داد؟‌)  و  آنان  که  به  کـتاب  (‌آسـمانی  تـورات  سـخت  پـای‌بند  بـوده  و  بدان‌)  متمسّک  می‌شوند  و  نماز  (‌واجب  بر  خویشتن‌)  را  بجای  مــــی‌آورند  (‌پــاداش  بزرگی  دارنـد  و)  مــا  پــاداش  اصلاحگران  (‌خود  و  جامعۀ  انسانی‌)  را  هدر  نمی‌دهیم‌.  این  بقیّۀ  آیات  مدنی  است‌،  آیاتی‌ که  در این  روند  قرآنی  برای  تکمیل  داستان  بنی‏اسرائیل  پس  از  موسی عليه السّلام  آمده  است‌...  این  امر  وقتی  انـجام  پـذیرفته  است  که  یهودیان  در  زمین  پخش  و  پراکنده  شدند  و  به ‌گروه‌هائی  تقسیم ‌گردیدند  با  مذهب‏ها  و  جهان‌بینیهای‌ گوناگون‌،  و  راه‌ها  و  روشهای  مختلف‌. گروه‌هائی  از  ایشان  صالح  و  شایسته  بودند  و  دسته‌هائی  نـیز  نـاصالح  و  نـاشایست‌.  عنایات  الهی  برای  امـتحان  ایشـان  پـیاپی  بهرۀ  آنـان  می‌گردید.  امتحان  ایشان  گاهی  با  اعطاء  نعمتها،  و  گاهی  با گرفتار کردن  ایشان  به  مصیبت‌ها،  انجام  می‌پذیرفت‌،  تا  این‌ که  توبه ‌کنند  و  از بزهکاریها  دست  بردارند  و  به  سوی  پروردگار  خویش  برگردند  و  به  خود  آیـند  و  بر  راستای  راه  هدایت  قرار گیرند  و  روندگان  راست  قامت  راه  راست  گردند:
(وَبَلَوْنَاهُمْ بِالْحَسَنَاتِ وَالسَّيِّئَاتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِ