 دارد.  در  عین  حال  میان  آیه  پیش  از  خود  و  میان  ایه  بعد  از  خود  پل  ارتباطی  است‌،  و  ازکسانی  سخن  می‌گویدکه  با  خدا  و  پیغمبرش  دشمنی  می‌ورزند.  این  هم  شیوه  قرآن  است‌که  از  سخنی  به  سخن  دیگری  می‌رود  و  در  زنجیره شگفتی  از  سخن  شاخ  به  شاخ  می‌شود:

(  إِنَّ الَّذِينَ يُحَادُّونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ كُبِتُوا كَمَا كُبِتَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَقَدْ أَنْزَلْنَا آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ مُهِينٌ . يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ اللَّهُ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُهُمْ بِمَا عَمِلُوا أَحْصَاهُ اللَّهُ وَنَسُوهُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ).

کسانی  که  با  خدا  و  پیغمبرش  دشمنی  می‌کنند،  خوار  و  ذلیل  می‌شوند،  همانگونه  که  پیش  از  ایشان  پیشینیان  خوار  و  ذلیل  شدند.  ما  آیات  روشن  و  دلائل  متقنی  را  فرو فرستادیم  (‌که  دال  بر  حق  و  حقیقت‌،  و  واقعیت  و  حقانیت  اسلام  هستثد.  کسانی  که  بدانها  ایمان  نیاورند  کافرند)  و  کافران  عذاب  خوارکننده‌ای  دارند.  روزی  خدا  همگان  را  زنده  می‏‎گرداند  و  آنان  را  از  کارهائی  که  کرده‌اند  آگاه  می‌سازد.  کارهائی  که  ایشان  آنها  را  فراموش  کرده‌اند،  ولی  خداوند  آنها  را  شمارش  کرده  است  (‌و  به  حساب  آنان  گرفته  است‌)‌.  خدا  حاضر  و  ناظر  بر  هر  چیزی  است‌.

بند  نخستین  این  سوره  تصویری  از  تصو‌یرهای  رعایت  و  عنایت  یزدان  در  حق  گروه  مسلمانان  بود.  این  دومین  بند  تصویری  از  تصویرهای  جنگ  یزدان  با گروه  دیگری  و  تاخت  بردن  بر  ایشان  است‌.  آن‌گروهی‌که  با  خدا  و  پیغمبرش  دشمنی  می‌ورزند  و  مبارزه  می‌کنند.  یعنی  آن  گروهی‌که  در  سوی  دیگری  در رویاروئی  با  خدا  و  پیغمبرش  موضعگیری  می‌نمایند  و  به  عداوت  می‌نشینند! بیان  «‌یحادون‌»  یعنی  دشمنی  می‌کنند،  به  مناسبت  ذکر  «‌حدود  الله‌»  یعنی  قوانین  و  مقررات  خدا،  پیش  از  این  آیه  است‌.  زیرا  اینان  در  حد  و  مرزی  نمی‌ایستندکه  حد  و  مرز  خدا  و  پیغمبرش  است‌.  بلکه  در  حد  و  مرز  دیگری  می‌ایستندکه  مقابل  حد  و  مرز  خدا  و  پیغمبرش  است‌! این  هم  تمثیلی  از  دو  دسته  دشمن  یکدیگر  و  مشغو‌ل  پیکار  با  همدیگر  است‌.  این  تمثیل  برای  رسواکردن ‌کارکافران  و  مشرکان  و  زشت  نشان  دادن  موضعگیریشان  است‌.  چه  بد  است  موضعگیری  آفریدگانی‌که  در  آن  آفریدگار  و  روزدهنده  خود  را  به  مبارزه  می‏‎طلبند،  و  در  سوئی  می‌ایستندکه  رویاروی  سوی  آفریدگار  و  روزی‌دهنده  ایشان  است!

(كُبِتُوا كَمَا كُبِتَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ).

خوار  و  ذلیل  می‌شوند،  همانگونه  که  پیش  از  ایشان  پیشینیان  خوار  و  ذلیل  شدند.

ارجح  اقوال  این  است‌که  این  بخش  از  آیه  دعا  است‌،  و  نفرین  ایشان  را  در  بر  دارد.  دعا  و  نفرینی‌که  از  سوی  خداوند  سبحان  باشد  حکم  است  و  اجراء  می‌شود.  چه  خدا  اراده  می‌کند  و  میخـواهد،  و  آنچه  اراده  بکند  و  بخو‌اهد  جدی  و  قطعـی  انجام  می‌دهد.«‌کبت‌»  شکست  و  خواری  است‌.  مراد  ازکسانی‌که  پیش  از  ایشان  بوده‌اند  اشخاصی  است‌که  درگذشته‌ها  بوده‌اند،  و  یا  اقوامی  است‌که  با  دست  مسلمانان  سرکوب  گردیده‌اند  و  شکست  داده  شده‌اند  در  برخی  از  پیکارهائی‌که  پیش  از  نزول  این  آیه  درگرفته  است‌،  همانگو‌نه‌که  برای  مثال  در  جنگ  بدر  اتفاق  افتاده  است‌.

(  وَقَدْ أَنْزَلْنَا آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ)  .

ما  آیات  روشن  و  دلائل  متقنی  را  فرو  فرستادیم  (‌که  دال  بر  حق  و  حقیقت‌،  و  واقعيت  و  حقانیت  اسلام  هستند)‌.  

این  عبارت  قرارگرفته  است  در  میان  سرنوشتی‌که  دشمنان  خدا  و  پیغمبرش  در  دنیا  دارند،  و  میان  سرنوشتی‌که  آنان  درآخرت  خو‌اهند  داشت  ...   تا  بیان  شودکه  این  سرنوشت  و  آن  سرنوشت  با  همین  آیه‌های  روشن  و  روشنگر  تعیین  وتبعين  می‌گردد،  و  همین  آیات  عهده‌دار  بیان  آنها  می‌شود.

آنگاه  سرنوشت  آخرت  ایشان  را  بیان  می‌دارد  همراه  با  پیرو  الهامگرانه  بیدارکننده‌ای‌که  دلها  و  درونها  را  پرورش  می‌دهد:

(وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ مُهِينٌ .يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ اللَّهُ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُهُمْ بِمَا عَمِلُوا أَحْصَاهُ اللَّهُ وَنَسُوهُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ ).

کافران  عذاب  خوارکننده‌ای  دارند.  روزی  خدا  همگان  را  زنده  می‏‎گرداند  و  آنان  را  از  کارهائی  که  کرده‌اند  آگاه  می‌سازد.  کارهائی  که  ایشان  آنها  را  فراموش  کرده‌اند،  ولی  خداوند  آنها  را  شمارش  کرده  است  (‌و  به  حساب  آنان  گرفته  است‌)‌.  خدا  حاضر  و  ناظر  بر  هر  چیزی  است‌.

خوار  داشتن  و  زبون‌کردن  سزا  و  جزای  خودستائی  و  خودبزرگ‌بینی  است‌.  خوار  داشتن  و  زبـون‌کردن  در  روزی‌که  یزدان  جهان  همگان  را  زنده  می‌گر‌داند.  خوار  داشتن  و  زبون‌کردن  در  حضور  همه ‌گروه‌ها  و  دسته‌ها  است‌.  این  هم  عذابی  است  که  بر  اساس  حق  انجام  می‌پذیرد  و  بیانگرکارهائی  است  که  کرده‌اند.  اگر  آنان  کارهای  خود  را  فراموش  کرده‌اند  خداوند  آنها  را  برشمرده  است  و  سرشماری‌کرده  است  با  علم  و  دانشی  که  چیزی  از  آن  بیرون  نمی‌افتد  و  به  در  نمی‌رود،  و  پنهان  و  نهانی  از  آن  پوشیده  و  نهفته  نمی‌گردد:

(وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ ).

خدا  حاضر  و  ناظر  بر  هر  چیزی  است‌.

تصویر  رعایت  و  عنایت‌،  با  تصویر  جنگ  و  سرکوبی،  در  علم  و  دانش  و  اطلاع  و  آگاهی  خدا،  و  در  حاضر  و  ناظر بو‌دن  خدا،  به  هم  می‌رسد.  خدا  برای‌کـمـک  نبودن  و  محافظت ‌کردن  حاضر  است‌،  و  خدا  در جنگیدن  و  شکست  دادن  و  سرکوب  نمو‌دن  شرکت  دارد.  از  این  رو  مومنان  باید  به  سبب  حضـور  وشرکت  خدا  اطمینان  خاطر  و  آرامش  درون  داشته  باشند،  وکافران  باید  به  سبب  حضـور  و  شرکت  خدا  بترسند  و  بهراسند!

*
روند  قرآنی  از  دنبال‌کردن  این  حقیقت  بس  می‌کند:  

(وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ  )  .

خدا  حاضر  و  ناظر  بر  هر  چیزی  است‌.

و  به  ترسیم  تصویر  زنده‌ا‌ی  از  این  حضور  و  شرکت  می‌پردازد،  تصویر  زنده‌ای‌که  تارهای  دلها  را  می‌پساید  و  لمس  می‌نماید:

( أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الأرْضِ مَا يَكُونُ مِنْ نَجْوَى ثَلاثَةٍ إِلا هُوَ رَابِعُهُمْ وَلا خَمْسَةٍ إِلا هُوَ سَادِسُهُمْ وَلا أَدْنَى مِنْ ذَلِكَ وَلا أَكْثَرَ إِلا هُوَ مَعَهُمْ أَيْنَ مَا كَانُوا ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ بِمَا عَمِلُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ).

 مگر  ندیده‌ای  که  خداوند  می‌داند  چیزی  را  که  در  آسمانها  و  چیزی  را  كه  در  زمین  است‌؟  هیچ  سه  نفری  نیست  که  با  همدیگر  رازگوئی  کنند،  مگر  این  که  خدا  چهارمین  ایشان  است‌،  و  نه  پنج  نفری  مگر  این  که  او 