 در  عین  حال  حرکت  لطیف  و  ظریفی  است‌،  چه  معنی  این باشدکه  از  روز کاسته  می‌شود  و  بر  طول  شب  افزوده  می‌شود،  و  از  شب ‌کاسته  می‌شود  و  بر  طول  روز  افزوده  می‌گردد.  یا  معنی  این  باشد  که  روند  وقت  غروب  به  داخل  شب  می‌رود،  و  شب  وقت  طلوع  به  داخل  روز  می‌رود  ...   بسان  این  حرکت  در  مخفی  شدن  و  لطیف  بودن‌،  حرکت  علم  و  آگاهی  از  رازهای  سینه‌ها  است‌.  «‌ذات  الصدور»‌:  رازهائی  که  در  سینه‌ها  است‌،  رازهائی  که  از  سینه‌ها  جدا  نمی‌گردد  و  به  ترک  آنها  نمی‌گوید!

اطلاع  از  این‌که  دست  خدا  ظریف  و  لطیف  شب  را  در  روز،  و  روز  را  در شب‌،  داخل  می‌گرداند،  در  دل  حالتی  از  تامّل  دقیق‌،  و  تفکر  لطیف‌،  و  حساسیت  شفاف  را  پدید  می‌آورد،  بسان  اطـلاع  از  علم  خدا که  دقیق  و  لطیف  از  رازها  آگاهی  دارد،  رازهائی  که  در  زوایـای  سینه‌ها  نهفته‌اند  و  آرام  گرفته‌اند!

*
ا‌ین  بند  با  این  آهنگهایش  دلها  را  حساسیت  تیزی  و  آمادگی  فراوانی  برای  دریافت  می‌بخشد.  بدین  خاطر  دلها  در  مناسب‌ترین  وقت  فریاد  زده  می‌شوند  که  ایمان  بیاورند  و  بذل  و  بخشش  بکنند.  در  این  وقت  فریاد  زده  می‌شوند  که  دریچه‌هایشان  بازگردیده  است‌،  و  ذهن  و  شعو‌رشان  آمادگی  پیدا  کرده  است‌،  و  برای  شنیدن  آماده  شده‌اند.  در  اینجا  آن  ندای  خوشایند  در  بند  بعدی  روند  این  سوره  به‌ گوش  می‌رسد.  امّا  تنها  یک  نداء  نیست  و  بس‌.  بلکه  این  نداء  طنین‌انداز  می‌گردد  و  با  خود  انگیزه‌ها  و  آهنگها  و  پسوده‌های  خود  را  دارد:

( آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَأَنْفِقُوا مِمَّا جَعَلَكُمْ مُسْتَخْلَفِينَ فِيهِ فَالَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَأَنْفَقُوا لَهُمْ أَجْرٌ كَبِيرٌ .وَمَا لَكُمْ لا تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ لِتُؤْمِنُوا بِرَبِّكُمْ وَقَدْ أَخَذَ مِيثَاقَكُمْ ؟ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ .هُوَ الَّذِي يُنَزِّلُ عَلَى عَبْدِهِ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَإِنَّ اللَّهَ بِكُمْ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ .وَمَا لَكُمْ أَلا تُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلِلَّهِ مِيرَاثُ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضِ ؟ لا يَسْتَوِي مِنْكُمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَقَاتَلَ أُولَئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذِينَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ وَقَاتَلُوا وَكُلا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنَى وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ ).

به  خدا  و  پیغمبرش  ایمان  بیاورید،  و  از  چیزهائی  ببخشید  که  شما  را  در  آنها  نماینده  (‌خود  در  تصرف‌،  و  جانشین  دیگران  در  به  دست  گرفتن  اموال‌)  کرده  است‌ .  زیرا  کسانی  که  از  شما  ایمان  بیاورند  و  (‌در  راه  خدا)  بذل  و  بخشش  کنند،  پاداش  بزرگی  دارند.  چرا  نباید  به  خدا  ایمان  بیاورید؟  در  حالی  که  پیغمبر،  شما  را  (‌با دلائل قوی و  معجزات  روشن‌)  برای  ایمان  به  پروردگارتان  دعوت  می‌کند؟  و  (‌خداوند  هم‌)  از  شما  پیمان  (‌فطری  و  کونی‌)  گرفته  است  (‌و  نشانه‌های  ایمان  آوردن  به  خود  را  در  درونتان  سرشته  است  و  در  بیرونتان  به  معرض  تماشا  گذاشته  شده  است‌)  اگر  خواهان  ایمان  آوردن  هستید؟  خدا  است  که  آیه‌های  واضح  و  روشن  را  بر  بنده  خود  نازل  می‌گرداند تا  شما  را  از  تاریکیها(‌ی  جهالت  و  ضلالت  برهاند،  و)  به  نور  (‌ایمان  و  هدایت‌)  برساند.  چرا  که  خدا  نسبت  به  شما  بسیار  با محبت  و  دارای  مهر  فراوان  است‌.  چرا  در  راه  خدا  نباید  ببخشید  و  خرج  کنید،  و  حال  این  که  (‌اموال  شما  امانتی  بیش  نیست  و  تا  آخر  در  دست  شما  نمی‌ماند،  و  همه  چیزهای‌)  برجای  مانده  آسمانها  و  زمین  به  خدا  می‌رسد؟  کسانی  از  شما  که  پيش  از  فتح  (‌مکه‌،  به  سپاه  اسلام  کمک  کرده‌اند  و  از  اموال  خود)  بخشیده‌اند  و  (‌در  راه  خدا)  جنگیده‌اند،  (‌با  دیگران‌)  برابر  و  یکسان  نیستند.  آنان  درجه  و  مقامشان  فراتر  و  برتر  از  درجه  و مقام  کسانی  است  که  بعد  از  فتح  (‌مکه‌،  در  راه  اسلام‌)  بذل  و  بخشش  نموده‌اند  و  جنگیده‌اند.  امّا  به  هر  حال‌،  خداوند به همه‌، وعده پاداش نیکو می‌دهد، و او آگاه از هر آن چیزی است که  می‌کنید. 

 یزدان  سبحان  مخاطب  قرار  می‌دهد  دلهائی  راکه  خودش  آنها  را  آفریده  است‌،  و  احوال  آنها  را  می‌داند،  و  با  راه‌های  ورود  بدانها  آشنا  است‌،  و  از  رازها  و  رمزهای  درونشان  مطلع  است  ...   خدا  می‌داند که  پاکی  عقیده‌،  و  خلوص  دل‌،  و  استقرار  حقیقت  اینان  به ‌گونه  واقعـی  استقرار،  آثار  و نتائج  خو‌د  را  در  واقعیت  زندگی  دارد،  از  قبیل‌:  بذل  و  بخشش  و  فداکاری  و  جان‌نثاری‌،  خالصانه  برای  خدا  و  در  راه  خدا.  این‌کار  هم  در  موارد  بسیاری  برای‌تاب‌وتوان  بشری  مشکلات ‌و  معضـلاتی ‌دارد،‌و  جد  و  جهد  و  جهاد  زیاد  و  دراز آهنگی  را  می‏طلبد.  بدین  خاطر  است‌که  یزدان  سبحان  این  مجموعه  نواها  و  انگیزه‌ها  را  برای  دلهای  انسانها  گرد  می‌آورد،  و  برای  آنها  پرده  از  حقائق  جهانی  برمی‏دارد  تا  آنها  را  ببينند  و  از  آنها  متاثر گردند،  و  هر  چیزی  را  با  ترازوی  بزرگ  و  دقیق  آن  بکشند  و  بسنجند.  یزدان  سبحان  دلهای  انسانها  را  پیاپی  چاره جـوئی  و  به‌ کرّات  و  به  مرّات  چاره ‌سازی  می‌کند،  و گام  به‌ گام  به‌کمک  و  یاریشان  می‌پردازد.  یزدان  سبحان  دلها  را  به  ندای  یگانه‌ای‌،  یا  بیان  یگانه‌ای،  و  یا  انگیزه  یگانه‌ای‌ که  بر  تارهای  دلها  آهنگ  خود  را  بنوازد  و  سپس  بس کند  و صحنه  را  ترک‌ کند،  واگذار  نمی‌فرماید  ...   برنامه  قرآن  الهی  در  چاره جـوئی  و  چاره‌سازی  دلها  می‌طلبدکه  کسـانی  که  مردمان  را  به  سوی  خدا  دعوت  می‌کنند  و داعیان  به  سوی  خدا  هستند  زیاد  در  برابرش  بایستند  تا  در  بـاره‌اش  بیندیشند  و  بكوشند  از  آن  تقلید  كنند!

آهنگهای  نخستین‌،  در  سرآغاز  این  سوره‌،  از  نیرو  و  پیاپی  آمدن  و  ژرفی  و  تاثیر  بسزا  خوردارند،  به  گونه‌ای‌ که  دلهای  سخت  و  سفت  را  به  لرزش  و  جنبش  مياندازند،  و  دلهای  سنگین  را  نرم  می‌کنند،  و  آنها  را  بسیار  حساس  می‌نمایند.  ولیکن  قران  دلهای  مخاطبان  را  تنها  بدین  پسوده‌های  نخستین  واگذار  نمی‌کند.  بلکه  در  بخش  بعدی  مخاطبان  را  به  سوی  اینان  آرودن  و  بذل  و  بخشش‌کردن  دعوت  می‌فرماید:

(آمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَأَنْفِقُوا مِمَّا جَعَلَكُمْ مُسْتَخْلَفِينَ فِيهِ )‌.

به  خدا  و  پیغمبرش  ایمان  بیاورید،  و  از  چیزهائی  ببخشید  که  شما  را  در  آنها  نماینده  (‌خود  در  تصرف‌،  و  جانشین  دیگران  در  به  دست  گرفتن  اموال‌)  کرده  است‌. 

 مخاطبان  در  اینجا  مسلمانانند.  ولیکن  با  این  وجود،  دعوت  می‌شوند  به  خدا  و  پیغمبرش  (ص)  ایمان  بیا