 علاقه  زیادی  از  خلوص  نسبت  به  خدا  و  پناه  بردن  بدو،  و  نجات  از  سدها  و  مانعها  و  بارهای  سنگینی‌که  مانع  پاسخ  به  ندای  رهائی  از  تنگ چشمی  در  بذل  جان  و  مال  می‌شوند،  به  دلها  بیندازد.  گذشته  از  چنین  سرآغازی‌،  خود  روند  سوره  در بر گیرنده  بسیاری  از  انگیزه‌هائی  است‌که  در  لابلای  چنان  ندانی  قرار  می‌گیرند  و  آن  را  شایسته  سـتایش  است‌.  

در  موارد  گوناگونی  تایید  و  تا‌کید  می‌کنند،  مثل  این  تصویر  درخشـان  و  روشـن  از  مردان  مومن  و  زنان  مومن‌:

(  يَسْعَى نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَبِأَيْمَانِهِمْ ).

نور  (‌ایمان  و  اعمال  خوب‌)  ایشان‌،  پپشاپیش  آنان  و  در  سمت  راستشان  در  تلالو  و  درخشش  است‌.   (‌حدید/12) 

 و  مثل  آن  تصویری‌که  ناچیزی  زندگی  دنیا  و  معیارها  و  مقیاسهای  آن  را  درکنار  معیارها  و  مقیاسهای  آخرت  و  کارهای  بزرگي  که  در  آن  صورت  می‌پذیرد،  نشان  می‌دهد.

همچنین  پسوده  دیگری  به  میان  آمده  است‌که  دلها  را  به  حقیقت  چیره  قضا  و  قدر  بر  سراسر  هستی  برمی‌گرداند: 

 (‌مَا أَصَابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الأرْضِ وَلا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلا فِي كِتَابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَهَا إِنَّ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ . لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاكُمْ وَاللَّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ .الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَمَنْ يَتَوَلَّ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ)  .

هیچ  رخدادی  در  زمین  به  وقوع  نمی‌پیوندد،  یا  به  شما  دست  نمی‏‎دهد،  مگر  این  که  پیش  از  آفـرینش  زمین  و  خود  شما،  در  کتاب  بزرگ  و  مهمّی  (‌به  نام  لوح  محفوظ‌،  ثبت  و  ضبط‌)  بوده  است‌،  و  این  کار  برای  خدا  ساده  و  آسان  است.  این  بدان  خاطر  است  که  شما  نه  بر  از  دست  دادن  چیزی  غم  بخورید  که  از  دستتان  به  در  رفته  است‌،  و  نه  شادما‌ن  بشوید  بر  آنچه  خدا  به  دستتان  رسانده  است‌.  هركس  که  (‌از  این  فرمان‌)  رویگردان  شود  (‌به  خدا  زیانی  نمی‌رساند)  چـرا  که  خداوند  بی‌نیاز  و شايسته ستايش است.   (‌حدید/٢٢-‌٢٤)

این  پسوده  چنـان  می‌کندکه  نفس  انسان  در  برابر  خیر  و  خوبی  یا  شر  و  بدی  از  جای  به  در  نرود  و  آرامش  خود  را  حفظ‌ کند،  در  راهی‌که  به  سوی  خدا  در  پیش‌ گرفته  است‌.  در  برا‌بر  ترس  و  هراسی  که  پیش  می‌آید  خود  را  نبازد،  و  در  وقت  شادی  و  رفاه  سرمست  و  مـغرور  نگردد.  بداند. که  در  مسیر  زندگی‌،  با  زیان  و  ضرر  و  غم  و  اندوه‌،  و  با  سود  و  نفع  و  خوشی  و  آسایش‌،  رویاروی  می‌شود.  نباید  هیچ  علت  و  سببی‌،  و  هـیچ  شرائط  و  ظروفی‌،  و  هیچ  حادثه  و  رخدادی  را  شریک  و  انباز  خدا  بکند.  چه  همه  اینها  برابر  قضا  و  قدر  معلوم  و  برای  مدت  زمان  مشخص  است‌.  همه  کارها  سرانجام  به  سوی  خدا  برمی‌گردد  و  بدو  حواله  می‌شود.*
روند  این  سوره  در  پرداختن  به  موضوعات  خود،  در  دو  مرحله  انجام  می‌گیرد.  مرحله  اول  را  در  سرآغاز  این  سخن  ذکر کردیم‌،  و  بندها  و  بخشهای  زیادی  از  مرحله  دوم  در  لابلای  روند  این  سوره  آمده  است‌.  این  دو  مرحله  با  یکدیگر  پیوند  دارند  و  پیوسته  با  یکدیگر  به  پیش  می‌روند.  ما  به  همین  اندازه  بسنده  می‌کنیم‌،  تا  با  روند  این  سوره  به  پیش  برویم  و  به  شرح  و  بسط  بنشینیم‌.

*
( سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالأرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ .لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضِ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ .هُوَ الأوَّلُ وَالآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ .هُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يَعْلَمُ مَا يَلِجُ فِي الأرْضِ وَمَا يَخْرُجُ مِنْهَا وَمَا يَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ وَمَا يَعْرُجُ فِيهَا وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ مَا كُنْتُمْ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ .لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضِ وَإِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الأمُورُ .يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ وَهُوَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ ).

هر آنچه  در  آسمانها  و  زمین  است‌،  خدای  را  تسبیح  و  تقدیس  می‌کنند  (‌و  با  کرنش  و  پرستش  رضای  او  را  می‌جویند)  و  خدا  چیره  کاردان  است‌.  مالکیت  و  حاکمیت  آسمانها  و  زمین  از  آن  خدا  است‌،  و  او  زنده  می‏‎گرداند  و  می‌میراند،  و  بر  هر  چیزی  توانا  است‌.  او  پیشین  و  پسین  و  پیدا  و  ناپیدا  است‌،  و  او  آگاه  از  همه  چیز  است‌.  او  است  که  آسمانها  و  زمین  را  در شش دوره  آفرید  و  سپس  بر  تخت  (‌فرمانروائی  کائنات‌)  قرار  گرفت.  و  او  می‌داند  چه  چیز  به زمین نازل و از آن  خارج  می‌شود،  و  چه  چیز  از  آسمان  پائین  می‌آید  و  بدان  بالا  می‌رود.  و  او در هر کجا  که  باشید،  با  شما  است‌.  و  خدا  می‌بیند  هر  چیزی  را  که  می‌کنید.  مالکیت  و  حاکمیت  آسمانها  و  زمین  از  آن  او  است‌،  و  همه  کارها  بدو  برگردانده  می‌شود.  او  شب  را  در  روز،  و  روز  را  در  شب  داخل  می‏‎گرداند  (‌و  گاهی  از  شب  می‌کاهد  و  بر  روز  می‌افزاید،  و  گاهی  از روز می‌کاهد و  بر  شب  می‌افزاید،  و  نور  و  ظلمت  را  به  دنبال  هم  آهسته  و  آرام  روان  می‌دارد)  و  او  از  انسانها  و  رازهای  سینه‌ها  مطلع  و  باخبر  است‌.       

این  سرآغاز  الهام ‌بخش  برگزیده،  و  چیزهائی‌که  در  مود  از ویژگیهای  الوهیت‌ کارا  و  موثر  و  نوآفرین  و  زیبانگاری ‌که  همه  چیز را  آفریده  است‌،  و  محیط  بر همه  چیز و مراقب  و  محافظ  همه  چیز و  مطلع  وآگاه  از همه  چیز  را  در  خود گردآوری‌ کرده  است‌،  و  چیزهائی  راکه  ازابداعات  دست  قدرتمند  نشان  می‌دهد،  درآن  حال‌که  در  نواحي  آسمانها  و  زمین  به  چرخش  وگردش  درآمده  است‌،  وآهسته  وآرام  به ‌نهانیهای‌سینه‌ها  و پنهانیهای  دلها  خزیده  است‌،  و  از  بالا  بالاها  بر  هستی  و آنچه  در  آن  است  می‌نگرد  و  هـمه  چیز را  و  همه‌ کس  جهان  را  ورانداز  می‌کند،  این  سرآغاز  الهام‌بخش  برگزیده‌،‌گو‌شه  دلها  را  می‌گیرد  و  دلها  را  سخت  تکان  می‌دهد  و  دلها  را  فرو می‌گیرد،  در  همان  حال‌ که  دلها  را  در  سراسر  هستی  به  چرخش  وگردش  می‏‎برد،  و  دلها  جز  خدا  را  نمی‏‎یابند،  جز خدا  را  نـمی‌بینند،  و  جز  خدا  را  احساس  نمی‌کنند،  و  هیچ  جائی  را  سراغ  ندارند  تا  ازدست  قدرت  خدا  بدانجا  بگریزند،  وهیچ  مخفیگاهی‌را  نمی‌یابند  تا  از علم  و  اطلاع  خدا  خود  را  نهان ‌کنند  و در آنجا دور  از چشم  خدا  باشند،  وهیچ  محل  رجـوع  و برگشتی  نمی‏‎یابند  تا  بدان  رجـوع‌ کنند  و  برگردند  جز  ذات  خدا،  و  هیچ  جهتی  را  پیدا  نمی‌کنند 