مدی  سبقت  بگیرند:

( اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَزِينَةٌ وَتَفَاخُرٌ بَيْنَكُمْ وَتَكَاثُرٌ فِي الأمْوَالِ وَالأوْلادِ كَمَثَلِ غَيْثٍ أَعْجَبَ الْكُفَّارَ نَبَاتُهُ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَرَاهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَكُونُ حُطَامًا وَفِي الآخِرَةِ عَذَابٌ شَدِيدٌ وَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانٌ وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلا مَتَاعُ الْغُرُورِ .سَابِقُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا كَعَرْضِ السَّمَاءِ وَالأرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ ذَلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ).

بدانید  که  زندگی  دنیا  تنها  بازی‌،  سرگرمی،  آرایش  و  پیرایش‌،  نازش  در  میان  همدیگر،  و  مسابقه  در  افزایش  اموال  و  اولاد  است  و  بس‌.  دنیا  همچون  باران  است  که  گیاهان  آن‌،  کشاورزان  را  به  شگفت  می‌آورد،  پس  گیاهان  رشد  و  نمو  می‌کنند،  و  بعد  زرد  و  پـژمرده  می‌شوند،  و  آن  گاه  خرد  و  پرپر  می‌گردند.  در  آخرت  عذاب  شدیدی  (‌برای  دنیاپرستان‌)  و  آمرزش  و  خشنودی  خدا  (‌برای  خداپرستان‌)  است‌.  اصلاً  زندگی  دنیا  چیزی جز کالای  فریب  نیست‌.  بر  یکدیگر  پیشی  بگیرید  برای  رسیدن  به  آمرزش  پروردگارتان و  بهشتی که  پهنای  آن  همسان  پهنای  آسمان  و  زمین  است‌.  بـرای  کسانی  آماده  شده  است  که  به  خدا  و  پیغمبرانش  ایمان  داشته  باشند.  این‌،  عطاء  خدا  است‌،  و  آن  را  به  هر  کس  که  بخواهد  می‌دهد،  و  خدا  دارای  عطاء  بزرگ  و  فراوان  است‌.   (حديد/20و21) 

 درکنار  همگانی  بودن  دعوت  همیشگی  به  سوی  آن  حقيقت‌،  از روند  سوره  پیدا  است ‌که  حالتی  را  چاره‌جـوئی  می‌کندکه  درمیان‌ گروه  مسلمانان  جامعه  مدینه  روی  داده  است‌،  درآن  مدت  اززمان‌ که  از سال  چهارم  هجری  تا  زمان  بعد  از فتح  مکه  را  در بر میگیرد.  در کنار  پیشتازان  پیشگام  مهاجران  و  انصار،‌کسانی‌که  زیباترین  نـمونه‌ای بوده‌اند که  انسانها  آن  را  شناخته‌اند،  زیباترین  نمونه‌ای  بوده‌اند  در  پیاده‌ کردن  حقیقت  ایمان  در ذات  خودشان‌، و در  بذل ‌و  بخشش  و فداکاری  با  جان  و  مال  خود،  با  خلوص  شگفتی،  و  از  خود گذشت  کاملی‌،  و  با  رهائی  از کمندها  و  بندهای  زمین‌،  و  نجات  از  مناطق  و  نواحی  غریزه‌،  و  از  سد‌ها  و  مانعهای  بازدارنده  راه  به  سوی  خدا،  درکنار  این‌ گروه  ممتاز  و  منحصر،‌ گروه  دیگری  در  آنجا  در  میان  جماعت  مسلمانان  بوده‌اندکه  در  این  سطح  ایمانی  خالص  و  والا  قرار نداشته‌اند،  به  ویژه  بعد  از  فتح  مکه‌،  بدان  هنگام‌ که  اسلام  پخش  و  نمایان ‌گردیده  است  و  مردمان  دسته  دسته  و گروه‌گروه  اسلام  را  پذیرفته‌اند  و  بدان‌ گردن  نهاده‌اند.  در  میان  همچون  مردمانی  کسانی  بوده‌اند  که  هنوز  حقیقت  بزرگ  ایمان  را  درک  و  فهم  نکرده‌اند،  و  با  این  حقیقت  نزیسته‌اند  و  برای  این  حقیقت  نزیسته‌اند،  بدان‌گونه‌که  آن گروه  پیشتاز  پیشگام  خالص  و  مخلص  خدا  زیسته‌اند.  تکالیف  و  وظائف  مالی  و  جانی  بر  آنان  سنگینی  می‌کرده  است‌،  و  معیارها  و  مقیاسها  و  ارزشهای  دنیا  و  زینت  و  زر  و  زيـور  آن  ایشان  را گول  زده  است  و  مـغرور کرده  است‌،  و  نتوانسته‌اند  خود  را  از  دعوت  دنیا  و گول  زدن  آن  بـرهانند  و  به  دور گردانند.

این  سوره  مخصوصاً ‌این  افراد  را فریاد  می‌دارد  با  آن  فریادهای  الهام‌بخش  و  پیام‌آوری که  نمونه‌هائی  از  آنها  را  قبلاً ذکر کردیم‌،  تا  ارواح  خود  را  از  آن‌کـمندها  و  بندها  و  جاذبه‌ها  وکششها  برهانند  و  به  دورگردانند،  و  ارواحشان  را  به  سوی  حقیقت  ایمانی  بزرگ  اوج  دهند  و  به  سطح  آن  برسانند،  حقیقت  ایمانی  بزرگی‌که  همه  ارزشهای  زمین  در  برابر  آن‌کوچک  و  ناچیزند،  و  همه  سدها  و  مانعها  در  حرارت  و گرمی  آن  ذوب  می‌گردند  و  از  میان  به  در  می‌روند!

آنجا  طائفه  دیگری  بودند  -‌ جدای  از  اینان  و  آنان  - ‌آنان  طائفه  منافقان  بودند،  منافقـانی‌که  با  مسلمانان  آمیخته  بودند  و  از  ایشان  تشخیص  داد‌ه  نمی‌شدند.  این‌ گروه  مـخصوصاً  وقتی  پدیدار گردیدندکه  اسلام  قوی  و  چیره  گردید.  منافقان  مجبور  شدند  خود  را  پنهان  و نهان  دارند  و گوشه‌گیری‌کنند.  ولی  دلهایشان  آلوده  بود.  دلهایشان  خالص  و  مخلص  نبود،  و  در  انتظار فرصتها  نشسته  بودند،  و  با  سیلاب  فتنه‌ها  می‌رفتند.  اینان ‌کسانیند که  این  سوره  سرنوشت  ایشان  را  در روزی  به  تصـویر  می‌کشدکه  از  مسلمانان  جدا  می‌شوند  و  از  مومنان  فاصله  می‌گیرند:

 ) يَوْمَ تَرَى الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ يَسْعَى نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَبِأَيْمَانِهِمْ بُشْرَاكُمُ الْيَوْمَ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ .يَوْمَ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالْمُنَافِقَاتُ لِلَّذِينَ آمَنُوا انْظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ قِيلَ ارْجِعُوا وَرَاءَكُمْ فَالْتَمِسُوا نُورًا فَضُرِبَ بَيْنَهُمْ بِسُورٍ لَهُ بَابٌ بَاطِنُهُ فِيهِ الرَّحْمَةُ وَظَاهِرُهُ مِنْ قِبَلِهِ الْعَذَابُ .يُنَادُونَهُمْ أَلَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ قَالُوا بَلَى وَلَكِنَّكُمْ فَتَنْتُمْ أَنْفُسَكُمْ وَتَرَبَّصْتُمْ وَارْتَبْتُمْ وَغَرَّتْكُمُ الأمَانِيُّ حَتَّى جَاءَ أَمْرُ اللَّهِ وَغَرَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ .فَالْيَوْمَ لا يُؤْخَذُ مِنْكُمْ فِدْيَةٌ وَلا مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مَأْوَاكُمُ النَّارُ هِيَ مَوْلاكُمْ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ (‌.

روزی  مرد‌ان  مومن  و  زنان  مومن  را  خواهی  دید  که  (‌به  سوی  بهـشت  حرکت  می‌کنند  و)  نور  (‌ایمان  و  اعمال  خوب‌) ايشان،  پیشاپیش  آنان  و  در  سمت  راستشان  در  تلالو  و  درخشش  است  (‌و  فرشتگان  بدیشان  مبارک  باد  می‌گویند  (‌و  می‌فرمایند:‌)  مژده  باد! که  امروز  به  بهشتی  در می‌آئید  که  در  زیر  (‌کاخها  و  درختان‌)  آن  رودبارها  جاری  اسـت و  جاودانه  در  آنجا  بسر  می‌برید  و  می‌مانید.  پیروزی  بزرگ  و  رستگاری  سترگ،  این  است  (‌خوش  باشید)‌.  روزی  مردان  منافق  و  زنان  منافق  به  مومنان  می‌گویند:  (‌با  شتاب  به  سوی  بهشت  حرکت  نکنید  و)  منتظر مان بمانید  تا  از  نور  شما  فروغ  و  پـرتوی  (‌به  ما  بتابد  و  از  آن‌)  استفاده  کنیم‌! بدیشان  گفته  می‌شود:  به  عقب  برگردید  (‌و  مجدداً  به  دنیا  بروید)  و  نوری  به  دست  بیاورید! در  این  حال  ناگهان  دیواری  میان  آنان  زده  می‌شود  كـه  دری  دارد.  داخل  آن  (‌که  به  طـرف  مومنان  است‌)  رو  به  رحمت  است  (‌که  بهشت  و  نعمت  سرمدی  است‌)  و  خـارج  آن  (‌که  به  طرف  منافقان  است‌)  رو  به  عذاب  است  (‌که  دوز