  آنچه  می‌خواهد  بکند.  در  سایه  نیستی  مطلق  و  ماندگاری  مطلق‌،  تهدید  هراس‌انگیزی  درمـی‌رسد  و  مبارزه‌طلبی  جهانی  با انسانها وپريها مطرح ميشود: 

(سَنَفْرُغُ لَكُمْ أَيُّهَا الثَّقَلانِ .فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ .يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالإنْسِ إِنِ اسْتَطَعْتُمْ أَنْ تَنْفُذُوا مِنْ أَقْطَارِ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضِ فَانْفُذُوا لا تَنْفُذُونَ إِلا بِسُلْطَانٍ .فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ .يُرْسَلُ عَلَيْكُمَا شُوَاظٌ مِنْ نَارٍ وَنُحَاسٌ فَلا تَنْتَصِرَانِ .فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ).

 ای  پریها  و  انسانها! به  حساب  شما  خواهیم  پرداخت‌.  پس  کدام  یک  از  نعمتهای  پروردگار  خود  را  انکار  و  تکذیب  مـی‌کنید؟‌! ای  گروه  پریها  و  انسانها! اگر  می‌توانید  از  نواحی  آسمانها  و  زمین  بگذرید،  بگذرید،  ولیکن  نمی‌توانید  بگذرید  مگر  با  قدرت  عظیم  (‌مادی  و  معنوی‌)‌.  پس  کدام  یک  از  نعمتهای  پروردگارتان  را  تكذیب  و  انکار  می‌کنید؟‌! آتش  بی‌دود  و  مس  گداخته  به  سوی  شما  روانه  می‏‎گردد  و  بر  سـر  شما  ریخته  می‌شود،  و  شما  همدیگر  را  نمی‌توانید  یاری  بدهید.  پس کدامین  نعمت  پروردگارتان  را  تکذیب  و  انکار  می‌کنید؟! (‌الوحمن‌/31-36) 

 بعد  از  آن  صحنه  پایانی  نشان  داده  می‌شودکه  صحنه  قیامت  است‌.  این  صحنه  در  یک  تصویر  جهانی  نشان  داده  می‌شود.  در  این  تصویر،  صحنه  آسمان‌،  سرخ  و  مایع‌،  و  صحنه  عذاب  بزهکاران‌،  و  پاداش  پرهیزکاران  به  گونه  طولانی  و مـفصل‌،‌ترسیم  می‌گردد.

آن‌گاه  پایان  مناسبی  با  نمایشگاه  نعمتها  درمی‌رسد:  

(تَبَارَكَ اسْمُ رَبِّكَ ذِي الْجَلالِ وَالإكْرَامِ)  .  

نام  پروردگار  بزرگوار  و  گرامی  تو،  چه  مبارک  نامی  است‌!.(‌الرحمن‌/78)
*
این  سوره  به  طور کلی  اعلان  همگانی  درگستره  جهان  بزرگ  است‌.  اعلانی  است‌که  از  جهان  والای  فرشتگان  شنیده  می‌شود،  و  نواحي  و  زوایای  هستی  آن  را  پاسخ  می‌گوید،  و  برآن‌گواهی  می‌دهد  هرکس  و  هرچه‌که  در  جهان  هستی  است‌.

*
«  آلرحمن  »‌٠   خداوند  مهربان  ...  .
این  سرآغاز،  لفظ  و  معنی  آن‌،  وآهنگ  و  نوای  آن‌،  مـقصود  و  مراد  است‌.
«  آلرحمن  »‌٠   خداوند  مهربان  ...  .
الرحمن  با  این  طنین  در  جهان  می‌پیچد،  پژواک  آزاد  و  کشیده  آن  در  همه  نواحي  و  زوایای  این  جهان  به‌گوش  جان  می‌رسد،  وگوشه  وکنار  این  جهان‌،  همآوا  با  آن  می‌شود،  و  بدان  پاسخ  می‌گوید.
«  آلرحمن  »‌٠   خداوند  مهربان  ...  .
الرحمن  با  این  آهنگ  بلندی‌که  تا  دوردستها  می‌رسد،  در  طبقات  هستی  می‌پیچد  و  طنین‌انداز  می‌گردد،  و كل  هستی  را  مخاطب  می‌سازد،  و  هر  پدیده‌ای  متوجه  طنین  آن  می‌شود،  طنینی‌که  فضای  آسمانها  و  زمین  را  پر  می‌کند،  و  به  هرگوشي  و  به  هردلی  می‌رسد.
«  آلرحمن  »‌٠   خداوند  مهربان  ...  .
بس  می‌کند،  و آیه  به  پایان  مـی‌رسد.  هستی  جملگی  ساکت  می‌شود،  و  بعد  از  این  سرآغاز  بزرگ  چشم  به  راه  خبر  سترگی  می‏‎گردد.  بعد  از  آن  خبری‌که  انتظار  می‌رود  درمی‌رسد.  آن  خبری‌که  دل  هستی  از  آن  به  تکان  و  لرزه  درمی‌آید.

(عَلَّمَ الْقُرْآنَ .خَلَقَ الإنْسَانَ .عَلَّمَهُ الْبَيَانَ .الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ بِحُسْبَانٍ .وَالنَّجْمُ وَالشَّجَرُ يَسْجُدَانِ . وَالسَّمَاءَ رَفَعَهَا وَوَضَعَ الْمِيزَانَ .أَلا تَطْغَوْا فِي الْمِيزَانِ .وَأَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلا تُخْسِرُوا الْمِيزَانَ  . وَالأرْضَ وَضَعَهَا لِلأنَامِ .فِيهَا فَاكِهَةٌ وَالنَّخْلُ ذَاتُ الأكْمَامِ .وَالْحَبُّ ذُو الْعَصْفِ وَالرَّيْحَانُ .فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ .خَلَقَ الإنْسَانَ مِنْ صَلْصَالٍ كَالْفَخَّارِ .وَخَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مَارِجٍ مِنْ نَارٍ .فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ . رَبُّ الْمَشْرِقَيْنِ وَرَبُّ الْمَغْرِبَيْنِ .فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ ؟‌)‌.    

 قرآن  را  یاد  داد.  انسان  را  بیافرید.  به  او  بیان  (‌آنچه  در  دل  است‌)  آموخت‌.  خورشید  و  مـاه  برابر  حساب  (‌منظمی  در  چرخش  و  گردش‌)  هستند.  گیاهان  و  درختان  برای  خدا  سجده  می‏‎کنند  و  کرنش  می‌برند.  آسمان  را  برافراشت‌،  و  قوانین  و  ضوابطی  را  گذاشت.  هدف  (‌از  ایجاد  قوانین  و  ضوابط  در  عالم  هستی‌)  این  است  که  شما  هم  (‌قوانین  و  ضوابط  را  در زندگی فردی و  اجتماعی  خود  رعایت  کنید  و)  از  (‌حد  و  مرز)  قوانین  و  ضوابط  (‌مقرره‌)  تجاوز  نکنید. در وزن کردن و  برکشیدن  (‌کالاها  و  در  متر  کردن  و  اندازه‌گیری  چیزها)  دادگرانه  رفتار  کنید  و  از  ترازو  مکاهید (‌و کم و  کاست  ندهید  و  کم‌فروشی  نکنید)‌.  خداوند  زمین  را  برای  (‌زندگی‌)  انسانها آفریده  است‌. در زمین  میوه‌های  فراوان‌،  و  از  جمله  خرما  است  كه  دارای  غلاف  است‌.  و  (‌در  زمین‌)  گیاهان  خوشبو  وجود  دارد،  و  همچنین  دانه‌هائی  است  که  در  میان  پوسته  قرار  دارند.  (‌ای  گروه  پریها  و  انسانها)  کدام  یک  از  نعمتهای  پروردگارتان  را  تکذیب  و  انکار  می‌کنید؟‌.

این  بند  نخستین  است‌که  در  باره  بیان  نعمتهای  خدای  مهربان  است‌.  این  خبر  اول  است‌که  بعد  از  آن  اعلان  درمی‌رسد.

(عَلَّمَ الْقُرْآنَ):  قرآن  را  یاد  داد.

این  نعمت  بزرگ  است‌که  مرحمت  خداوند  مهربان  در  حق  انسان  در  آن  جلوه‌گر  است  ...   قرآن  ...   قرآن  ترجمه  صادق  وکامل  قوانین  این  هسـتی  است‌.  قرآن  برنامه  آسمان  برای  زمین  است‌،  برنامه‌ای‌که  ساکنان  زمین  را  با  قانون  هستی  پیوند  می‌دهد،  و  عقیده  و  اندیشه‌ها  و  معیارها  و  مقیاسها  و  ارزشها  و  نظامها  و  احوال  و  اوضاع  مردمان  را  بر  پایه  ثابت  و  پایداری  استوار  و  پابرجا  می‌دارد،  پایه‌ای‌که  هستی  بر  آن  استوار  و  پابرجا  است‌.  بدیشان  آسایش  و  آرامش  و  تفهیم  و  تفاهم  و  همآوائی  با  قانون  جهان می‏بخشد.

قرآن  دریچه  احساس  و  شعو‌ر  مردمان  را  رو  به  این  جهان  زیبا  بازمی‌گرداند،  به  گونه‌ای  که  انگار  اولین  بار  است  ایشان  به  دیدن  و  ورانداز کردن  جهان  می‌پردازند.  در  نتیجه  احساس  ایشان  در  حق  ذات  خودشان  را  تازه  مي‌گرداند،  همچنین  احساس  آنان  در  حق  هر  چیز  پیرامونشان  را  نیز  تازه  می‌گرداند.  بر  تازگی  می‌افزاید  و  به  هر  چیز  پیرامونشان  حیات  پویائی  می‌بخشدکه  با  انسانها  همآوا  و  همنوا  می‌گردد  و  به  آنان  مهر  می‌ورزد،  و  ایشان  هم  بدو  مهر  می‌ورزند،  و  ناگهان  همه مردمان  می‌بینندکه  در  میان  دوستان  و  یاران  مهربان  و  دوستدار  بسر  خواهند  برد،  هرجا  بروند  یا  هرجا  بمانند،  در  طول  این  كوچ  دور  و  درازی‌که  بر  روی  این  ستاره  دارند! قرآن  همان  است  که  به  دلهایشان  می‌اندازد  که  آنا