فید  رنگ  مائل  به  زردی  را  ترشح  می‌کند.  ازکار  شگرف  یزدان  این  است‌که  این  مایع  فراهم  آمده  است  از  مواد  شیمیائی  مذابی  که  کودک  را  از  سرایت  بیماریها  محفوظ  می‌دارد.  در  روز  دوم  تولد،  شیر  شروع  به  تشکیل  شدن  می‌کند.  در  پرتو  تدبیر  و  تقدیر  اداره‌کننده  بزرگوار  جهان  مقدار  شیری‌که  پستان  ترشح  می‌کند  روز  به  روز  بیشتر  و  بیشتر  می‌گردد،  تا  بعد  از  یک  سال  به  حدو‌د  دو کیلو  و  نیم  در  روز  می‌رسد.  در  صورتی‌که  مقدار  آن  در  روزهای  نخستین  بیش  از  چند  اوقیه‌  [9]نیست‌.  اعجاز  تنها  درکمیت  و  مقدار  شیری  نیست‌که  برابر  ر‌شد  و  نمو کودک  فـزونی  می‌گیرد  و  افزایش  می‌یابد.  بلکه  ترکیب  شیر  نیز  تغییر  می‌کند  و  مواد  سازنده‌اش  دگرگون  می‌شود  و  متمرکز  می‌گردد  و  غلظت  پیدا  می‌کند.  شیر  در  اول  امر  تقریباً  آب  است  و  مقداری  از  مواد  نشاسته‌ای  و  مواد  قندی  آمیزه  آن  است‌.  سپس  مواد  تشکیل‌دهنده  شیر  متمرکز  می‌شود  و  غلظت  پیدا  می‌کند  و  نسبت  مواد  نشاسته‌ای  و  مواد  قندی  و  چربی  اندک  اندک  بالا  می‌رود  و  مرحله  به  مرحله  افزوده  می‌شود.  بلکه  روز  به  روز  این  مواد  افزایش  می‏یابند  بدان‌گونه‌که  با  بافتها  و  دستگاه‌های  رشد  و  نمو  مستمر  کودک  همـگام  و  همراه  می‌شوند‌»‌. [10]

دنبال‌کردن  و  پژوهش  نمودن  دستگاه‌های  مختلف  پیکره  انسان‌،  و  وظائف  و  تکالیف  آنها،  و  شیوه عملکرد  آنها،  و  نقش  هریک  از  آنها  در  محافظت  حیات  خود  و  صحت  خود  ...   پرده  از  شگفتیها  و  شگرفیهای  دقت  تقدیر  و  کمال  تدبیر  برمی‏دارد.  و  دست  یزدان  را  بـه  ما  نشان  می‌دهدکه  داردکار  هر  فردی‌،  بلکه‌کار  هر  عضوی  را،  و  بلکه‌کار  هر  سلولی  از  سلولهای  بدن  را  رو  به  راه  می‌کند  و  آن  را  می‌گرداند  و  می‌چرخاند،  و  چشم  خدا  ناظر  آن  است  و  آن  را  می‌پاید  و  از  آن  محافظت  و  مراقبت  می‌نماید.  ما  هرگز  در  اینجا  نمی‌توانیم  این  عجائب  و  غرائب  را  شرح  و  بسط  دهیم‌.  پس  به  اشاره  گذرائی  بسنده  می‌کنیم‌،  اشاره ‌گذرائی  به  تقدیر  دقیق  و  تدبیر  ظریفی  که  در  دستگاهی  از  این  دستگاه‌ها  به‌کار  رفته  است‌.  به  دستگاه  غدد  درون‌ریز  اشاره  گذرائی  می‌کنیم  «‌آن‌ کارگاه‌های  شیمیائی  کوچکی‌که  به  جسم  با  اعطاء  ترکیبات  شیمیائی  ضروری‌ کمک  می‌کنند  و  یاری  می‌رسانند.  این  کارگاه‌های  شیمیائی  کوچک  آن  اندازه  نیرومند  هستندکه  یک  جزء  از  هزار  بیلیون  جزء  یک  غده  آثار  مهم  و  بزرگی  را  در  بدن  انسان  پدید  می‌آورد.  غده ها  آن  اندازه  مرتب  و  منظم  هستندکه  تـرشح  هر  غده‌ای  ترشح  غده  دیگری  را  تکمـیل  می‌کند.  آنچه  از  این  ترشحات  شناخته  شده  است  این  است‌که  ترشحات  غـده‌ها  ترکیب  پیچیده  و  دشواری  دارد،  پـیچیده  و  دشواری  که  سرسام‌آور  و  هراس‌انگیز  است‌.  همچنین  هرگونه  خللی‌که  در  ترشحات  غده‌ها  صـورت  بگیرد  باعث  تلف  شدن  همگانی  در  جسم  می‌شود،  تلف  شدنی  که  به  مرز  خطر  می‌رسد،  زمانی‌که  این  خلل  مدت  کوتاهی  هم  ادامه  داشته  باشد»‌. [11]حم (1) تَنْزِيلُ الْكِتَابِ مِنَ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ (2) مَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَأَجَلٍ مُّسَمًّى وَالَّذِينَ كَفَرُوا عَمَّا أُنذِرُوا مُعْرِضُونَ (3) . 

حا.  میم‌.  این  كتاب  (‌قرآن  نام‌)  از  سوی  خداوند  باعزت  و  باحکمت  نازل  می‏‎گردد.  ما  آسمانها  و  زمین  و  آنچه  در  میان  این  دو  است  جز  به  حق  و  برای  سرآمد  معینی  نیافریده‌ایم‌.  (‌در  مجموعه‌ي  عالم  خلقت‌،  چیزی  ناموزون  و  ناسنجیده  و  مخالف  حق  یافته  نمی‌شود،  و  ایـن  مجموعه‌،  همانگونه  که  سرآغازی  داشته  است‌،  سرانجامی  نیز  دارد،  و  با  فرارسیدن  آن  دنیا  فانی  می‌شود،  و  به  دنبال  آن  جهان  دیگری  شروع  می‏‎گردد،  و  نتائج  اعمال  در  آن  بررسی‌،  و  پاداش  و  پادافره  داده  می‌شود)  ولیکن  کافران  (‌که  این  حقیقت  را  نمی‌پذیرند  و)  از  آنچه  از  آن  بیم  داده  می‌شوند  (‌که  فرارسیدن  دادگاه  بزرگ  قیامت  و  شقاوت  آخرت  است‌)  روی  می‏‎گرداند.  این‌ آهنگ  نخستین  است‌که  در  سرآغاز  سوره  می‌آید.  این  آهنگ‌،  رابطه  موجود  میان  حرفهای  عربی‌که  زیربنای  ساختار  سخنان  عربها  هستند،  و  میان‌کتاب  فراهم  آمده  از  جنس  همین  حرفها  را  لمس  می‌کند  و  می‌پساید،‌کتابی‌که  با  همین  حرفها  ساخته  شده  است  ولی  بسان  سخن  انسانها  نمی‏باشد.  این  امرگواه  است  بر  این  که  قرآن  از  سوی  خداوند  باعزت  و  باحکمت  نازل  گردیده  است‌.  همچنین  رابطه‌ای  را  لمس  می‌کند  و  می‌پسایدکه  میان‌کتاب  خواندنی  و  نازل  شده  از  سوی  یزدان‌،  و  میان  کتاب  دیدنی  و  ساخته‌ي  یزدان  وجود  دارد  که  این  جهان  است  و  چشمها  آن  را  مشاهده  می‌کنند،  و  دلها  آن  را  می‌خـوانند.

هر  دوکتاب‌،  بر  حق  و  حقیقت‌،  و  بر  تدبیر  و  تقدیر  استوار  و  پایدارند.  چه  فرو  فرستادن‌کتاب  قرآن‌:

(مِنَ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ (2) . 

از  سوی  خداوند  با  عزت  و  باحکمت  است‌.

این  امر  نشان‌دهنده‌ي  قدرت  خدا  و  بیانگر  حکمت  او  است‌.  آفرینش  آسمانها  و  زمین  و  هرآنچه  در  میان  آن  دو  است‌،  آمیزه‌ي  حق  و  با  حق  همراه گرديده  است‌:

(مَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ).

ما  آسمانها  و  زمین  و  آنچه  در  میان  این  دو  است  جز  به  حق  نیافریده‌ایم‌.

آمیزه‌ي  تقدیر  و  تدبیر  دقیق  است‌:

(وَأَجَلٍ مُّسَمًّى).

و  جز  برای  سر آمد  معینی  نیافریده‌ایم‌.

در  این  سرآمد  معین‌،  حکمت  خداکه  در  آفرینش  پدیده‌ها  نهفته  است  جلوه‌گر  می‏‎گردد،  و  هدفی‌که  خدا  در  پدیده‌ها  مقدر  و  مقرر  فرموده  است  نمودار  می‌شود.  هر  دوکتاب  قرآن  و  جهان  باز  وگشوده  هستند.  به  گوشها  و  چشمها  نموده  می‌گردند  و  نشان  داده  می‌شوند.  

هردوتا  از  قدرت  خدا  سخن  می‌گویند،  و  بر  حکمت  خدا  گواهی  می‌دهند،  و  به  تدبیر  و  تقدیر  او  اشاره  می‌کنند.  کتاب  دیدنی  جهان  بر  صدق‌کتاب  خواندنی  قرآن‌،  و  بر  ترساندن‌ و  مژده  دادن  موجود  در  آن‌،  دلالت  دارد:

 (وَالَّذِينَ كَفَرُوا عَمَّا أُنذِرُوا مُعْرِضُونَ (3).

و  کافران  (‌که  این  حقیقت  را  نمی‌پذیرند  و)  از  آنچه  از  آن  بیم  داده  می‌شوند  (‌که  فرارسیدن  دادگاه  بزرگ  قیامت  و  شقاوت  آخرت  است‌)  روی  می‏‎گرداند.

این‌کار،  زشت  و  ناپسند  و  جای  شگفت  است‌.  در  پرتو  این  اشاره‌ای‌که  به‌کتاب  نازل  شده  و  به‌کتاب  دیدنی  می‌شود  زشتی  و  شگرفی  چنین‌کاری  بهتر  پدیدار  و  نمودار  می‌گردد.

کتاب  نازل  شده‌ي  خواندنی  مقرر  می‌داردکه  خدا  یکتا  است  و  چندتا  نیست‌،  و  یزدان  خداوندگار  هر  چیزی  است‌،  چون  او  آفریدگار  هر  چ