ان‌،  ما  قوم  نوح  را  هلاک  ساخته  بودیم‌،  چرا  که  ایشان  قوم ‌فاسقی  بوده  و (‌با  انجام  کفر و معاصی‌)  از  فرمان‌خدا  خارج‌شده  بودند.

این  هم  اشاره  تند  و گذرائی  است‌که  داستان  را  با  یک  پسوده  بدون  توضیح  می‌پساید.  انگارگفته  می‌شود:  یاد  کن  قوم  نوح  را.  واژه  «‌قوم  منصوب  آمده‌است  بدون  حرف  «‌فی‌»‌.  منصوب  به  تقدیر  فعل  مقدم  «‌اذکر»  است‌.  بعد  از  آن‌«‌والسماء  بنیناها  ...»  آمده  است  و  مـعطوف  بر  «‌قوم‌»  است  ...   این  نشانه‌،  یک  نشانه  جهانی  است‌،  و  آن‌ نشانه‌،  یک‌نشانه  تاریخی ‌. روند  سخن  آن  دو را  به  یکدیگر پیوند  می‌دهد،‌و این  بخش  را  نیز به  دو  بخش  پیشین  و  به  بخش  سوم  سوره  ارتباط  می‏بخشد...

*
(وَالسَّمَاءَ بَنَيْنَاهَا بِأَيْدٍ وَإِنَّا لَمُوسِعُونَ . وَالأرْضَ فَرَشْنَاهَا فَنِعْمَ الْمَاهِدُونَ . وَمِنْ كُلِّ شَيْءٍ خَلَقْنَا زَوْجَيْنِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ . فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ . وَلا تَجْعَلُوا مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ(.

ما  آسمان  را  با  قدرت  بنا  ساخته‌ایم  و  هـمواره  آن  را  وسعت  می‌بخشیم‌.  و زمین  را  پهن  کرده‌ایم  (‌و  برای  زندگی  مردمان  آماده  ساخته‌ایم‌)  و  چه  آماده‌کنندگان  خوبی  بوده‌ایم‌! ما  از  هر  چیز  جفتی  را  آفریده‌ایم‌،  تا  این  که  شما  (‌عظمت  آفریدگار  را)  یاد  کنید.  به  سوی  (‌عبادت‌)  خدا  بشتابید.  من  بیم‌دهنده  آ‌شکاری  از  سوی  او  برای  شما  هستم  (‌و  پیغمبری  من  با  دلائل  و  معجزات‌،  برای  شما  روشن  است‌)‌.  با  خدا  معبود  دیگری  را  انباز  مسازید.  من  بیم‌دهنده  و  بیانگر  (‌عاقبت  وحشتناک  شرک  و  بت‌پرستی‌)  از  سوی  خدا  برای  شما  می‌باشم‌.  

برگشت  دوباره  به  نمایشگاه  جهانی  است‌،  نمـایشگاهی  که  این  سوره  با  آن  افتتاح ‌گردیده  است‌.  نمایشگاه  جهانی  در  اینجا  در  شکلی  از  اشکال  بسیاری  است‌که  قرآن  آنها  را  برای  دلها  آشکار  می‌دارد  و  به  نمایش  می‌گذارد.  اشاره  به  نشانه‌های  شناخت  خدا  در  اینجا  و  آنجا  ادامه  می‏‎یابد.  نشانه  نوح  را  به  نشانه  آسمان  و  به  نشانه  زمین  و  به  نشانه  آفریده‌های  انسان  نام  متصل  می‌دارد. آن  گاه  می‌پردازد  بدان  دعوتی که  انسانها  را  بدان  فریاد  می‌دارد  و  از  ایشان  می‌خواهد  به  سوی  خدا  بگریزند  و  یگانه‌پرست  و  پاکباخته  باشند.

(وَالسَّمَاءَ بَنَيْنَاهَا بِأَيْدٍ وَ إِنَّا لَمُوسِعُونَ ).

ما  آسمان  را  با  قدرت  بنا  ساخته‌ایم  و  همواره  آن  را  وسعت  می‌بخشیم‌.

واژه  «أیدٍ»  به  معنی  قدرت  و  قوت  است‌.  قدرت  و  قوت  روشن‌ترین  چیزی  است‌ که  ساختن  آسمان  هراس‌انگیز  و  مرتبط  و  هماهنگ  از  آن  خبر  می‌دهد.  ساختن  آسمان  بیانگر  قدرت  و  قوت  است‌،  آسمان  به  هر  معنی  از  معانی  خودکه  باشد.  آسمان  چه  به  معنی  مدارهای  سیارگان  و  ستارگان  باشد،  یا  مراد  از آسمان  مجموعه‌ای  از  مجموعه‌های  سیارگانی  باشد  که  بدانها  کهکشان  میگو‌یند  و  شامل  میلیونها  سیاره  است‌.  یا  این‌ که  مراد  از  آسمان  طبقه‌ای  و  چینی  از  طبقه‌ها  و  چینهای  این  فضائی  باشدکه  سیارگان  و  ستارگان  در  آن  پخش  و  پراکنده‌اند  ...   یا  این‌که  آسمان  جز  اینها  مدلول  و  مفهوم  دیگری  داشته  باشد.

وسعت  دادن  وگسترش  بخشیدن  هم‌که  از  واژه  «‌مُوسعُون‌»  استنباط  می‌شود،  روشن  و  آشکار  است‌.  چه  این  سیارگان  و  ستارگان  دارای  حجمهای  خوفناک  و  بزرگ  هستند  و  شـماره  آنها  میلیونها  میلیون  برآورد  می‌شود،  بیش  از  این  بشمار  نمی‌آیند که‌ گرد  و  غبارهای  پراکنده  در  این  فضای  وسیع  بشمار  آیند  و  بس.

چه  بسا  در  اشاره‌ای‌که  به  وسعت  بخشیدن  و گسترش  دادن  می‌شود  اشاره  دیگری  به  مخزنها  و گنجینه‌های  ارزاق  باشد،  ارزاقی‌که  جلوتر  د‌ر  سوره  آمده  بود که ارزاق  در  آسمان  است‌،  اگر چه  آسمان  تنها  رمز  چیزی  باشدکه  در  پیشگاه  یزدان  است‌.  ولی  تعبیر  قرآنی  سایه  روشن  مشخصی  دارد.گمان  می‌رودکه  در  تعبیر  مقصود  همان  باشد.  چراکه  باید  با  ذهن  و  شور  انسانها  با  خطاب  الهامگرانه‌ای‌ گفتگو ‌کرد،  و  از  چیزی  سخن  گفت  که  برایشان  قابل  درک  و  فهم  باشد. [3]

بسان  همین  اشاره‌،  اشاره  دیگری  به  زمین  آماده  و  پهن  می‌شود:

(وَالأرْضَ فَرَشْنَاهَا فَنِعْمَ الْمَاهِدُونَ ).

زمین را پهن کرده‌ایم (‌و برای زندگی مردمان  آماده  ساخته‌ایم‌) و  چه  آماده‌کنندگان  خوبی  بوده‌ایم‌!.

همان‌گونه  که  درگذشته‌گفتیم‌،  خداوند  این  زمین  را  آماده  فرموده  است  تاگهواره‌ای  برای  زندگی  باشد.  فرش‌کردن‌،  به  سهل  و  سادگی  و  آسایش  و  آرامش  و  توجه  و  عنایت  اشاره  دارد.  زمین  تهیه  دیده  شده  است  و  آماده  گردیده  است  تا  پرورشگاه  مهیا  و  مجهزی  باشد.  هر  چیزی  در  آن  با  دقت  مقدر  و  مقرر گردیده  است  و  به  اندازه  لازم  و  مقدار  بایسته  و  شایسته  تهیه  دیده  شده  است‌،  تا  زندگی  در  آن  میسر  شود  و  تضمین‌گردد:  

(  فَنِعْمَ الْمَاهِدُونَ ).

چه  آماده‌کنندگان  خوبی  بوده‌ایم‌!.

(وَمِنْ كُلِّ شَيْءٍ خَلَقْنَا زَوْجَيْنِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ)  . 

 ما  از  هر  چیز  جفتی  را  آفریده‌ایم‌،  تا  این  که  شما  (‌عظمت  آفریدگار  را)  یاد  کنید.

این  حقیقت  شگفـتی  است  و  پرده  از  قانون  خلقت  در  این  زمین  -‌ و  چه  بسا  در  این  هـستی  - ‌برمی‌دارد.  چه  تعبیر  سخن‌،  قانون  خلقت  زوجیت  را  تنها  به‌کره  زمین  اختصاص  نمی‌دهد.  زوجیت  در  زنده‌ها  آشکار  و  پدیدار  است‌.  ولی  واژه  «‌شی‌ء‌»  یعنی  چیز،  شامل  غیرزنده‌ها  نیز  می‌گردد.  تعبیر  سخن  مقرر  می‌دارد که  آشیاء  بسان  آحیاء‌،  یعنی  چیزها  همانند  زنده‌ها  براساس  زوجیت  آفریده  شده‌اند.

وقتی‌که  به  یاد  می‌آوریم‌ که  انسانها  با  این  نص  چهارده  قرن  پیش  از  این  آشنا  بوده‌اند،  و  اندیشه  زوجیت  همگانی  -‌ حتی  در  زنده‌ها  - ‌برای  مردمان  آن  روزگار  معروف  و  مشخص  نبوده  است‌،  چه  رسد  به  این‌که  زوجیت  در  هر  چیزی  را  بشناسد،  خود  را  در  برابرکار  شگفتی  و  بزرگی  می‌یابیم  ...   این  نص  ما  را  مطلع  می‌سازد  از  حقائق  جهانی  با  این  شکل  شـگفت  و  شیوه  شگرفی‌که‌کاملاً  ابتکاری  است‌،  و  قرآن  پیش  از  علم  مساله  زوجیت  را  آشکارا  بیان  داشته  است‌. [4]

همچنین  این  نص  ما  را  برآن  می‌داردکه  ترجیح  دهیم  پژوهشهای  دانش  نوین  راه  رسیدن  به  حقیقت  را  می‌سپرد.  دانش  نوین  می‌گوید:  ساختار  جهان  از  اتمها  است‌.  هر  اتمی  دارای  دو  جفت  بار  الکتریکی  است‌:  بار  الکتریکی  مثبت  و  بار  الکتریکی  منفی‌! در  این  صورت  این  پژوهشهای  علمی‌که  راه  حقیقت  را  می‌سپرند  در  پرتو  این  نص  شگفـت  و شگرف  حرکت  می‌کنند.

در  سایه  این  پسوده‌هائی‌ک