أَعْمَالِكُمْ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ . إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتَابُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُوْلَئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ . قُلْ أَتُعَلِّمُونَ اللَّهَ بِدِينِكُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ).

عربهای بادیه‌نشین می‌کویید: ایمان آورده‌ایم‌. بگو: شما ایمان نیاورده‌اید، بلکه بگوئید: تسلیم (‌ظاهری رسالت تو) شده‌ایم‌. چرا که ایمان هنوز به دلهایتان راه نیافته است (‌و نور ایمان سراچه قلوبتان را روشن نکرده است‌)‌. اگر از خدا و پیغمبرش فرمانبرداری کنید، خدا از (‌پاداش‌) کارهایتان چیزی نمی‌کاهد. بی‏گمان خداوند آمرزگار و مهربان است‌. مؤمنان (‌واقعی‌) تنها کسانیند که به خدا و پیغمبرش ایمان آورده‌اند، سپس هرگز شک و تردیدی به خود راه نداده‌اند، و با مال و جان خویش در راه خدا به تلاش ایستاده‌اند و به جهاد برخاسته‌اند. آنان (‌بلی آنان‌، در ایمان خود) درست و راستگویند. بگو: آیا شما خدا را از ایمان خود باخبر می‌سازید، در حالی که خدا از تمام چیزهائی که در آسمانها و زمین است باخبر است‌؟‌! و خدا از همه چیز دقیقا آگاه است‌.

این سوره در پایان خود پرده از بزرگی عطاء و بخشش الهی برمی‏دارد، عطاء و بخششی که یزدان به مؤمنان مبذول می‌فرماید، و آن ایمانی است که بدان منت می‌نهد بر هرکس که خود بخواهد، مطابق استحقاقی‌که در او سراغ دارد:
(يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا قُل لَّا تَمُنُّوا عَلَيَّ إِسْلَامَكُم بَلِ اللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَدَاكُمْ لِلْإِيمَانِ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ).

آنان بر تو منت می‌گذارند که اسلام آورده‌اند! بگو: با اسلام خود بر من منت مگذارید، بلکه خدا بر شما منت می‌گذارد که شما را به سوی ایمان آوردن رهنمود کرده است‌، اگر (‌در ادعای ایمان‌) راست و درست هستید. خداوند رازها و نهانیهای آسمانها و زمین را می‌داند، و او می‌بیند آنچه را که انجام می‌دهید.

دومین چیزی‌که به چشم می‌خورد و از لابلای این سوره جلوه‌گر می‌آید، و از مراجعه به مناسبت‏های انجام پذیرفته‌ای حاصل می‌گردد که همزمان با نزول آیات این سوره روی داده‌اند، آن تلاش فراوان و پیاپی و مستمری است‌که رهنمودها و رهنمونهای قرآن مجید، و تربیت حکیمانه نبوی، برای پدید آوردن و تربیت کردن آن‌گروه مطیع و مسلمان‌، آن را به تصویر می‌کشند. آن‌گروه مطیع و مسلمانی‌که چنان جهان ارجمند و پاکیزه و سالمی را ایجاد می‌کنند، جهانی که حقیقت آن روزی و روزگاری روی این زمین پدید آمده است و وجود واقعی داشته است‌، نه این که یک اندیشه نمونه ماندگار از آن روزگار، یا خواب بلند پروازانه‌ای باشد و در رویای شیرین بوده باشد و بس. این‌گروه نمونه‌،‌گروهی‌که حقیقتی را مجسم می‌دارند که در دوره‌ای از ادوار تاریخ بوده است‌، ناگهانی سر برنیاورده‌اند و از دل زمین بیرون نیامده‌اند و تصادفی پیدا نشده‌اند، و در مدت یک شبانه‌روز هم آفریده نگردیده‌اند. همچنین این‌گروه نمونه بر اثر یک جهش ناگهانی‌ای‌که سرشت همه چیز را در یک لحظه و چشم به هم زدنی یا بر اثر درخشش آذرخشی‌، تغییر می‌دهد و دگرگون می‌کند، پدید نیامده‌اند. بلکه به شکل طبیعی رشد کندی داشته‌اند، هم بدانگونه که درخت بزرگ و گشن و تنومندی‌که ریشه در ژرفاهای خاک دارد سبز می‌گردد و می‌روید و مراحل رشد را پشت سر می‌گذارد، و زمان لازمی برای رشد خود دارد، و فعالیت پیوسته و مستمری برای رشد آن لازم و ضروری است‌. به نگاهداری و مواظبت و عنایت شبانه‌روزی احتیاج دارد، و شکیبائی بی‌امانی را می‌طلبد، و تلاش آگاهانه‌ای برای آراستن و پیراستن‌، و سمپاشی و دفع آفات‌، وکود دادن و تقویت کردن لازم دارد. نیاز دارد به بکارگیری تجربه‌ها و آزمونها ... در همه اینها نیز این‌گروه نمونه تحت نظر الطاف الهی بوده‌اند و از رعایت و عنایت یزدانی برخوردار گردیده‌اند تا آگاهانه بتوانند این امانت بزرگ را بردارند، و اراده و مشیت خدا را در زمین پیاده گردانند و تحقق بخشند. گذشته از این‌، این گروه گزیده فضائلی و استعدادهائی در درونشان داشته‌اند و در پرورش آنها کوشیده‌اند و آنها را به مرحله ظهور رسانده‌اند. شرائط و ظروف نیز برای برکت به حرکت این نسل بزرگوار آماده بوده است و لطف آفریدگار جهان آنان را دربر گرفته است ... با همه اینها و در پرتو همه اینها نور رخشان شگفت و شگرف‌، در تاریخ بشریت درخشیده است‌، و این حقیقتی که از دور دیده می‌شود پدیدار گردیده است‌، حقیقتی که انگار خواب شیرینی در دل است‌، و یا مرغ رویائی است‌که در جهان خیال در پرواز است‌!

*(يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ وَلَا تَجْهَرُوا لَهُ بِالْقَوْلِ كَجَهْرِ بَعْضِكُمْ لِبَعْضٍ أَن تَحْبَطَ أَعْمَالُكُمْ وَأَنتُمْ لَا تَشْعُرُونَ. إِنَّ الَّذِينَ يَغُضُّونَ أَصْوَاتَهُمْ عِندَ رَسُولِ اللَّهِ أُوْلَئِكَ الَّذِينَ امْتَحَنَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ لِلتَّقْوَى لَهُم مَّغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ عَظِيمٌ. إِنَّ الَّذِينَ يُنَادُونَكَ مِن وَرَاء الْحُجُرَاتِ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ . وَلَوْ أَنَّهُمْ صَبَرُوا حَتَّى تَخْرُجَ إِلَيْهِمْ لَكَانَ خَيْراً لَّهُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ).

ای کسانی که ایمان آورده‌اید! بر خدا و پپغمبرش پیشی مگیرید و پیشدستی مکنید، و از خدا بترسید و پروا داشته باشید، چرا که خدا شنوای (‌گفتارتان‌، و) آگاه (از کردارتان‌) می‌باشد. ای کسانی که ایمان آورده‌اید! صدای خود را از صدای پیغمبر بلندتر مکنید، و همچنان که با یکدیگر سخن میگوئید، با او به آواز بلند سخن مگوئید، تا نادانسته اعمالتان بی‌اجر و ضائع نشود. آنان که صدای خود را نزد پیغمبر خدا پائین نموده و آهسته برمی‌آورند، کسانیند که خداوند دلهایشان را برای پرهیزگاری پاکیزه و ناب داشته است‌. ایشان آمرزش سترگ و پاداش بزرگی دارند. بی‏گمان کسانی که تو را از بیرون اطاقها فریاد می‌زنند، اغلب ایشان نمی‌فهمند (‌که تو چه مقام والائی در پیش خدا داری و باید با تو محترمانه رفتار کنند)‌. اگر آنان تامّل کنند تا تو بیرون بیائی و به پیش ایشان روی‌، برای آنان بهتر خواهد بود. خداوند آمرزگار و مهربان است‌.

این سوره با نخستین ندای دوست داشتنی‌، و با نخستین به جوش و خروش افکندن دلها می‌آغازد:
(يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ...).
ای کسانی که ایمان آورده‌اید! . ..

از سوی خدا کسانی فریاد زده می‌شوند 