َالِحَاتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْراً عَظِيماً).

محمّد فرستاده خدا است‌، و کسانی که با او هستند در برابر کافران تند و سرسخت‌، و نسبت به یکدیگر مهربان و دلسوزند. ایشان را در حال رکوع و سجود می‌بینی‌. آنان همواره فضل خدای را می‌جویند و رضای او را می‌طلبند. نشانه ایمان بر اثر سجود در پیشانیهایشان نمایان است‌. این‌، توصیف آنان در تورات است‌، و امّا توصیف ایشان در انجیل چنین است که همانند کشتزاری هستند که جوانه‌های (‌خوشه‌های‌) خود را بیرون زده‌، و آنها را نیرو داده و سخت نموده و بر ساقه‌های خویش راست ایستاده باشد، به گونه‌ای که برزگران را به شگفت می‌آورد. (‌مؤمنان نیز همین گونه‌اند. آنی از حرکت بازنمی‌ایستند، و همواره جوانه می‌زنند، و جوانه‌ها پرورش می‌یابند و بارور می‌شوند، و باغبانان بشریت را به شگفت می‌آورند. این پیشرفت و قوت و قدرت را خدا نصیب مؤمنان می‌کند) تا کافران را به سبب آنان خشمگین کند. خداوند به کسانی از ایشان که ایمان بیاورند و کارهای شایسته بکنند آمرزش و پاداش بزرگی را وعده می‌دهد.

تصویر شگفت و شگرفی است‌که قرآن مجید با شیوه زیبا و فریبای خود آن را ترسیم می‌کند. تصویر آمیزه‌ای از عکسبرداریها و برداشت‏های برجسته‌ترین حالتهای پنهان و نمایان این گروه برگزیده است‌. عکسبرداری و برداشتی، حالت و وضع آنان را با کافران و با خودشان نشان می‌دهد:

(أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ).

در برابر کافران تند و سرسخت‌، و نسبت به یکدیگر مهربان و دلسوزند.

عکسبرداری و برداشتی، هیئت و سیمای ایشان را در وقت عبادت نشان می‌دهد:

(تَرَاهُمْ رُكَّعاً سُجَّداً).

ایشان را در حال رکوع و سجود می‌بینی‌.

عکسبرداری و برداشتی نشان می‌دهد دلهایشان را و آنچه در دلهایشان در غوغا و جوشش است و دلهایشان را به خود مشغول می‌دارد:

(يَبْتَغُونَ فَضْلاً مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَاناً).

آنان همواره فضل خدای را می‌جویند و رضای او را می‌طلبند.

عکسبرداری و برداشتی، تاثیر عبادت و رو به خدا کردن و رفتن ایشان را در سیما و نما و نشانه‌هایشان نشان می‌دهد:

(سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ السُّجُودِ).

سیمای ایشان بر اثر سجده در پیشانیهایشان نمایان است‌.

(ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ).

این‌، توصیف آنان در تورات است‌.

این صفت ایشان در تورات است ...

عکسبرداریها و برداشت‏های پیاپی‌، ایشان را به تصویر می‌کشد آن‌گونه که در انجیل راجع بدیشان آمده است‌:

(كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ).

همانند کشتزاری هستند که جوانه‌های (‌خوشه‌های‌) خود را بیرون زده است‌.

(فَآزَرَهُ). آنها را نیرو داده است‌.

(فَاسْتَغْلَظَ). سخت و سفت شده است‌.

(فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ). بر ساقه‌های خود راست ایستاده است‌.

(يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ). برزگران را به شگفت می‌آورد.

(لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ). تا کافران را به سبب آنان خشمگین کند.

این آیه با ثبت و ضبط صفت محمّد (صلی الله علیه و سلم) می‌آغازد، صفتی‌که سهیل پسر عمرو، وکسانی‌که از مشرکان با او بودند، آن را نپسندیدند و از آن به هم آمدند:

(مُّحَمَّدٌ رَّسُولُ اللَّهِ).

محمّد فرستاده خدا است‌.

آن‌گاه این تصویر درخشان‌، با آن شیوه زیبا و فریبا، ترسیم می‌گردد.

مؤمنان دارای حالتهای‌گوناگون و جوراجورند. ولی عکسبرداریها و برداشتها حالتهای ثابت و همیشگی ایشان در زندگیشان را پیگیری می‌کند، و نقطه‌های اصلی این زندگی را پیش چشم می‌دارد، و آنها را برجسته می‌نماید، و از آنها خط‌های پدیدار و ستبری را در عکسهای روشن و درخشان‌، تهیه می‏‎بیند ... قصد تعظیم و تکریم در برگزیدن این عکسبرداریها و برداشتها، و از نگارش سیماها و از ثبت و ضبط نشانه‌هائی‌که عکسها و برداشتها آنها را نشان می‌دهند، پیدا و هویدا است‌، تعظیم و تکریمی‌که یزدان جهان نسبت بدین‌گروه خوشبخت اظهار می‌فرماید و بر صفحه روزگاران نقش می‌نماید.

قصد تعظیم و تکریم‌، روشن و آشکار است‌، در همان حال و احوالی که یزدان سبحان نخستین تصویر و برداشت را در باره ایشان می‌نگارد و پیش چشم می‌دارد:

(أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ).

در برابر کافران تند و سرسخت‌، و نسبت به یکدیگر مهربان و دلسوزند.

آنان در برابر کافران تند و سرسخت هستند، کافرانی‌که در میانشان پدران و برادران و خویشاوندان و دوستان مسلمانان وجود دارند. ولی مسلمانان همه این رابطه‌ها و پیوندها را گسیخته‌اند. آنان در میان خودشان و با خودشان مهربان و دلسوزند. آنان تنها برادران دینی هستند و دین ایشان را به یکدیگر پیوند و ارتباط داده است‌. این تندی و سرسختی‌ای که با کافران دارند برای رضای خدا است‌، و این مهربانی و دلسوزی‌ایکه با همدیگر هم دارند برای رضای خدا است‌. قهر ایشان و مهر ایشان برای جانبداری از عقیده‌، و برای جانبازی در راه عقیده است‌. برای خودشان چیزی نمی‌خواهند. در وجودشان برای خودشان چیزی وجود ندارد. آنان هم عواطف و احساسات خود را تنها بر پایه عقیده خود استوار و پابرجا می‌دارند، و هم رفتارها و ارتباط‌های خود را تنها بر پایه عقیده خود استوار و پابرجا می‌نمایند. با دشمنانشان شدت و حدت دارند برای دفاع از عقیده‌ای که دارند، و با برادران و دوستانشان نرمش می‌ورزند و مهربانی می‌کنند به سبب عقیده‌ای که دارند. آنان از خودخواهی بریده‌اند و از هوا و هوس گسیخته‌اند، و از کسی جز یزدان فرمان نمی‌برند، و پیوندی ندارند جز پیوندی که ایشان را با خدا ارتباط می‌دهد.

قصد تکریم و تعظیم آشکار است‌، آن‌گاه‌که سیماهایشان و حالاتشان را برمی‌گزیند، سیماهای در حال رکوع رفتن و سجده بردن‌، و حالات زمان عبادت کردن و پرستش نمودن‌:

(تَرَاهُمْ رُكَّعاً سُجَّداً).

ایشان را در حال رکوع و سجود می‌بینی‌.

تعبیر سخن‌، الهامبخش این است که این هیئت و حالت ایشان‌، هیئت و حالت همیشگی آنان است و هر وقت کسی بدیشان بنگرد ایشان را چنین می‏‎بیند. زیرا هیئت رکوع و سجود، حالت عبادت را به تصویر می‏کشند، و حالت عبادت حالت اصیل ایشان در حقیقت ذات آنان است‌. این حالت اصلی و اصیل را به گونه‌ای به رشته سخن‌کشیده است‌که آن را در طول روزگارانشان ثابت و حاضر و آماده در برابر دیدگان همگان جلوه‌گر نموده است‌. تا بدان حد و تا بدانجاکه انگار آنان همه روزگاران خود در رکوع و سجود بسر می‌برند و پیوسته راکع و ساجدند.

تصویر و برداشت سوم نیز بدان گونه و بدانسان است‌. با این فرق‌که این تصویر و برداشت، تصویر و برداشت نهانیهای درونشان و ژرفاهای وجودشان است‌:

(يَبْتَغُونَ فَضْلاً مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَاناً).

آنان همواره فضل خدای را می‌جویند و رضای او را می‌طلبند.

این تصویر فهم و درک و احساس و شعور ثابت و دائم ایشان است‌. هر آن چیزی‌که دلشان را به خود مشغول می‌د