  نشر  تعالیم  او  و  محافظت  از  وصایا  و  سفارشهایش  پرداختند.

این  آیه  در  اینجا  موقعیّت  را  به  تصویر  می‌کشد.  هدفش  تنها  به  تصویر کشیدن  موقعیّت  آنان  است‌،  نه  شرح  و  بسط  داستانی  از  زندگانیشان‌.  ما  نیز  با  این  آیه  به  پیش  می‌رویم  و  در  زیر  سایه‌های  مراد  و  مقصود  آن  به  سوی  هدف  بیانش  در  این  جایگاه  سوره ،‌گام  برمی‌داریم‌:  

(يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا أَنْصَارَ اللَّهِ)

ای  مومنان‌!  یاران  (‌دین‌)  خدا  باشید.

یاران  خدا  باشید  در  این  موقعیّت  ارزشمند  و  والائی‌  که  خدا  شما  را  در  آن  به  سوی خو‌د  می‌برد. آیا  مکانی  هست‌  که  والاتر  از  مکانی  باشد  که  خدا  بنده  را  در  آنجا  یار  و  یاور  پروردگار  بخواند‌؟‌!  این  صفت‌،  ارج  و  ارزشی  را  بیان  می‌دارد  و  درخود  دارد  که  بزرگ ‌تر  از  بهشت  و  نعمتهای  آن  است ...  یاران  و  یاوران  خدا  باشید،  همان  گونه  ‌که‌:

(كَمَا قَالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ لِلْحَوَارِيِّينَ مَنْ أَنْصَارِي إِلَى اللَّهِ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصَارُ اللَّهِ).

همان  گونه  که  عیسی  پسر  مریم  به  حواریّون  گفت‌:  چه  کسانی  یاران‌  من  برای  (‌یاوری  دین‌) ‌خدا  خواهند  بود؟  حواریّون  کفتثد:  ما  جملگی  یاران  (‌دین‌)  خدا  خواهیم  بود.

بدین  امر  برخاستند  و  بدین  بزرگی  و  بزرگواری  رسیدند.  عیسی  آمد  تا  به  پیغــبر  جدید  و  دین  واپسین  مژده  دهد  ... بسی  سزاوار  پیروان  محمّد  صلّی الله علیه و آله و سلّم   ‌است  که  بدین‌ کار  همیشگی  برخیزند،  همان‌  گونه  ‌که  حواریّون  بدین‌  کار  موقّت  برخاستند!  این  پسودۀ  روشنی  در  بیان  این‌  کفتگو  در  همچون  روندی  است‌.

سرانجام  چه  شد؟

(فَآمَنَتْ طَائِفَةٌ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَكَفَرَتْ طَائِفَةٌ فَأَيَّدْنَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَى عَدُوِّهِمْ فَأَصْبَحُوا ظَاهِرِينَ) (١٤)

سپس  گروهی  از  بنی‌اسرائیل  ایمان  آوردند،  و  گروهی  کافر  گشتند.  ما  کسانی  را  که  ایمان  را  پذیرفتند،  علیه  دشمنانشان  مدد  کردیم‌،  و  آنان  پیروز  شدند.

تفسیر  این  نصّ  را  می‌توان  متوجّه  یکی  از  دو  معنی‌  کرد:  یا  کسانی  که  ایمان  آورده‌اند  به  رسالت  عیسی  علیه السّلام  مسیحیان  هستند، چه  کسانی  که  بر  شاهراه  توحید  مانده‌اند،  و  چه  کسانی‌  که  خرافه‌ها  به  عقیدۀ  ایشان  داخل  گردیده  است  و  منحرف  شده‌اند.  خداوند  مسیحیان  را  بر  یهودیانی  پیروز  فرموده  است‌  که  اصلاً  به  عیـسی  ایمان  نیاورده‌اند،  همان‌ گونه‌  که  در  تاریخ  مذکور  است‌.  و  یا  این‌  که‌  کسانی‌  که  ایـمان  آورده‌اند  همان‌  کسانیند  که  بر  توحید  مانده‌اند  و  بر  یگانه‌ پرستی  پافشاری‌  کرده‌اند،  و  با  مسیحیانی  رزمیده‌اند  وجنگده‌اند  که  عیسی  را  خدا  دانسته‌اند  و  به  سه  خدا  معتقد  گردیده‌اند،  و  سائر  مذاهب  دیگری‌  که  از  توحید  و  یگانه‌ پرستی  منحرف  شده‌اند‌.  معنی  این‌ که  آنان  پیروز  و  چیره  شده‌اند،  یعنی  با  حجّت  و  برهان  برتری  پیدا  کرده‌اند  و  موفّق‌  گردیده‌اند.  یا  این  که  یگانه‌  پرستی  و  توحیدی‌  که  آنان  بر  آن  هستند  همان  چیزی  است‌  که  خدا  با  آن  این  دین  واپسین  را  پیروز  و  چیره‌  کرده  است‌، و  واپسین  چرخش  و  گردش  را  در  زمین  نصیب  آن  نموده  است  و  برتریش  بخشیده  است‌،  همان  ‌گونه‌  که  در  تاریخ  آمده  است‌.  این  معنی  اخیر،  نزدیک‌تر  و  برتر  در  این  روند  به  نظر  می‌آید.

درس  عبرتی‌  که  از  این  اشاره  و  از  این  نداء  می‌توان  آموخت،  درس  عبرتی‌ که  بدان  اشاره  ‌کردیم‌.  و  آن  جنبش  و  خیزش  همّت  مؤمنان  در  پرتو  دین  واپسین  است‌،  مؤمنانی‌  که  امینان  برنامه  خدا  در  زمین  و  پاسداران  آن  هستند،  و  وارثان  عقیده  و  رسالت  الهی  می‏‎باشند،  آن‌کسانی  ‌که  برای  این  کار  مهمّ  بزرگ  برگزیده  شده‌اند  و  انتخاب‌  گردیده‌اند،  جنبش  و  خیزش  همّت  ایشان  برای‌  کمک  و  یاری  ‌کردن  خدا  و  آئین  او ...

(كَمَا قَالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ لِلْحَوَارِيِّينَ مَنْ أَنْصَارِي إِلَى اللَّهِ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصَارُ اللَّهِ).

همان  گونه  که  عیسی  پسر  مریم  به  حواریّون  گفت‌:  چه  کسانی  یاران  من  برای  (‌یاوری  دین‌)  خدا  خواهند  بود؟  حواریّون  گفتند:  ما  جملگی  یاران  (‌دین‌)  خدا  خواهیم  بود. 

پیروزی،  عاقبت  نصیب  یاران  مؤمن  خدا  خواهد  شد.  این‌،  چرخش  و  گردش  واپسین  در  این  سوره  است‌،  و  آخرین  پسوده  در  روند  این  سخن  است‌.  این  پسوده  دارای  رنگی  و  دارای  مزه‌ای  است‌  که  با  نضای  این  سوره  و روند  آن  مناسبت  دارند.  رنگ  آن  تازه  به  تازه  می‌شود،  و  مزۀ  آن  تنوّع  دارد  و  گونه  به گونه  می‌گردد.

*
--------------------------------------------------------
 [1] ‌مسلم‌ و  بخاری ‌و  ترمذی‌، و نسائی  آن  را  از  ابوهریره  روایت‌کرده‌اند. 
[2] هر  پنچ  تا  آن  را  نقل ‌و  روایت‌ کرده اند  
 [3] ‌مراجعه  شودبه‌کتاب‌:  «السلام  العا‌لمی ‌و الاسلام‌»‌.  فصل‌:  صلح  جهان‌. <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:113.txt">قسمت اول</a><a class="text" href="w:text:114.txt">قسمت دوم</a><a class="text" href="w:text:115.txt">قسمت سوم</a></body></html>سوره‌ي  جمعه
سوره  جمعه  مدنی  و  يازده  آیه  است  
بسم  الله  الرحمن  الرحيم  

(يُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الأرْضِ الْمَلِكِ الْقُدُّوسِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ (١) هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الأمِّيِّينَ رَسُولا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ (٢) وَآخَرِينَ مِنْهُمْ لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ (٣) ذَلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ (٤) مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْرَاةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوهَا كَمَثَلِ الْحِمَارِ يَحْمِلُ أَسْفَارًا بِئْسَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ (٥) قُلْ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ هَادُوا إِنْ زَعَمْتُمْ أَنَّكُمْ أَوْلِيَاءُ لِلَّهِ مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ (٦) وَلا يَتَمَنَّوْنَهُ أَبَدًا بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ (٧ قُلْ إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلاقِيكُمْ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ (٨) يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ ك