بنگرد  و  دقّت  کند  که  از  چه  چیز  آفریده  شده  است‌؟‌!. (‌طارق‌/٥)  

(‌أفلا  ینظُرُون  الی  الابل ‌کَیفَ  خُلقت‌؟  وَ  الی  السّماء  کَیفَ  رُفعت؟  وَ  الی  الجبال ‌کیفَ  نُصبَت‌؟  وَ  الی  الارض ‌کَیفَ  سُطحت‌؟  )  .

آیا  بـه  شتران  نمی‌نگرند  که  چگونه  آفریده  شده‌اند؟‌!  و  به  آسمان  نگاه  نمی‌کنند  که  چگونه  برافراشته  شده  است‌؟‌!  و  به  کوه‌ها  نمی‌نگرند  که  چگونه  نصب  و  پابرجای  شده‌اند؟‌!  و  به  زمین  نمی‌نگرند  که  چگونه  پهن  و  گسترانیده  شده  است‌؟‌!. (غاشیه/17-20)                       

و  آن ‌گاه  که  می‌خواند:

(أَأَنْتُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَمِ السَّمَاءُ بَنَاهَا (٢٧)رَفَعَ سَمْكَهَا فَسَوَّاهَا (٢٨)وَأَغْطَشَ لَيْلَهَا وَأَخْرَجَ ضُحَاهَا (٢٩)وَالأرْضَ بَعْدَ ذَلِكَ دَحَاهَا (٣٠)أَخْرَجَ مِنْهَا مَاءَهَا وَمَرْعَاهَا (٣١)وَالْجِبَالَ أَرْسَاهَا (٣٢)مَتَاعًا لَكُمْ وَلأنْعَامِكُمْ) (٣٣) 

(‌ای  منکران  معاد!)  آیا  آفرینش  (‌مجدّد  پس  از  مرگ‌)  شما  سخت‌تر  است  یا  آفرینش  آسمان  که  خدا  آن  را  (‌با  این  همه  عظمت  سرسام‌آور  و  نظم  و  نظام  شگـفت‌،  بالای  سرتان  همچون  کاخی‌)  بنا  نهاده  است‌؟  ارتفاع  و  بلندای  آن  را  بـالا  برد  و  گسترشش  داد،  و  آن  را  آراسته  و  پیراسته  کرد  و  سر  و  سامانش  بخشید.  و  شب  آن  را  تاریک  کرد،  و  روز  آن  را  پدیدار  و  روشن  ساخت‌.  و  پس  از  آن‌،  زمین  را  غلتاند  و  (‌به  شکل  بیضی  درآورد  و)  گستراند.  آب  آن  را  و  چراگاه  آن  را  پدیدار  کرد.  و  کوه‌ها  را  محکم  و  استوار  کرد.  برای  استفادۀ  شما  و  چهارپایان  شما  (‌همۀ  اینها  را  سر  و  سامان  داده  و  سرگشته  و  فرمانبردار  کرده‌ایم‌)‌. (‌نازعات‌/27-33)  

أَلَمْ نَجْعَلِ الأرْضَ مِهَادًا (٦)وَالْجِبَالَ أَوْتَادًا (٧)وَخَلَقْنَاكُمْ أَزْوَاجًا (٨)وَجَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُبَاتًا (٩)وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا (١٠)وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا (١١)وَبَنَيْنَا فَوْقَكُمْ سَبْعًا شِدَادًا (١٢)وَجَعَلْنَا سِرَاجًا وَهَّاجًا (١٣)وَأَنْزَلْنَا مِنَ الْمُعْصِرَاتِ مَاءً ثَجَّاجًا (١٤)لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَنَبَاتًا (١٥)وَجَنَّاتٍ أَلْفَافًا (١٦)

آیا  ما  زمین  را  جایگاه  آماده‌ای  (‌برای  زندگی  شما  انسانها)  نساخته‌ایم‌؟  و  آیا  کوه‌ها  را  میخهائی  (‌برای  نگاهداری  زمین  در  برابر  فشار  موادّ  مذاب  درونی‌)  ننموده‌ایم‌؟  و  شما  را  به  صورت  جفتهای  (‌نر  و  ماده‌)  نیافریده‌ادم‌؟  و  خوابـتان  را  مایۀ  آرامش  و  آسایشتان  نکرده‌ایم‌؟  و  شب  را  جامه  و  پوشش  ننموده‌ایم‌؟  (‌تا  در  خلوت  شب‌،  دور  از  دیدگان  مردمان  آرامش  و  آسایش  کنید،  و  به  تجدید  قوا  بپردازید)‌.  و  روز  را  وقت  تلاش  و  کوشش  زندگی  نکرده‌ایم‌؟  (‌تا  پس  از  تجدید  قوا  در  شب‌،  در  روز  با،  کار  و  کسب  بپردازید)‌.  و  بالای  سر  شما  هفت  آسمان  استوار  نساخته‌ایم‌؟  (‌و  بـر  فراز  فرش  زمین‌،  خرگاه  آسـمان  را  برافراشته  نکرده‌ایـم‌؟‌)  و  چراغ  درخشان  و  فـروزانی  را  نیافریده‌ایم‌؟  (‌تا  در  بزمگاه  جهان  محیط  را  برایتان  روشن  و  گرم  دارد؟‌)‌.  و  از  ابـرهای  افشارنده‌،  آب  فـراوان  ریزنده  فرو  نفرستاده‌ایم‌؟  تا  با  آن  بـرویانیم  دانه‌ها  و  گیاه‌ها  را،  و  باغهای  درهم  و  انبوه  را. (‌نبأ/6-16)  

(فَلْيَنْظُرِ الإنْسَانُ إِلَى طَعَامِهِ (٢٤)أَنَّا صَبَبْنَا الْمَاءَ صَبًّا (٢٥)ثُمَّ شَقَقْنَا الأرْضَ شَقًّا (٢٦)فَأَنْبَتْنَا فِيهَا حَبًّا (٢٧)وَعِنَبًا وَقَضْبًا (٢٨)وَزَيْتُونًا وَنَخْلا (٢٩)وَحَدَائِقَ غُلْبًا (٣٠)وَفَاكِهَةً وَأَبًّا (٣١)مَتَاعًا لَكُمْ وَلأنْعَامِكُمْ) (٣٢)

انسان  باید  به  غذای  خویش  بنگرد  و  در  بارۀ  آن  بیندیشد  (‌که  چگونه  ما  آن  را  برای  او  فراهم  کرده‌ایم‌،  و  در  ساختمان  موادّ  غذائی  و  اجزاء  حیات‌بخش  آن‌،  چه  دقت  و  مهارت  و  ظرافتی  به  کار  برده‌ایم‌)‌.  مـا  آب  را  از  آسمان  به  گونۀ  شگفتی  می‌بارانیم‌.  سپس  زمین  را  می‌شکافیم  و  از  هم  باز  می‌کنیم‌.  در  آن  دانه‌ها  را  می‌رویانیم  (‌که  مایۀ  اصلی  خوراک  انسان  است‌)‌.  و  رزها  و  گیاهان  خوردنی  را.  و.  درختان  زیتون  و  خرما  را.  و  باغهای  پردرخت  و  انبوه  را.  و  میوه  و  چراگاه  را.  برای  استفاده  و  بهره‌مندی شما  و  چهارپایان  شما. (عبس/24-32)

او  می‌خواند:

(يَا أَيُّهَا الإنْسَانُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ (٦)الَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّاكَ فَعَدَلَكَ (٧)فِي أَيِّ صُورَةٍ مَا شَاءَ رَكَّبَكَ )(٨)

ای  انسان‌!  چه  چیز  تو  را  در  برابر  پروردگار  بزرگوارت  مغرور  ساخته  است  و  در  حقّ  او  گولت  زده  است  (‌که  چنان  بی‌باکانه  نافرمانی  می‌کنی  و  خود  را  به  گناهان  آلوده  می‌سازی‌؟‌!)‌.  پروردگاری  که  تو  را  آفریده  است  و  سپس  سر  و  سامانت  داده  است  و  بعد  معتدل  و  متناسبت  کرده  است‌.  و  آن  گاه  به  هر  شکلی  که  خواسته  است  تو  را  درآورده  است  و  ترکیب  بسته  است‌.(انفطار/6-8)

(سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأعْلَى (١)الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى (٢)وَالَّذِي قَدَّرَ فَهَدَى (٣)وَالَّذِي أَخْرَجَ الْمَرْعَى (٤)فَجَعَلَهُ غُثَاءً أَحْوَى) (٥)

تسبیح  و  تقدیس  کن  پروردگار  والامقام  خود  را.  همان  خداوندی  کـه  (‌چیزها  را)  می‌آفریند  و  سپس  (‌آنها  را  هماهنگ  می‌کند  و)  می‌آراید.  خداوندی  که  اندازه‌گیری  می‌کند  و  (‌هر  چیزی  را  آن  گونه  که  شایسته  و  بایسته  است  می‌آفریند.  و  آن  گاه  آن  را  به  کاری‌)  رهنمود  می‌نماید  (‌که  باید  بکند)‌.  خداوندی  که  چراگاه  را  (‌برای  تغذیۀ  جانداران  از  زمین  می‌رویـاند  و)  بیرون  می‌آورد. (‌اعلی‌/ 1-5) 

(لَقَدْ خَلَقْنَا الإنْسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ (٤)ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِينَ (٥)إِلا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ (٦)فَمَا يُكَذِّبُكَ بَعْدُ بِالدِّينِ (٧)أَلَيْسَ اللَّهُ بِأَحْكَمِ الْحَاكِمِينَ) (٨)

ما  انسان  را  (‌از  نظر  جسم  و  روح‌)  در  بهترین  شکل  و  زیباترین  سیما  آفریده‌ایم‌.  سپس  ما  او  را  به  میان  پست‌ترین  پستان  برمی‌گردانیم  (‌و  از  زمرۀ  بدترین  مردمان  می‌گردانیم‌)‌.  مگر  کسانی  که  ایمان  بیاورند  و  کارهای  شایسته  بکنند  که  آنان  پـاداش  قطع  ناشدنی  و  بی‌منّت  دارنـد.  پس  (‌ای  انسان  ناسپاس‌!  به  دنبال  مشاهدۀ  این  همه  دلائل  و  نشانه‌های  معاد)  دیگر  چه  چیز  تو  را  بر  آ‌ن  می‌دا‌رد  که  روز سزا  (‌و  جزای  قیامت‌)  را  دروغ  پنداری  (‌و  در  دادگاه  الهی  خویشتن  را  محکوم  به  سقوط  از  درجۀ  انسانیّت  سازی‌؟‌)‌.  مگر  خداوند  فرمانرواترین  فرمانروایان  (‌و  داورترین  داوران‌)  نمی‌باشد؟‌.(‌تین‌/6-8)  

و  او  می‌خواند:

(إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ (١)وَإِ