  خودش‌،  مردمان‌،  زندگان،  و  سراسر  جهان  اعم  از  زنده  و  اشیاء‌،  از  آن  برمی‌جوشد.  جهان‌ بینی‌ای  است‌  که  احساس  و  شعو‌ر  و  دل  و  درون  و  شخصیّت  و  ارزشها  و  معیارها  و  مقیاسها  و  رو  به  زندگی‌  کردن  و  رفتن  ‌او،  با  آن  شکل  می‌گیرد  و  دگرگون‌  می‌شود .  .  ..
---------------------------------------------------------
[1] آسمان اوّل ‌قرآنی‌،تمام ستارگانی را دربر می‌گیردکه با چشم مسلّح‌و غیرمسلّح دیده می‌شوند(‌نگا:صافّات‌/‌٦ و فضلت/‌12). (‌مترجم) 
[2] کتاب‌:«‌العلم یدعو للایمان‌» ترجمۀ محمود صالح فلکی‌، صفحۀ٧٠و 71    
[3] مرجع سابق‌، صفحۀ ٧٦و 77 
[4] ‌در صحیح‌ مسلم‌ و بخاری از ابن‌وهب روایت شده ست.  
[5] ‌مراجعه شود به‌کتاب‌: «‌التصویر الفنی‌فی القرآن‌»‌، فصلهای «‌شیوۀ قرآن‌»‌و  «‌خیال ‌پردازی‌ محسوس ‌و مجسّم ساختن‌»‌. 
[6] به نقل از کتاب‌:«‌الله‌و العلم الحدیث‌»تألیف استاد عبدالرزاق نوفل‌.صفحۀ 57   
[7] ‌مرجع سابق‌،صفحۀ 58 
[8] ‌به نقل از کتاب‌:«‌العلم یدعو للایمان‌» ترجمۀ استاد محمود صالح فلکی‌. صفحۀ 113. 
[9]‌مراجعه شود به تفسیر این ‌فرمودۀ خداوند بزرگوار: «‌انا عرضنا الامانة  علی‌ السماوات ‌و الازض ‌و الجبال‌...» در جزء بیست و دوم‌،جلد یازدهم‌، صفحات:  ٤٣٥-‌٤٣٩.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:143.txt">قسمت اول</a><a class="text" href="w:text:144.txt">قسمت دوم</a><a class="text" href="w:text:145.txt">قسمت سوم</a><a class="text" href="w:text:146.txt">قسمت چهارم</a><a class="text" href="w:text:147.txt">قسمت پنجم</a><a class="text" href="w:text:148.txt">قسمت ششم</a><a class="text" href="w:text:149.txt">قسمت هفتم</a></body></html>سورۀ  قلم  مکّی  و  ٥٢  آیه  است
بسم  الله  الرحمن  الرحيم  

(ن وَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ (١) مَا أَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِمَجْنُونٍ (٢) وَإِنَّ لَكَ لأجْرًا غَيْرَ مَمْنُونٍ (٣) وَإِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ (٤) فَسَتُبْصِرُ وَيُبْصِرُونَ (٥) بِأَيِّكُمُ الْمَفْتُونُ (٦) إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ (٧) فَلا تُطِعِ الْمُكَذِّبِينَ (٨) وَدُّوا لَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُونَ (٩) وَلا تُطِعْ كُلَّ حَلافٍ مَهِينٍ (١٠) هَمَّازٍ مَشَّاءٍ بِنَمِيمٍ (١١)مَنَّاعٍ لِلْخَيْرِ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ (١٢) عُتُلٍّ بَعْدَ ذَلِكَ زَنِيمٍ (١٣) أَنْ كَانَ ذَا مَالٍ وَبَنِينَ (١٤) إِذَا تُتْلَى عَلَيْهِ آيَاتُنَا قَالَ أَسَاطِيرُ الأوَّلِينَ (١٥) سَنَسِمُهُ عَلَى الْخُرْطُومِ (١٦) إِنَّا بَلَوْنَاهُمْ كَمَا بَلَوْنَا أَصْحَابَ الْجَنَّةِ إِذْ أَقْسَمُوا لَيَصْرِمُنَّهَا مُصْبِحِينَ (١٧) وَلا يَسْتَثْنُونَ (١٨) فَطَافَ عَلَيْهَا طَائِفٌ مِنْ رَبِّكَ وَهُمْ نَائِمُونَ (١٩) فَأَصْبَحَتْ كَالصَّرِيمِ (٢٠) فَتَنَادَوْا مُصْبِحِينَ (٢١) أَنِ اغْدُوا عَلَى حَرْثِكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَارِمِينَ (٢٢) فَانْطَلَقُوا وَهُمْ يَتَخَافَتُونَ (٢٣) أَنْ لا يَدْخُلَنَّهَا الْيَوْمَ عَلَيْكُمْ مِسْكِينٌ (٢٤) وَغَدَوْا عَلَى حَرْدٍ قَادِرِينَ (٢٥) فَلَمَّا رَأَوْهَا قَالُوا إِنَّا لَضَالُّونَ (٢٦) بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ (٢٧) قَالَ أَوْسَطُهُمْ أَلَمْ أَقُلْ لَكُمْ لَوْلا تُسَبِّحُونَ (٢٨) قَالُوا سُبْحَانَ رَبِّنَا إِنَّا كُنَّا ظَالِمِينَ (٢٩) فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ يَتَلاوَمُونَ (٣٠) قَالُوا يَا وَيْلَنَا إِنَّا كُنَّا طَاغِينَ (٣١) عَسَى رَبُّنَا أَنْ يُبْدِلَنَا خَيْرًا مِنْهَا إِنَّا إِلَى رَبِّنَا رَاغِبُونَ (٣٢) كَذَلِكَ الْعَذَابُ وَلَعَذَابُ الآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ (٣٣) إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتِ النَّعِيمِ (٣٤) أَفَنَجْعَلُ الْمُسْلِمِينَ كَالْمُجْرِمِينَ (٣٥) مَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ (٣٦) أَمْ لَكُمْ كِتَابٌ فِيهِ تَدْرُسُونَ (٣٧) إِنَّ لَكُمْ فِيهِ لَمَا تَخَيَّرُونَ (٣٨) أَمْ لَكُمْ أَيْمَانٌ عَلَيْنَا بَالِغَةٌ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ إِنَّ لَكُمْ لَمَا تَحْكُمُونَ (٣٩) سَلْهُمْ أَيُّهُمْ بِذَلِكَ زَعِيمٌ (٤٠) أَمْ لَهُمْ شُرَكَاءُ فَلْيَأْتُوا بِشُرَكَائِهِمْ إِنْ كَانُوا صَادِقِينَ (٤١) يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ وَيُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ فَلا يَسْتَطِيعُونَ (٤٢) خَاشِعَةً أَبْصَارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ وَقَدْ كَانُوا يُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ وَهُمْ سَالِمُونَ (٤٣) فَذَرْنِي وَمَنْ يُكَذِّبُ بِهَذَا الْحَدِيثِ سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ (٤٤) وَأُمْلِي لَهُمْ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ (٤٥) أَمْ تَسْأَلُهُمْ أَجْرًا فَهُمْ مِنْ مَغْرَمٍ مُثْقَلُونَ (٤٦) أَمْ عِنْدَهُمُ الْغَيْبُ فَهُمْ يَكْتُبُونَ (٤٧) فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلا تَكُنْ كَصَاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نَادَى وَهُوَ مَكْظُومٌ (٤٨) لَوْلا أَنْ تَدَارَكَهُ نِعْمَةٌ مِنْ رَبِّهِ لَنُبِذَ بِالْعَرَاءِ وَهُوَ مَذْمُومٌ (٤٩) فَاجْتَبَاهُ رَبُّهُ فَجَعَلَهُ مِنَ الصَّالِحِينَ (٥٠) وَإِنْ يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ (٥١) وَمَا هُوَ إِلا ذِكْرٌ لِلْعَالَمِينَ) (٥٢)

نمی‌توان  تاریخی  را  دقیقاً  مشخّص  ‌کرد  که  این  سوره  در  آن  نازل‌  گردیده  است‌،  چه  سرآغاز  آن  و  چه  همۀ  آن‌.  همچنین  نمی‌توان  قاطعانه‌  گفت‌  که  سرآغاز  این  سوره  اول  نازل‌  گردیده  است‌،  و  بقیّۀ  سوره  بعد  از  آن  نازل  شده  است‌.  حتّی  این  احتمال  را  نمی‌توان  ترجیح  داد.  زیرا  سرآغاز  این  سوره  و  پایان  آن  از  یک‌  کار  سخن  می گوید،  و  آن‌  گردن  کشی  و گردن ‌افرازی‌  کافران  بر  شخص  پیغمبر  خدا  صلّی الله علیه و اله و سلّم  است‌.  کافران  می‌گفتند:  او  دیوانه  است‌!

روایتهائی  ‌که  می‌گویند:  این  سورۀ  دومین  سوره‌ای  است‌  که  به  دنبال  سورۀ  علق  نازل  شده  است‌،  بسیارند.  کتاب‌های  زیادی  می‏‎گویند  این  سوره  دومین  سورۀ  قران  است‌.  امّا  روند  این  سوره  و  موضوع  و  اسلوب  آن  ما  را  بر  آن  می‌دارد  که  عقیده‌ای  جز  این  داشته  باشیم.  حتّی  نزدیک  است  بگوئیم  این  سوره  بعد  از  مدّت  زمانی‌  که  از  کار  دعوت  عام‌  گذشته  است‌،  دعوت  عامی‌ که  حدود  سه  سال  بعد  از  دعوت  فردی  شروع‌  گردیده  است‌،  در  آن  زمان  ‌که  قریشیان  با  این  دعوت  پیکار  و  ستیز  آغازیده‌اند  و  به  راندن  آن  پرداخته‌اند،  و  در بارۀ  پیغمبر  خدا  صلّی الله علیه و اله و سلّم‌  همچون  سخن  پلیدی  را  گفته‌اند،  و  قرآن  به  طرد  و   نفی  آن  برخاسته  است‌،  و دشمنان‌ دعوت  را  تهدید  کرده  است‌،  تهدیدی  ‌که  در  این  سوره  ذکر  آن  رفته  است‌.

این  احتـمال  ضعیفی  است‌  که  می‌گویند:  تنها  سرآغاز  این  سوره  پس  از  سرآغاز  سورۀ  علق  