ق قانونگذاری به خداوند جهان در مسـائل‌کوچک یـا بزرگ، و دست‌کشبدن از تجاوز به حق آفـریدگار و سلطه کردگار و الوهیت خداوندگار است‌:

(يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ) .          

ای مـومنان‌! مـواظب خود بـاشید (‌و خویشتن را از معاصی و گناهان بـدور داریـد و هـوشیار بـاشید که آلودگیهای جـامعه شما را نـیالاید)‌. هنگامی که شـما هدایت یافتید (‌و راه خداشـناسی را در پـیش گرفتید و دیگران را نیز بـه کــار نیک خـوانـدید و از کـار بـد بازداشتید) گمراهی گمراهان به شما زیانی نـمی‌رساند (‌و نافرمانی دیگران شما را به دوزخ نمی‌کشاند. چرا که حساب هر کس جدا است و) بازگشت همه شما به سوی خدا است‌، و شما را از آنچه (‌در دنیا) می‌کرده‌اید آگاه می‌سازد (‌و هر کسی آن درود عاقبت کار که کشت‌)‌.

 آنان ملت یگانه‌ای هستندکه دارای دین و برنامه و شرع خود است‌. ملتی است‌که تنها سرچشمه‌ای برای این شرع دارد و جز از آن یاری وکمکی نمی‌گیرد و اندوخته و بهره‌ای نمی‌جوید. بر این ملت -‌وقتی‌کـه برنامه خود را برای مردمان روشن‌گرداند، و خویشتن را با ماندگاری بر این برنامه از دیگران جدا سازد - گمراهی انسانها را نخواهند نوشت‌، و حرکت آنان را در خط سیر جاهلیت‌، به حساب او نـمی‌گیرند. سـرانجام گشت همگان به سوی یـزدان است و به حسـاب و کتاب آدمیزادگان رسیدگی خـواهد فرمود.

این‌، محور همگانی و عامی است‌که این بخش جملگي بر آن می‌چرد... موضـوعهائی هـم‌که در چهارچوب چنین بخشی قرار می‌گیرند، ییشتر در سرآغاز این جزء نگاه‌گذرائی بدانها انداخته‌ایم و به چکیده‌ای از آنها اشاره نموده‌ایم‌. هم اینک بطور مشروح در حدود این چهارچوب همگانی‌، به تـفصیل آنها می‌پردازیم‌:

*
(يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُحَرِّمُوا طَيِّبَاتِ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكُمْ وَلا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ وَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلالا طَيِّبًا وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ لا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَكِنْ يُؤَاخِذُكُمْ بِمَا عَقَّدْتُمُ الأيْمَانَ فَكَفَّارَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ ذَلِكَ كَفَّارَةُ أَيْمَانِكُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ وَاحْفَظُوا أَيْمَانَكُمْ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ) .

ای مومنان‌! چیزهای پاکیزه‌ای را که خداوند برای شما حلال کرده است بر خود حـرام مکنید، و (‌از حــلال بـه حرام‌) تجاوز ننمائئد (‌و از حدود مقررات الهـی تخطی مکنید) زیرا که خداوند متجاوزان را دوست نمی‌دارد. و از نعمتهای حلال و پاکیزه‌ای که خداوند به شما روزی داده است بـخورید، و از (‌مــخالفت بــا دســتورهای‌) خداوندی بپرهیزید که شما بدو ایمان داریـد. خداوند شما را به خاطر سوگندهای بیـهوده و بی‌اراده مواخذه نمی‌کند، ولی شما را در برابر سـوگندهائی کـه از روی قصد و اراده خورده‌اید مواخذه می‌کند. کفاره این گونه سوگندها عـبارت است از: خوراک دادن بــه ده نفر مستمند از غذاهای معمور و متوسطی که به خـانواده خود می‌دهید، یا جامه دادن به ده نفر از مستمندان‌، و یا آزاد کردن برده‌ای‌. (‌میان هر یک از این سه کار مـخيَّر هســتید) امّـا اگر کسـی (‌هیچ یک از ایـن سـه کار را نتوانست و توانائی انجام آنها را) نیافت‌، (‌او مـی‌تواند) سه روز روزه (‌بگیرد)‌. این کفاره سوگندهائی است که می‌خورید. سوگندهای خود را حفظ کنید (‌و سعی کنید سوگند نخورید واگر خوردید بدانها عمل کنید واگر هم سوگندها را شکستید کفاره را فراموش نکنید)‌. خداوند این چنین (‌روشن‌) آیات (‌احکام‌) خود را برای شما بيان می‏‎کند تا (‌بر اثر آشنائی با احکام الهی‌) شکر (‌نعمتهای او را) بجای آورید.

ای مومنان‌! ایمان شما می‏طلبد که شما آدمیزادگان و بندگان خدا، ویژگیهای الوهیتی را بر دست نگيریدکه خاص یزدان است و منحصر به ایزد منان‌. شما را نسزد که چیزی را حرام سازیدکه خدا ا‌ن را حلال‌کرده است‌، و شما را نسزدکه بـه عنوان حرام بودن دست از چیزی بکشیدکه خدا آن را حلال و پاکیزه فرموده است و به شما ارزانی داشته است‌... چه این خدا است‌که چنین چیزحلال وپاکیزه‌ای را نصیب وبهره شما گردانده است‌، و این خدا است‌که ميتو‌اند بگوید: این‌، حرام است و آن حلال‌:

(يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُحَرِّمُوا طَيِّبَاتِ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكُمْ وَلا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ وَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلالا طَيِّبًا وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ) ٠

ای مومنان‌! چـیزهای پاکیزه‌ای را که خداوند برای شما حلال کرده است بر خود حـرام مکنید، و (‌از حـلال بـه حرام‌) تجاوز ننمائید (‌و از حدود مقررات الهـی تـخطی مکنید) زیرا که خداوند متجاوزان را دوست نمی‌دارد. و از نعمتهای حلال و پاکیزه‌ای که خداوند به شما روزی داده است بـخورید، و از (‌مـخالفت بـا دسـتـورهای‌) خداوندی بپرهیزید که شما بدو ایمان دارید.

مساله قانونگذاری بطورکلی مرتبط به مساله الو‌هیت است‌. حقی‌که الوهیت در ویژگی تنظیم زندگی انسانها بر آن تکیه دارد، این است‌که تنها خدای یگانه حق دارد بر‌ای مردمان چیزی از روزی خود راکه بخو‌اهد حلال فرماید و یا بر آنان حرام نماید... این منطـقی است‌کـه خود انسانها بدان اعتراف می‌کنند. چه صـاحب ملک‌، حق تصرف در ملک را دارد.کسی‌که بر ایـن قـانون روشن شورد، متجا‌وز است و در تـجاوزش شکـی نیست‌.کسانی‌که مومن باشند، بنابه طبیعت حال‌، بر خدائی نمی‌شورندکه بدو ایمان دارند. اصلا شوریدن بر خدا و ایمان به خدا، در دلی ‌گِرد نمی‌آید!

این مساله‌ای است‌که این دو آیه‌، با منطق روشنی بدان مـی‌پردازند، منطق روشنی‌که در برابر آن‌، جز شـخص تجاوز پیشه، به جدال و ستیز نـمی‌پردازد... خدا هم تـجاوزپیشگان را دوست نـمی‌دارد... ایـن هـم مساله عامی است و قانون عامی را بیان مـی‌دارد. قانون عامی که مربوط به حق الوهیت بر بندگان است‌، و به مقتضی ایمان به یزدان مربوط به رفتار مومنان در این مساله نیز می‌باشد... برخی از روایات بیان می‌دارندکه ایـن دو آیه وآیه پـس از آن دوکه مربوط به سوگندها است‌، د‌ر باره حادثه ویژه‌ای از زنـدگی مسـلمانان در زمان پیغمبر (ص)هستند. امّا مـهمَّ ‌عموم نصَّ‌، نه خصوص سبب است‌. یعنی هر چندکه مورد خاص است‌، ولی مفهوم عام‌است‌. ه