لا يَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَلا نَفْعًا وَاللَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ (٧٦) قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ غَيْرَ الْحَقِّ وَلا تَتَّبِعُوا أَهْوَاءَ قَوْمٍ قَدْ ضَلُّوا مِنْ قَبْلُ وَأَضَلُّوا كَثِيرًا وَضَلُّوا عَنْ سَوَاءِ السَّبِيلِ (٧٧) لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى لِسَانِ دَاوُدَ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ (٧٨) كَانُوا لا يَتَنَاهَوْنَ عَنْ مُنْكَرٍ فَعَلُوهُ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَفْعَلُونَ (٧٩) تَرَى كَثِيرًا مِنْهُمْ يَتَوَلَّوْنَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَبِئْسَ مَا قَدَّمَتْ لَهُمْ أَنْفُسُهُمْ أَنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَفِي الْعَذَابِ هُمْ خَالِدُونَ (٨٠) وَلَوْ كَانُوا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالنَّبِيِّ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَا اتَّخَذُوهُمْ أَوْلِيَاءَ وَلَكِنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ فَاسِقُونَ (٨١)

این درس درباره بیان حال اهل‌کتاب - اعم از یهودیان و مسیحیان - و پرده‌برداری از انحرافات در چیزی‌که بدان باور داشته‌اند، و پرده‌برداری از سوء کردار در همه اموری‌که در سراسر تاریخ خود انجام داده‌انـد - بویژه یهودیان - به پیش می‌رود، این درس‌گذشته از پرده‌برداری از سوء پندار و سوء کردارشـان‌، در بیان نوع علاقه و رابطه‌ای‌که اهل‌کتاب با پیغمبر (ص)‌و با گروه مسلمانان داشته‌اند، به پـیش می‌رود، و وظیفه پیغمبر (ص) و وظیفه مسلمانان را در رفتار با ایشان ذکر می‌نماید... افزون بر اینها، حقائق اساسی مهمّی را ذکر می‌کندکه در اصول جهان‌بینی اعتقادی‌، و در اصول تلاش وکـوشش جنبش‌گروه مسلمانان‌، در مقابل عقیده‌های انحرافی و در مقابل منحرفان موجود است‌. یزدان جهان‌، پیغمبر (ص)‌را فریاد می‌دارد و او را وادار به تبلیغ چیزهائی می‌کندکه از سوی پروردگارش بر او نـازل شده است‌. او را موطف بـه تبلیغ همه چزهائی می‌سازدکه بر او نازل فرموده است‌... باید هیچ چیزی از آن را باقی نگذارد و هـمـه را تبلیغ‌کند و برساند و چیزی از آن را فروگذار نکند. نباید چیزی از آن را به سبب مراعات شراط و ظروف رهاکند، یا به خاطر برخورد با خواسـتها و آرزوهـای مردمان‌، و ناسازگاری با عرف و عادت جامعه‌، نباید به ترک چیزی از آن بگو‌ید... اگر چنین نکند و جز این را انجام دهد، چیزی را تبلیغ نکرده است و در امرتبلیغ بط‌ورکلی ناموفق بوده است‌.

از جمله چیزهائی‌که پیغمبر (ص) موظف به تبلیغ ان گشته بود این بودکه رویاروی به اهل‌کتاب بگویدکه آنان بر چیزی بند نیستند و چیزی بشمار نمی‌آیند تـا تورات و انجیل را اجراء و پیاده نکنند و پای‌بند چیزی نشوندکه از سوی پروردگارشان برايشان نـازل شده است ... به همین منوال و بر ایـن روال‌: قـاطعانه و بی‌پرده و روشن و آشکار ... همچنین‌کفر یـهودیان را اعلام‌کند،‌کفری‌که به خاطر پـیمان شکنی و نــقض عهدشان‌، وکشته شدن پیغمبران توسط ایشان‌، حاصل آمده است‌. کفر مسیحیان را نیز اعلام‌کند، کفری‌که بدین خاطر حاصل آمده است‌که می‌گفتند: یزدان مسیح پسر مریم است! و می‌گفتند: یزدان سومین خدا است! همچنین اعلام‌کندکه مسـیح (ع) بنی‏اسرائیل را از فرجام شرک آگاه‌کرده است و بدیشان‌گفته است‌که یزدان بهشت را بر مشـرکان حرام فرموده است ... همچنین اعلام‌کندکه بنی‏اسرائیل بر زبان داود و عیسی پسر مریم به سبب سرکشی و دشمنانگی خودشان نفرین شده‌اند.

این درس پایان می‌پذیرد با پرده‌برداری از موقعیت اهل کتاب در پشتیبانی ایشان از مشرکان بر ضد مسلمانان‌، و اعلان این‌که چنین مساله‌ای ناشی از عدم ایمان آنان به یزدان و پیغمبر اسلام است‌. همچنین در این بخش پایانی اعلام می‌شودکه اهل‌کتاب نیز به پذیرش چیزی دعوت شده‌اندکه محمد (ص) با خو‌د آورده است‌. اگر ایشان بدان ایمان نیاورند، مومن و با ایمان بشمار نمی ا یند.

پس از این چکیده‌، بگو‌نه‌گسترده با نصوص قرآنـی روبرو می‌گردیم‌:

ه

(يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ (٦٧)

قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَسْتُمْ عَلَى شََيْءٍ حَتَّى تُقِيمُوا التَّوْرَاةَ وَالإنْجِيلَ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ طُغْيَانًا وَكُفْرًا فَلا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ (٦٨)

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالصَّابِئُونَ وَالنَّصَارَى مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ).

ای فرستاده (‌خدا، محمّد مصطفی‌!) هر آنـچه از سـوی پروردگارت بر تو نازل شده است (‌به تمام و کـمال و بدون هیچگونه خوف و هراسی‌، به مـردم‌) بـرسان (‌و آنان را بدان دعوت کن‌)‌، و اگر چنین نکنی‌، رسالت خدا را (‌بــه مـردم‌) نـرسانده‌ای (‌و ایشــان را بــدان فـرا نخوانده‌ای‌. چرا که تبلیغ جمیع اوامر و احکام بر عـهده تو است‌، و کتمان جزء از جانب تو، کتمان کل است‌)‌. و خـداوند تـو را از (‌خطرات احتمالی کافران و اذیت و آزار) مردمان محفوظ می‌دارد. (‌زیرا سنت خدا بر این جاری است که باطل بر حق پیروز نمی‌شود و) خداوند گروه كافران (‌و مشرکانی را کـه در صـدد اذیت و آزار تو برمی‌آیند و می‌خواهند برابر خواست آنان دین خدا را تبلیغ کنی‌، موفق نمی‌گرداند، و به راه راست ایشـان‌) را هدایت نمی‌نماید. ای فرستاده (‌خدا، محمّد مصطفی‌!) بگو: ای اهل کتاب! شما بر هیچ (‌دین صحیحی از ادیان آسمانی پای‌بند) نخواهید بود، مگر آن که (‌ادعاء را کنار بگذارید و عملا احکام‌) تورات و انجیل و آنچه از سوی پروردگارتان (‌به نام قرآن‌) برایتان نازل شده است بر پا دارید (‌و در زندگی پیاده و اجـراء نمائید)‌... ولی (‌ای پیغمبر بدان که‌) آنچه بر تو از سوی پروردگارت نازل شده است‌، بر عصیان و طغیان و کفر و ظلم بسیاری از آنان مــی‌افزایـد (‌و ایـن قـرآن بـه خـاطر روح لجـاجت کافران در آنـان تاثـیر مـعکوس مـی‌نماید!)‌. بنابر ایـن (‌آسوده خاطر باش و) بر گروه کافران غمگین مـباش‌. بی‏گمان کسـانی از مسـلمانان و یـهودیان و صـابئان و مسیحیان (‌اهل نجات هسـتند و) خوف و هـراسـی (‌از عذاب دوزخ در جهان جاویدان‌) و غم و انذوهی (‌بر عمر سپری شده در جهان گذران‌) ندارند آنان که بـه خدا و قیامت ایمان داشته باشند و کار شایسته انجام دهند.

 فرمان قاطعانه به پیغمبر (ص) این است‌که چیزی را به تمام وکمال تبلیغ‌کند و به دیگران برساندکه از سوی‌. پروردگارش بر اول نازل شده است‌، و بدانگاه‌که سخن حق را آشکار و بیان م