  (‌بر  ظاهر  و  باطن  مردمان  و)  آگاه  (‌از  نیّات  همگان‌)  است‌.

در  این  درس  می‌بینیم ‌که  تا  چه  اندازه  اسلام‌،  برای  زن  اهمّیّت  قائل  است  و  چه  اند‌ازه  زن  از  دیـدگاه  اسلام‌،  عزیز  و  مکرّم  است‌.  همچنین  اسلام  چه  اندازه  روابط  دو  جنس  مرد  و  زن  را  می‌پاید،  و  نسبت  به‌ کانون  خانواده  و  روابطی ‌که  جامعه  با  آن  دارد  همّت  می‌گمارد  ...  از  یک  سو می‌بینیم ‌که  برنامۀ  اسلامی  برای  نـظم  و  نـظام  خانواده‌،  چقدر  تلاش  و کوشش  می‌ورزد،  و  این  گوشه  از  زندگانی  انسانی  را  چه  اند‌ازه  به  دقّت  زیـر  نـظر  می‌گیرد.  از  دیگر  سو  بر  نمونه‌هائی  از  جدّ  و  جهد  ایـن  برنامۀ  بزرگ،  آگاهی  پیدا  می‌کنیم  و  می‌بینیم‌ که  چـه  رنجهای  طاقت‌فرسائی  کشیده  شده  است‌،  بدانگاه  که  برنامۀ  اسلامی  خواسته  است  دست ‌گروههای  مسـلمان  را  بگیرد،  و  ایشان  را  از  درّۀ  پست  جاهلیّت  برگیرد،  و  پلّه‌پلّه  آنان  را  رو  به  بالا  رهنمود کند،  و  به  بلندای  قلّۀ  سر  به  فلک ‌کشیدۀ  هدایت  خدایشان  برساند،  هدایتی‌ که  جز  آن  هدایتی  نیست‌.
--------------------------------------------------------------------------------
[1] برای  اطلاع  بیشتر  مراجعه  شود  به‌:  کتاب  «‌خصائص  التصور  الاسلامی  و  مقوّماته‌«  فصل  «‌الرّبانیة»  وکتاب  «‌الاسلام  و  مشکلات  الحـضارة»  فصل  «‌تخبط  و  اضطراب». 
‌[2]برای  اطلاع  بيشتر  مراجعه  شود  به ‌كتاب‌:  (الاسلام  العالمی‌،  الاسلام‌)  فصلهای  (‌سلام  الضمیر)  و (‌سلام  البیت‌)  و  (سلام  المجتمع‌)‌. 
[3] برای  حلال‌ کردن  کنیزی ‌که  اسلام  را  می‌پذیرد،  ازدواج  واجب  نبوده  و  بلکه  جائز  خواهد  بود.  (‌مؤلف‌) 
[4]  (‌مقیت‌)  :  مبغوض‌.  مورد  خشم  وکینه  ...  (‌مقت‌)  :  بغض‌.  خشم  وکینه‌.   
[5] بخاری  آن  را  در  فصل  ازدواج  ذکر کرده  است‌. 
[6] مراجعه  شود  به ‌کتاب‌:  (‌شکل  نگار‌ی  هنری  در  قرآ‌ن‌)‌،  فصل  (‌هماهنگی‌)‌ ، فصل  (‌شيو‌ۀ  قرآن‌)  چاپ  دارالشروق‌. 
[7] ‌کتاب  ژوستیان‌،  ترجمۀ  عبدالعزیز  فهمی‌. 
[8]  ‌کتاب‌:  ماذا  خسر  العالم  بانحطاط  المسلمین‌.  تألیف‌:  ابوالحـسن  ندوی‌.  
[9]  هر  پنج  تا  آن  را  روایت‌ کرده‌اند. 
[10] همین  امر  امروزه‌ گریبانگیر  آمریکا  است‌.  چرا که  از  هر  هفت  نفر  شش  نفر در  سنّ  سربازی  شایستگی  سربازی‌ را  ندارد...  سنّت  آفریدگار و قانون  پروردگار  تغییرناپذیر  است‌. 
[11] کتاب‌:  حجاب‌.تألیف‌ابوالأعلی  المودودی‌،  رئس  جماعت  اسلامی‌در  پاکستان‌،  صفحه  ١١٣  و  114. 
[12] مرجع  پیشین‌،  صفحه  115  ١١٧ . 
[13] نقل  از کتاب‌:  حجاب‌،  تألیف  مودودی‌،  صفحه  ١٢٩  و  ١٣٠.   
[14] ‌مراجعه  شود  به  آنچه  در  جزء  سوم  قرآن  در  همین‌ کتاب  نوشته‌ایـم‌.  همچنین  مراجعه‌ شود  به  نوشتۀ  استاد  ابوالأعلی‌ مودودی ‌امیر  جماعت  اسلامی  درکتاب  (‌ربا)‌. 
[15] ابن‌کثیر  آن  را  در  تفسیرش  روایت‌ کرده  است‌ و  دربارۀ  آن ‌گفته  است‌:  اسناد  آن  صحيح‌ و  متن  آن  حسن  است‌.  اما  از  حسن  دربارۀ  عمر  روایت  شده  است ‌و در آن  انقطا‌عی  است‌،  و لیکن‌ از  شهرت  برخوردار  است ‌و  شهرت‌ آن  را  بسنده  است‌. 
[16]   ‌در  روایتی  از ابن  عباس  در تفسیر  این  نص  آمده  است‌ که  وراثت  را جـز   از  طریقت  قرابت  منع ‌فرموده  است‌،  و لیکن  آن  را‌برای‌ کسانی  آزاد  گذارده  است‌ که  پیمان  همیاری ‌و  همکاری ‌و  دلسوزی  با  یکدیگر  میبندند.  
[17] ‌مراجعه  شود  به ‌کتاب  حجاب‌ ، ‌و کتاب  تفسیر  سورۀ  نور،  تألیف  ابوالأعلی  مودودی‌،  رئیس  جماعت‌ اسلامی‌،  در  پاکستان‌. 
[18] ‌برای  توضيح  بیشتر و  آگاهی  بهتر  از  همۀ  مسائلی ‌کـه  این  بخش  از  موضوع  بدانها  پرداخت‌،  مراجعه  شود  به  :‌کتاب  (‌اسلام  و  مشکلات  تمدّن‌)  فصل  (‌زن  و  پیوند  دو  جنس‌)‌،‌ و کتاب  (‌حجاب‌) ‌و کتاب  (‌تفسیر  سورۀ ‌نور)  تألیف  ابوالأعلی‌ مودودی‌،  و کـتاب  (‌خانواده  و  جامعه‌)  و کـتاب  (‌حقوق  انسان‌)  تألیف ‌دکتر  عبدالواحد وافـی‌،‌ و کتاب  (‌انسان  میان  مادیگری‌ و  اسلام‌)  تألیف  محمد  قطب  ...  (‌دارالشروق‌)‌.
 [19] ‌مؤلف  مصابیح  السنه  آن  را  در  میان  صحاح  از  ابـوهریره  روایت‌ کـرده  است‌. 
[20] ‌ترمذی‌ و  طبرانی  آن  را  روایت‌ کرده‌اند.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:220.txt">قسمت اول</a><a class="text" href="w:text:221.txt">قسمت دوم</a><a class="text" href="w:text:222.txt">قسمت سوم</a><a class="text" href="w:text:223.txt">قسمت چهارم</a></body></html>یهودیان‌، مردم را در باره‌ي صحت رسالت پیغمبر صلّی الله عليه و اله و سلّم به شک می‌انداختند، و منافقان نیز به ظن و گمان درباره‌ي آن دست یازیدند. همانگونه ‌که‌ کافران در مکه و جز آن‌، سعی داشتند به شک وگمان دست یازند و دیگران را نیز به شک و تردید افکنند. در اینجا است‌که قرآن همگان را به مبارزه می خواند. زیرا خطاب به همه‌ي «‌ناس‌« (‌مردم‌) است‌. ایشان را به سوی یک آزمون عملی فرا می‌خواند. آزمونی‌که‌کار را یکسره می‌سازد و جای بحث وگفتگوئی باقی نمی‌گذارد:
( وَإِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَادْعُوا شُهَدَاءَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ ) .
و اگر در شک و گمانید درباره‌ي آنچه بر بنده‌ي خود فرو فرستاده‌ایم‌، پس سوره‌ای همانند آن را بیاورید. و بتان و حاضران (‌در مجلس و خلوت‌) خود بجز خدا را فرا خوانید، اگر صادق و درستکار هستید.
 
این مبارزه با نگرش با ارزشی در این باره، آغاز می‌گردد و چیز جالبی ما را به خود مشغو‌ل می‌دارد... خدا، پیغمبر صلّی الله عليه و اله و سلّم را بنده خود می‌نامد و او را به صفت بندگی خویش متصف می‌دارد:
( إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا )‌ .
و اگر درباره‌ي آنچه بر بنده‌ي خود، فرو فرستاده‌ایم در شک و تردیدید .

این صفت آن هم در این مکان‌، دلالت و مفاهیم گوناگون کاملی دارد: نخست اینکه این صفت بیانگر بزرگداشت پیغمبر با اضافه نمودن عبودیت او به خدای بزرگوار است و این می‌رساندکه او چقدر به خدا نزدیک و از چه مقام ارجمندی بهره‌ور است‌. همچنین بیانگر این واقعیت است‌که مقام عبودیت و بندگی خدا، بلند پایه‌ترین مقامی است‌که بشر در پی آن است و یا خود را می‌تواند بدان نسبت دهد. دوم اینکه چنین صفتی بیانگر معنی عبودیت است و مقرر می‌دارد که بندگی‌کردن تنها باید برای خدا باشد و بس. در اینجا قرآن همه‌ي مردم را به پرستش خدای یگانه و یکتایشان فرا خوانده است و از آنان خواسته است‌که همه‌ي همتاها و انبازها را به دور افکنند.
هان‌! این‌، پیغمبر است‌که در مقام وحي که بالاترین مقام و برترین درجه است‌، عبودیّت و بندگی‌کردن خدا را به خود نسبت می‌دهد و با نسبت دادن آن‌، برمنزلت و مقامش افزوده می‌شود و باعث افتخار او می‏‎گردد. 
مبارزه طلبی قرآن در اینجا، اشاره به مطلع سوره دارد ... این‌کتا