  سرانجام  بد  کسانی  است‌ که  بدنبال  شهوات  و  لذائذ  می‌روند  و  از  برنامۀ  آفریدگار کناره‌گیری  می‌کنند:

(يُريدُ اللهُ لِيُبَيَّنَ لَكُمْ , وَيَهْديَكُمْ سُنَنَ الَّذينَ مِنْ قَبْلُكُمْ , وَيَتُوبَ عَلَيْكُمْ , وَاللهُ عَليمٌ حَكيمٌ . وَاللهُ يُريدُ أنْ يَتُوبَ عَلَيْكُمَ , وَيُريدُ الَّذينَ يَتَّبِعُوَن الشّشهَواتِ أَنْ تَميلُوا مَيْلاً عَظيماً . يُريدُ اللهُ أنْ يُخَفِّفَ عَنْكُمْ , وَخُلِقَ الإنْسانُ ضَعيفاً) 

خداوند  می‌خواهـد  (‌قوانـین  دین  و  مصالح  امور  را)  برایتان  روشن  کند  و  شما  را  به  راه  کسانی  (‌از  پیغمبران  و  صالحان‌)  رهنمود  سازد  که  پپش  از  شما  بـوده‌انـد،  و  توبۀ  (‌لغزشها  و  بزهکاریهای  پیشین‌)  شما  را  پپذیرد،  و  خداونـد  آگاه  (‌از  احوال  بندگان  است  و  قوانـینی  را  برایتان  وضع  می‌نماید  که  مصلحت  و  منفعت  شما  را  در  بر  دارد)  و  حکیم  است  (‌و  برابر  حکمت‌،  احکام  شـریعت  را  صادر  می‌نماید)‌.  خـداونـد  می‌خواهد  تـوبۀ  شما  را  بپذیرد  (‌و  به  سوی  طاعت  و  عبادت  برگردید  و  از  لوث  گناهان  پاک  و  پاکـیزه  گردید)  و  کسانی  که  به  دنبال  شهوات  راه  می‌افتند،  می‌خواهند  که  (‌از  حق  دور  شوید  و  به  سوی  باطل  بگرائید  و  از  راه  راست‌)  خیلی  منحرف  گردید  (‌تا  همچون  ایشان  شوید)  خداوند  می‌خواهد  (‌با  وضع  احکام  سهل  و  ساده‌)  كار  را  بـر  شما  آسان  کند  (‌چرا  که  او  می‌داند  که  ايشان  در  برابر  غرائز  و  امیال  خود  ناتوان  است‌)  و  انسان  ضعیف  آفریده  شده  است  (‌و  در  امر  گرایش  به  زنان  تاب  مقاومت  ندارد)‌.

خداوند  متعال  به  بندگانش  لطف  می‌فرماید  و  بدین  منظور  فلسفۀ  قانونگذاریهایش  را  برای  ایشان  ذکر  می‌نماید،  و  آنان  را  از  خوبی  و  سادگی  برنامه‌ای  باخبر  می‌سازد  که  برای  زندگی  ایشان  تـنظیم  می‌دارد.  آری  یزدان  سبحان  بندگانش  را  بالا  می‏‎برد  و  والا  می‌گرداند  و  ایشان  را  به  افقی  می‌رساند که  در  آنجا  با  آنان‌،  به  سخن  درمی‌آید  و  مخاطبشان  می‌سازد  و  از  فلسفۀ  قوانینی  برایشان  صحبت  می‌دارد که  باید  برابر  آن  روند،  و  بدیشان  می‌گوید:  من  که  خدایم  می‌خواهم  قوانین  زندگیتان  را  برایتان  تبیین  و  به  شما  تفهیم‌ کنم‌:

(يُريدُ اللهُ لِيُبَيَّنَ لَكُمْ).

 خداوند  می‌خواهد  (‌قوانین  دین  و  مصالح  امور  را)  برایتان  روشن  کند.

خداوند  می‌خواهد  فلسفۀ  قوانین  خود  را  برایتان  روشن  سازد،  و  شما  هم  ایـن  فلسفه  را  ببینید،  و  در  باره‌اش  بیندیشید،  و  با  چشمان  باز  و  خردهای  هوشیار  و  دلهای  آگاه  بدان  روی  آورید  و  بدانید که  قوانین  یزدان  چیستان  و  لغز  نبوده،  و  حتّی  فرمان ‌کورکو‌رانه  و  بدون  علّت  و  حکمت  و  هدف  نمی‏باشد.  بلکه  قوانین  خداوند‌گاری  بگونه‌ای  است ‌که  شما  هم  می‌توانید  فلسفۀ  آنها  را  فهم  و  درک‌ کنید،  و  لیاقت  آن  را  دارید که  چنین  فلسفه‌ای  با  شما  در  میان ‌گذاشته  شود  و  برایتان  از  آن  سخن  رود  ...  پیدا  است  که  این  کار  بزرگداشت  انسان  را  می‌رساند.  و لیکن  کسانی  اندازۀ  این  بزرگداشت  را  درک  مـی‌کنند  که  حقیقت  الوهیّت  و  حقیقت  عبودیّت  را  پـیش  چشم  داشته  باشند،  و  مقدار  این  الطاف  کریمانه  را  درک  کرده  باشند.

(وَيَهْديَكُمْ سُنَنَ الَّذينَ مِنْ قَبْلُكُمْ ).

شما  را  به  راه  کسانی  (‌از  پیغمبران  و  صالحان‌)  رهنمود  کند  که  پیش  از  شما  بوده‌اند.

این  برنامه،  همان  برنامۀ  الهی  است‌.  برنامه‌ای  که  خـدا  آن  را  برای  جملگی  مؤمنان  وضع  فرموده  است‌.  برنامه‌ای  است  که  دارای  اصولی  ثابت  و  زیربناهائی  یکتا  و  اهداف  و  مقاصدی  همگانی  است‌.  برنامۀ ‌گروه

  مؤمنان  پیشین  و  پسین  است‌،  و  برنامۀ  ملّت  یگانه‌ای  است  که  کاروان  ایمان  در  طول  روزگاران‌،  آنان  را  در  خود  گرد  آورده  است‌.

بدین  وسیله  قرآن‌،  به  خدا  رسیدگان  و  راه  یـافتگان  راستای  یزدان  را  در  هر  مکانی  و  در  هر  زمانی‌ گرد  هم  می‌آورد،  و گروه  مسلمان  و  موکب  متّحد  ایمان  را  به  هـم  ربط  و  پـیوند  می‌دهد  و آنـان  را  در شـاهراه  فـراخ  و  روشن  و  دراز،  به  یکدیگر  می‌رساند.  این  هم  بیدار  باش  و  نگرشی  است‌ که  مسلمانان  را  آگاه  از  حقیقت  اصل  و  ملّت  و  برنامه  و  راه  خود  می‌سازد،  و  بدو  می‌فهماند که  او  از  زمرۀ  این  ملّت  مؤمن  به  خدا  است‌،  و  رابطۀ  برنامۀ  الهی  چنین  ملّت  مؤمنی  را  به  هم  پیوند  می‌دهد،  هر  چند  که  زمان  و  مکان  آنان‌،  و  مملکت  و  رنگ  ایشان  متفاوت  باشد.  بلی  قانون  وضع  شده  یزدان  برای  مؤمنان  در  میان  جملگی  نسلها،  و  در  بین  همۀ  قبیله‌ها  و  دسـته‌ها  و  گروهها،  چنین  ملّتی  را  به  هم  ربط  و  پیوند  می‌دهد.  

(وَيَتُوبَ عَلَيْكُمْ ).

توبۀ  (‌لغزشها  و  بزهکاریهای  پیشین‌)  شما  را  بپذیرد.

  خداوند  سبحان  قوانین  را  برایتان  بیان  می‌دارد  و  روشن  می‌نماید،  و  شما  را  به  راه  و  روش  پیشینیان‌،  رهنمود  می‌سازد  تا  به  شما  رحم ‌کند  و  مورد  عطوفت  و  مهر  خود  قرار  دهد،  و دستتان  را  بگیرد  و  به  سوی  برگشت  از  خطا  و  توبه  از گناه  بکشاند،  و  راه  را  برایتان  آماده  نماید،  و  در  حرکت  از  آن ‌کمکتان  فرماید.

(وَاللهُ عَليمٌ حَكيمٌ ).

و  خداونـد  آگاه  (‌از  احوال  بندگان  است  و  قـوانینی  را  برایتان  وضع  می‌نماید  که  مصلحت  و  منفعت  شما  را  در  بر  دارد)  و  حکیم  است  (‌و  برابر  حکمت‌،  احکام  شریعت  را  صادر  می‌نماید)‌.

لذا  چنین  قوانینی  از  دانش  و  فرزانگی  نشأت  می‌گیرد،  و  دارای  فلسفه  و  حکمت  است‌.  همچنین  این  رهنمودها  از  دانش  و  فرزانگی  سرچشمه  می‌گیرند.  آگاهی  از  درونها  و  اطلاع  از  اوضاع  و  احوال  شما.  آگاهی  از  چیزی ‌که  شایستۀ  شما  و  سبب  شایستگی  شما  است‌.  فلسفه  و  حکمتی ‌که  در  سرشت  این  برنامه  و  در  پیاده‌ کردن  آن‌،  بطور  یکسان  است‌.

*

(وَاللهُ يُريدُ أنْ يَتُوبَ عَلَيْكُمَ , وَيُريدُ الَّذينَ يَتَّبِعُوَن الشّشهَواتِ أَنْ تَميلُوا مَيْلاً عَظيماً).

 خداوند  می‌خواهـد  توبۀ  شما  را  بـپذیرد  (‌و  به  سوی  طاعت  و  عبادت  برگردید  و  از  لوث  گناهان  پاک  و  پاکیزه  گردید)  و  کسـانی  که  به  دنـبال  شهوات  راه  می‌افتند  می‌خواهند  که  (‌از  حق  دور  شوید  و  به  سوی  باطل  بگرائـید  و  از  راه  راست‌)  خیلی  منحرف  گردید  (‌تا  همچون  ایشان  شوید  )‌.

آیۀ  کوتاهی  پرده  از  حقیقتی  برمی‏دارد  که  خداونـد  با  برنامه  و  راه  خود  آن  را  از  مردم  می‌خواهد،  و  پـرده  از  حقیقتی  به ‌کنار  می‌زند  و  می‌گو‌ید که  آن ‌کسانی‌ که  به  دنبال  شهوات  راه  می‌افتند  و  از  برنامۀ  خدا  دوری  می‌گزینند،  برای  مردم  چه  می‌خواهند.

کناره‌گیری  از  برنامۀ  الهی  یعنی  به  دنبال  شهوات  راه  افتادن‌.  چرا که  بیش  از  برنامۀ  یگانه‌ای  وجود  دارد،  و  آن