.

یعنی‌: خانمهای مسلمان... همچنین نوع مردانی راكه باید بر وقوع کار گواهی بدهند معین می‌دارد:

(من رجالکم).[1]

یعنی مردان مسلمان ... برابر متن قرآن‌، هم زنانی مشخص می‌گردند که در صورت ثبوت زنا حد بر آنان جاری می‌شود، و هـم مردانی معین می‌گردند که گواهی بر وقوع زنا از ایشان خواسته می‌شود.

اسلام بر زنان مسلمان - در صورت ارتكاب خطا - مردان کافر و نامسلمان را به‌گواهی نمی‌گیرد. بلكه باید چهار نفر مردان مسلمان بر مساله گواهی دهند، چرا كه فرموده است‌: (‌منكم)‌. یعنی مردانی از جامعه مسلمان‌.

آنانی که در جامعه مسلمان می‌زیند، و در برابر شریعت اسلامی كرنش می‏‎برند، و از رهبری آن پیروی می‌نمایند، و فرمانش را به جان می‌پذیرند، و می‌دانند در اسلام چه چیزهائی هست و چه کسانی در آن بسر می‏‎برند. لذا در این باره گواهی غیرمسلمان مقبول نیست‌. چرا كه نمی‌توا‌ن او را امین بر ناموس خانم مسلمان دانست‌، و به امانتداری و پرهیزگاریش اعتماد كرد. اصلا چنین کسی خیرخواه جامعه اسلامی نبوده و چه بسا علاقه‌ای به پاكی و پاكدامنی اندامان آن نداشته باشد و نخواهد دادگری در آن اجراء‌ گـردد ... این ضمانتهای اجتماعی در امر گواهی‌، به هنگام تغییر حكم بر جای است‌. حكمی که تازیانه یا رجم شده است‌.

(فَإِنْ شَهِدُوا فَأَمْسِكُوهُنَّ فِي الْبُيُوتِ).

اگر گواهی دادند، آنان را در خانه‌های (‌خود برای حفظ ایشان و دفع هرگونه شر و فسادی‌) نگاه دارید.

نباید که با جامعه نیامیزند، و آن را آلوده سازند، و نباید كه ازدواج کنند، و به کار وكوشش دست یازند.

(حَتَّى يَتَوَفَّاهُنَّ الْمَوْتُ).

تا مرگشان فرا می‌رسد.

تا مرگشان در می‌رسد و اجلشان فراز می‌آید، در حالی كه آنان در همین حال می‌مانند، یعنی در منازل نگهداری می‌گردند.

(أَوْ يَجْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلا).

یا اینكه خداوند راهی را برای آنان باز می کند.

مثلا حال و وضع ایشان را دگرگون می‌سازد، یا اینكه عقوبتشان را تغییر می‌دهد، و یا اینكه هر گونه که خود بخواهد راجع بدیشان فرمان صادر می کند. این می‌رساند که چنین حكمی هنوز حكم همیشگی نبوده و بلكه راجع به مدت زمان معینی است‌، و با توجه به شرائط خاص جامعه صادر شده است‌، لذا انتظار می‌رود که حكم دیگری شرف صدور یابد، حكم ثابت و همیشگی‌. بلی این حكم بعدها صادر شد، و این حكم را تغییر داد، آنگونه که سوره نور آمده است‌، و در فرموده پیغمبر (صلی الله علیه و سلم) ‌ذكر شده است‌. با این وجود، ضمانتهای اجتماعی شدید پیشین راجع به تحقیق درباره زنا به حال خود باقی و تغییر ناپذیر است‌.

امام احمد فرموده است‌:

محمد پسر جعفر برا‌یم روا‌یت نموده است که سعید از قتاده، و قتاده از حسن‌، و حسن از عبدالله رقاشی‌، و او از عباده پسر صامت روایت نموده است كه رسول الله (صلی الله علیه و سلم) به هنگام نزول وحی متاثر می‌گردید و غم او را فرا مـی‌گرفت و چهره مباركش دگرگون می‌شد. روزی از روزها خداوند بزرگوار وحی را بر او نازل فرمود. پس از اینكه پیام آسمانی دریافت شد و پیغمبر حالت معمولی را پیداكرد، فرمود:

(خذوا عنّی، قد جعل الله لهنّ سبیلاً: ألثّیّب بالثّیّب، و البکر بالبکر. ألثّیّب جلد مائةٍ و رجمٌ بالحجارة ، و البکر جلد مائةٍ ثمّ نفی سنةٍ).

از من (‌تفسیر و تعبیر حكم زنا را) بیاموزید و برگیرید، خداوند راهی را برای ایشان پدید آورده است (‌تا از این تنگنا بدر آیند)‌: چه زن و مرد، و چه دختر و پسر اگر زنا كنند، باید زن و مـرد صد تازیانه بخورند و سپس سنگسار بشوند، و دختر و پسر باید صد تازیانه بخورند و سپس یك سال تبعید بشوند.

مسلم و ا‌صحاب سنن آن را از طرق مختلف از قتاده روایت كرده‌اند كه او از حسن‌، و حسن از حطان‌، و او از عباده پسر صامت‌، و وی از پیغمبر (صلی الله علیه و سلم) روایت كرده است‌. مسلم بدین شیوه روایت نموده است:

(خذوا عنّی، خذوا عنّی، قد جعل الله لهنّ سبیلاً: البکر بالبکر، جلد مائةٍ و تغریب عامٍ. ، و ألثّیّب بالثّیّب، جلد مائةٍ و رجمٌ بالحجارة).

از من (‌تفسیر و تعبیر حكم زنا را) بیاموزید و برگیرید، از من (‌تفسیر و تعبیر حكم زنا را) بیاموزید و برگیرید، خداوند راهی را برای ایشان پدید آورده است (‌تا از این تنگنا بدر آیند)‌: اگر پسر و دختر زنا كنند باید بدیشان صد تازیانه زد و یك سال آنان را به غربت فرستاد. و اگر زن و مرد زنا كنند باید بدیشان صـد تازیانه زد و آنان را سنگسار كرد.

در سنت عملی راجع به واقعه ماعز و زن غامدیه آمده است‌، همانگونه که مسلم در مسند خود روایت نموده است‌: پیغمبر (صلی الله علیه و سلم) آن دو نفر را سنگسار كرد و بدیشان تازیانه نزد. همچنین راجع به یك مرد یهودی و یك زن یهودی که جنابشان درباره مساله آن دو داوری فرمود و حكم صادر نمود، آمده است‌: امر به سنگسارشان داد و بدیشان تازیانه نزد ... سنت عملی پیغمبر (صلی الله علیه و سلم) ‌می‌رساند که چنین کاری حكم نهائی است‌.

(وَاللَّذَانِ يَأْتِيَانِهَا مِنْكُمْ فَآذُوهُمَا فَإِنْ تَابَا وَأَصْلَحَا فَأَعْرِضُوا عَنْهُمَا إِنَّ اللَّهَ كَانَ تَوَّابًا رَحِيمًا).

مرد و زنی كه از شما زنا می کنند (‌و متزوج نمی‌باشند) آنان را بیازارید (‌و بعد از شهادت چهار نفر مرد عادل‌، توبیخشان نمائید)‌. ولی اگر توبه كردند (‌و از كرده خود پشیمان شدند) و به اصلاح (‌حال و تغییر احوال خود) پرداختند، دست از آنان بدارید (‌و نه با گفتار و نه با كردار، ایشان را بدنبال عقوبت و شكنجه لازم نیازارید و گذشته را به یادشان نیارید، چرا كه‌) بی‏گمان خداوند بسیار توبه‌پذیر و مهربان است‌.

روشن‌تر این است كه مقصود از فرموده خداوند متعال‌:

(وَاللَّذَانِ يَأْتِيَانِهَا مِنْكُمْ ... ).

این باشد که آن دو نفركسانی قلمداد شوند که به لواط دست می‌یازند. چنین بیانی‌،‌گفته مجاهد (رضی الله عنه) ‌است‌. ابن عباس و سعید پسر جبیر و جز آنان‌گفته‌اند: مراد از :

(فَآذُوهُمَا). آن دو را بیازارید.

چنین اذیت و آزاری‌، دشنام بدیشان و ننگین داشتن و عیبجوئی از ایشان و با كفش زدن بدانان است‌!

(فَإِنْ تَابَا وَأَصْلَحَا فَأَعْرِضُوا عَنْهُمَا).

ولی اگر توبه كردند (‌و از كرده خود پشیمان شدند) و به اصلاح (‌حال و تغییر احوال خود) پرداختند، دست از آنان بدارید (‌و نه با گفتار و نه با كردار، ایشان را بدنبال عقوبت و شكنجه لازم نیازارید و گذشته را به یادشان نیارید)‌.

چرا كه توبه و اصلاح حال‌، چنانكه می‌آید - ‌عبارت است از: تعدیل اساسی و تغییر بنیادین در شخصیت‌، وجود، دیدگاه‌، روش‌، كردار، و رفتار ... از اینجا است كه عقوبت متوقف می‌گردد، و مردمان باید دست از اذیت و آزار این دو منحرف لواط ‌باز بدارند. اعراض از آن دو در چنین موضعی، یعنی‌: دست برداشتن از اذیت و آزارشان‌.

اشاره زیبای ژرفی که در :

(إِنَّ اللَّهَ كَانَ تَوَّابًا رَحِيمًا).

بی‏گمان خداوند بسیار توبه‌پذیر و مهربان