یزهائی‌که  باران  آنها  را  در  زمین  پدیدار  و  نمایان  می‌سازد  همچون  زندگی  و  درختان  وگیاهان  وکشتزارها  و  میوه‌ها،  و  میان  قوانين  والای  هستی‌،  و  دلالت  آنها  بر  آفریدگار  و  بر  یکتائی  ذات  و  وحدانیت  اراده  و  یگانگی  تدبیر  و  تقدیر  خدا،  ارتباط  برقرار  می‌سازند.  و  امّا  کسانی  که  غافلند  بامدادان  و  شامگاهان  ازکنار  همچون  نشانه‌های  هویدا  و  پیدای  قدرت  می‌گذرند،  و  در  تابستان  و  زمستان  و  همه  فصلهای  دیگر  نشانه‌های  عظمت  را  در  آفاق  و  انفس  می‏بینند،  ولی  ایشان  را  بیدار  و  هوشیار  نمی‌گرداند،  و  نگرش  و  بینش  آنان  را  برنمی‌انگیزد،  و  جنبش  و  تکانی  به  دلها  ودرونهایشان  نمی‌دهد!،  و  ایشان  را  به  بررسی  و  پژوهش  درباره  صاحب  این  نظم  و  نظام  یگانه  و  شگفت  و  شگرف  نمی‌کشاند!

دسته  سوم  از  نشانه‌ها  و  آیه‌های  متعدد  عبارتند  از:

(وَسَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومُ مُسَخَّرَاتٌ بِأَمْرِهِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ).

و  خدا  شب  و  روز  و  خورشید  و  ماه  را  برای  (‌مصالح  و  منافع‌)  شما  مسخّر  کرد،  و  ستارگا‌ن  به  فرمان  او  مسخّر  (‌و  برای  راهیابی  شما  در  دل  تاریکیها،  در  چرخش  و  گردش‌)  هستند.  مسلمّاً  در  این  کار  (‌کار  آفریدن  و  مسخّر  کردن‌)  دلائل  روشن  و  نشانه‌های  بزرگی  (‌بر  قدرت  و  عظمت  خدا)  است  برای  کسانی  که  تعقل  می‌ورزند  (‌و  در  پرتو  خرد  به  کارها  می‌نگرند)‌.

از  پدیده‌های  تدبیر  و  تقدیر  در  کار  آفرینش  و  آفریدگان‌،  و  از  پدیده‌های  نعمت  بر  انسان  در  یک  آن‌:  شب  و  روز  و  خورشید  و  ماه  و  ستارگان  اسب‌.  چه  همه  اینها  نیازهای  انسانها  را  در  زمین  پاسخ  می‌گویند  و  براورده  می‌کنند.  اینها  برای  انسانها  افریده  نشده‌اند،  بلکه  به  سود  انسانها  مسخرگردیده‌اند.  پدیده  شب  و  روز  دارای  تاثیر  قاطعانه‌ای  در  زندگی  این  آفریده بشری  است‌.  کسی‌که  می‌خواهد  بدین  امر  پی  ببرد  روزی  را  بدون  شب‌،  یا  شبی  را  بدون  روز  تصورکند.  آن‌گاه  بیندیشدکه  با  این  وضع‌،  زندگی  انسان  و  حيوان  و  گیاه  در  این  زمین  چگونه  خواهد  بود!

همچنین  درباره  خورشید  و  ماه‌،  و  رابطه  آن  دو  با  زندگی  بر  روی  کره  زمین‌،  و  پیوند  زندگی  بدان  دو  دراصل  حیات  و  در  رشد  و  نمو  آن  بیندیشد.

«‌ وَالنُّجُومُ مُسَخَّرَاتٌ بِأَمْرِهِ »  .

و  ستارگان  به  فرمان  او  مسخر  (‌و  برای  راهیابی  شما  در  دل  تاریکیها،  در  چرخش  و  گردش‌)  هستند.

ستارگان  به  فرمان  یزدان  مسخر  انسان  و  غیرانسان  هستند،  چیزهائی‌که  خدا  از  آنها  مطلع  است  و  بس.  همه  اینها  گوشه‌ای  از  حکمت  گرداندن  و  چرخاندن  و  اداره‌کردن  هستند،  و  بخشی  از  هماهنگی  قوانین  در  این  جهان  پهناورند.  تنها  خردمندان  با  خردهای  اندیشمند  خود  این  را  درک  و  فهم  می‌کنند،  خردمندانی‌که  به  تفكر  وتدبّر  می‌پردازند  و  به  قوانین  و  قواعد  فراسوی  ظواهر  پی  می‌برند:

( إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ).

مسلماً  در  این  کار  (‌کار  آفریدن  و  مسخر  کردن‌)  دلائل  روشن  و  نشانه‌های  بزرگی  (‌بر  قدرت  و  عظمت  خدا)  است  برای  کسانی  که  تعقل  می‌ورزند  (‌و  در  پرتو  خرد  به  کارها  می‌نگرند)‌.

دسته  چهارم  از  نشانه‌ها  و  آیه‌های  فراوان  نعمت  در  چیزهائی  است  که  یزدان  آنها  را  برای  انسان  آفریده  است‌:

« وَمَا ذَرَأَ لَكُمْ فِي الأرْضِ مُخْتَلِفًا أَلْوَانُهُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَةً لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ »

و  چیزهائی  را  مسخر  شما  گردانیده  است  که  در  زمین  برای  شما  به  رنگهای  مختلف  و  در  انواع  گوناگون  آفریده  است‌.  مسلما  در  این  (‌کار  تسخیر  و  آفرینش‌)  دلیل  واضح  و  نشانه  روشنی  (‌بر  قدرت  و  عظمت  خدا)  است  برای  مردمی  که  عبرت  می‌گیرند  (‌و  از  دیدن  این  همه  نقش  عجب  بر  در  و  دیوار  وجود  می‌اندیشند  و  به  سجود  می‌افتند)‌.

چیزهائی  که  خداوند  در  زمین  آفریده  است‌،  و  چیزهائی  که  او  برای  انسانها  در  زمین  به  ودیعت  نهاده  است‌،  از  قبیل  فلزات  و  معادنی‌که  زندگی  آنان  از  بی  جهات  و  در  برخی  از  اوقات  بر  آنها  استوار  و  پایدار  است‌،  نشانه‌هائی  از  قدرت  یزدان  برای  مردمان  هستند.  نگاهی  بدین  ذخائر  و  اندوخته‌های  نهان  در  زمین  که  برای  انسانها  به  ودیعت  نهاده  شده  است‌،  تا  وقتی‌که  روز  به  روز  به  رشد  فکری  و  ترقی  و  تعالی  علمی  می‌رسند،  و  گنجهای  خود  را  در  زمان  خود  و  در  روزگار  نیاز  خود  استخراج  می‌کنند،  نشانه‌هائی  بر  قدرت  یزدان  برای  مردمانند.  هر  زمان  که‌گفته  می‌شود:‌گنجی  و  معدنی  از  گنجها  و  معدنها  پایان  پذیرفته  است‌،‌گنج  و  معدن  ارزشمندتر  و  گرانمایه‌تری  پیدا  گردیده  است‌،  و  غنی‌تر  از  رزق  و  روزی  اندوخته  یزدان  برای  بندگان  بوده  است‌.

« إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَةً لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ ».

مسلماً  در  این  (‌کار  تسخیر  و  آفرینش‌)  دلیل  واضح  و  نشانه  روشنی  (‌بر  قدرت  و  عظمت  خدا)  است  برای  مردمی  که  عبرت  می‏‎گیرند  (‌و  از  دیدن  این  همه  نقش  عجيب  بر  در  و  دیوار  وجود  می‌اندیشند  و  به  سجود مي‌افتند)‌.

همچون  مردمانی  فراموش  نمی‌کنندکه  این  دست  قدرت  یزدان  است‌که  این‌گنجها  و  معدنها  را  برای  ایشان  در  دل  زمین  نهان‌کرده  است‌.

پنجمین  نشانه‌ها  و  ایه‌هائی‌که  از  زمره نشانه‌ها  و  آیه‌های  فراوان  آفرینش  و  آفریدگان  و  چهارپایان  می‏‎باشند،  افریده‌هائی  هستندکه  در  دریاهای  شوری  زندگی  را  سپری  می‌کندکه  آب  آنها  قابل  نوشیدن  و  ابیاری‌کردن  نیست‌،  ولیکن  انواع  و  اقسام  نعمتهای  یزدان  برای  انسان  را  دربر  دارد:

(وَهُوَ الَّذِي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْمًا طَرِيًّا وَتَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا وَتَرَى الْفُلْكَ مَوَاخِرَ فِيهِ وَلِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ).

و  او  است  که  دریا  را  مسخر  (‌شما)  ساخته  است  تا  این  که  از  آن  گوشت  تازه  بخورید  واز  آن  زیوری  بیرون  بیاورید  که  بر  خود  می‌پوشید  (‌و  خویشتن  را  بدان  می‌ارائید  و  حس  زیبائی  را  اشباع  می‌نمائید)  و  (‌تو  ای  انسان‌!)  کشتیها  را  می‌بینی  که  (‌سینه‌)  دریا  را  می‌شکافند  و  (‌امتعه  و  اقوات  را  بدینجا  و  انجا  می‌رسانند.  خدا  این  نعمت  را  به  شما  داد)  تا  شما  فضل  او  را  بجوئید  (‌و  از  دریا  در  مسیر  تجارت  استفاده  نمائید)  و  سپاسگزاری  كنيد  .

نعمت  دریا  و  موحودات  زنده  آن  نیز  به  نیازمندیها  و  علائق  انسان  پاسخ  می‏‎گویند.  از  دریاگو‌شت  تازه  ماهی  و  جز  ان  برای  خوردن  به  دست  اورده  می‌شود.  درکنار  گوشت  تازه  زیورآلات  و  زینت‌آلات  از  لولو  و  مرجان  به  دست  