ایت  است‌.  او  در  برابرکارش  پاداش  داده  می‌شود،  و  ازگناه  بزهکار  چیزی  دامنگیر  او  نمی‏گردد.  در  پایان‌،‌کار  و  بار  واگذار  به  یزدان  است‌،  و  برگشت  همگان  به سوی  او  در  آن  جهان  است‌.

*بعد  از  آن‌،  قرآن  از  رهبری  مومنانه‌ي  بشریت  صحبت  می‌کند.  ایـن  رهبری  سرانجام  در  رسالت  محمّدیه  متمرکز  می‌شود.  به  اختلاف  بنی‏اسرائیل  اشاره  می‌کند  و  بیان  می‌دارد  چگونه  بعد  از  آن‌که  خدا  بدیشان‌کتاب  و  حکومت  و  نبوت  داد،  در  باره  کتابشان  اختلاف  ورزیدند.  بیان  می‌دارد که  پرچم  رهبری  و  حکو‌مت‌،  به  دست  صاحب  دعوت  واپسین  داده  می‌شود.  در  حالی‌که صاحب  دعوت  واپسین  هنوز  در  مکه  است‌،  و  دعوت  واپسین  از  هر  سو  رانده  و  در  محاصره  است‌.  ولیکن  سرشت  دعوت  واپسین  همان  است‌که  هست‌،  و  وظیفه‌ي  آن  همان  است‌که  هست  از  آن  زمان‌که  پدیدارگردیده  است  و  پای  به  عرصه‌ي  کارزار گذاشته  است‌:

 (وَلَقَدْ آتَيْنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ وَرَزَقْنَاهُم مِّنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَى الْعَالَمِينَ (16) وَآتَيْنَاهُم بَيِّنَاتٍ مِّنَ الْأَمْرِ فَمَا اخْتَلَفُوا إِلَّا مِن بَعْدِ مَا جَاءهُمْ الْعِلْمُ بَغْياً بَيْنَهُمْ إِنَّ رَبَّكَ يَقْضِي بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ (17) ثُمَّ جَعَلْنَاكَ عَلَى شَرِيعَةٍ مِّنَ الْأَمْرِ فَاتَّبِعْهَا وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاء الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ (18) إِنَّهُمْ لَن يُغْنُوا عَنكَ مِنَ اللَّهِ شَيئاً وإِنَّ الظَّالِمِينَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاء بَعْضٍ وَاللَّهُ وَلِيُّ الْمُتَّقِينَ (19) هَذَا بَصَائِرُ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِّقَوْمِ يُوقِنُونَ (20).

ما  به  بنی‌اسرائیل  کتاب  آسمانی  و  حکومت  و  نبوت  بخشیدیم‌،  و  از  روزیهای  حلال  و  پاکیزه  بدیشان  عطاء  کردیم‌،  و  آنان  را  بر  جهانیان  (‌عصر  خویش‌)  برتری  دادیم‌.  ما  دلائل  واضح  و  نشانه‌های  روشنی  در  باره‌ي  کار  (‌نبوت  و  شریعت  دین  خود  را)  در  اختیار  بنی‌اسرائیل  گذاردیم،  ولی  آنان  (‌در  این  باره  با  همدیگر)  اختلافی  نداشتند  مگر  بعد  از آن  که  علم  و آگاهی  (‌از  حقیقت  دین  و  احکام  آن‌)  پیدا  کردند.  در  ایـن  هنگام  به  سبب  برتری ‌جوئی  و  عداوت  و  حسادت  میان  خود،  (‌در  باره‌ي  دین  و  احکام  آن‌)  اختلاف  ورزیدند.  قطعاً  پروردگار  تو،  روز  قیامت  در  میان  ایشان  در  باره‌ي  چیزی  که  راجع  بدان  اختلاف  پیدا  کرده‌اند،  داوری  خواهد  کرد  (‌و  به  قضاوت  خواهد  نشست‌)‌.  سپس  ما  تو  را  (‌مبعوث  کردیم  و)  بر  آئین  و  راه  روشنی  از  دین  (‌خدا  که  برنامه‌ي  تو  و  همه‌ي  انبیاء  پیشین  بوده  است  و  اسلام  نام  دارد)  قرار  دادیـم‌.  پس‌،  از  این  آئین  پیروی  بکن  و  بدین  راه  روشن  برو  (‌چرا  که  آئین  رستگاری  و  راه  نجات  است‌)  و  از  هواها  و  هوسهای  کسانی  پیروی  مکن  که  (‌از  دین  خدا  بی‌خبرند  و  از  راه  حق‌)  آگاهی  ندارند.  آنان  هرگز  تو  را  از  عذاب  خدا  نمی‌رهانند  (‌و  در  آخرت  در  بـرابر  خدا  کم‌ترین کمکی  به  تو  نمی‌توانند  بکنند،  و  هیچ  دردی  را  از  تو  دوا  نمی‌کنند)‌.  ستمگران  کفرپیشه‌،  برخی  یار  و  یاور  برخی  دیگرند،  و  خدا  هم  یار  و  یاور  پرهیزگاران  است‌.  این  (‌قرآن  و  شریعت‌)  وسیله‌ي  بینش  مردمان  و  مایه‌ي  هدایت  و  سبب  رحمت  برای  کسانی  است  که  اهل  یقین  هستند.  پیش  از  اسلام‌،  رهبری  در  دست  بنی‏اسرائیل  بود.  آنان  صاحبان  عقیده‌ي  آسمانی  بودند،  عقیده‌ای‌که  خدا  آن  را  در  این  دوره  از  تاریخ  برای  ایشان  برگزیده  بود.  انسانها  قطعاً  باید  دارای  رهبری‌ای  باشندکه  از  آسمان  مدد  و  یاری‌گرفته  باشد.  چه  زمین  رهبری  آن  هوا و  هوس  یا  جهل  و  نادانی  و  یا  قصور  و  ناتوانی  خواهد  بود.  خداکه  آفریدگار  انسانها  است  تنها  او  است‌که  برای  انسانها  شریعت  وضع  می‌کند،  شریعتی‌که  پاک  از  هو‌ا  و  هوس  و  گرایش  بدینان  یا  بدانان  است‌،  چو‌ن  همگان  بندگان  او  هستند،  و  مبرا  از  جهل  و  نادانی‌،  و  دور  از  قصور  و  کـو‌تاهی  است‌،  چه  خدا  است‌که  مردمان  را  آفریده  است  و  او  ازآفریدگان  خود  ازهـرکس  دیگری  مطلع‌تر و  باخبرتر  است‌،  و  او  بسیار  دقیق  و  بسیار  آگاه  است‌ . 

 (وَلَقَدْ آتَيْنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ).  

ما  به  بنی‌اسرائیل  کتاب‌آسمانی  و  حکومت  و نبوت بخشیدیم‌.  

تورات  در  میانشان  شریعت  خدا  بود.  حکومت  نیز  برای  نگاهداری  شریعت  دردست  آنان  بود.  نبوت  بعد  از  رسالت  موســی  و کتاب  او  در  میانشان  بود  برای  نظارت  بر  شریعت  و  نگاهبانی  ازکتاب‌.  پیغمبران  زیادی  از  میانشان  برگزیده  شده  بودند  و  در  دوران  نسبتاً  طولانی  تاریخ  پیاپی  آمده  بودند:

(وَرَزَقْنَاهُم مِّنَ الطَّيِّبَاتِ).

و  از  روزیهای  حلال  و  پاکیزه  بدیشان  عطاء  کردیم‌. 

 مملکت  ایشان  و  نبوتهایشان  در  سرزمین  مقـدس  و  پاک و  پرخیرات  و  برکاتی  میان  نیل  و  فرات  بود.

(وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَى الْعَالَمِينَ (16) .   

و آنان  را  بر  جهانیان  (‌عصر  خویش‌)  برتری  دادیم‌.  

 روشن  است  برتری  ایشان  بر  مردمان  زمان  خودشان  بود.  اولین  نماد  برتری  ایشان‌گزینش  آنان  برای  رهبری  برا بر  شریعت  خدا،  و  اعطاء ‌کتاب  و  حکو‌مت  و  نبوت  بدیشان  بود:

 (وَآتَيْنَاهُم بَيِّنَاتٍ مِّنَ الْأَمْرِ).

ما  دلائل  واضح  و  نشانه‌های  روشنی  در  باره‌ي  کار  (‌نبوت  و  شریعت  دین  خود  را)  در  اختیار  بنی‌اسرائیل  گذاردیم. 

 آنچه  بدیشان  داده  شده  بود  شریعت  روشن  و  قاطع  و  جداسازنده‌ي  حق  از  باطل  بود.  هیچ‌گونه  پیچیدگی  و  اشتباهـی  وکجی  وکژی  و  انحرافی  در  آن  نبود.  چيزی  در  میان  نبودکه  باعث  اختلاف  ورزیدن  در  باره  این  شرع  روشن گردد،  اختلافـی‌که  در  میانشان  بروز کرد  و  در گرفت.  اختلاف  ایشان  ناشی  از  پیچیدگی‌کار  نبود،  و  از  عدم  آگاهی  آنان  از  صحیح  بودن  فرمان  سرچشمه  نگرفته  بود.

(فَمَا اخْتَلَفُوا إِلَّا مِن بَعْدِ مَا جَاءهُمْ الْعِلْمُ).  

ولی  آنان  (‌در  این  باره  با  همدیگر)  اختلافی  نداشتند  مگر  بعد  از  آن  که  علم  و  آگاهی  (‌از  حقیقت  دین  و  احکام  آن‌)  پیدا  کردند.

اختلافی‌که  پیداکرد‌ند  تنها  از  حسادت  موجود  در  میان  خو‌دشان‌،  و  ازکشمکش  و  ستمگریشان  برخاسته  بود.  آنان  اختلاف  پیداکردند  با  وجود  این‌که  حق  را  می‌شناختند  و  درست  را  می‌دانستند:

(بَغْياً بَيْنَهُمْ).

به  سبب  حب  ریاست  و  برتری‌جوئی  و  عداوت  و  حسادت  میان  خود.

بدین  سبب  رهبری  ایشان  در  زمین  پایان‌گرفت‌،  و  جانشینی  آنان  باطل  شد،  و  دیگر  در  روز  قیامت  سر  و  کارشان  با  خدا  است‌:

 (إِنَّ رَبَّكَ يَقْضِي 