َابِ مِنَ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ (2) إِنَّ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَآيَاتٍ لِّلْمُؤْمِنِينَ (3) وَفِي خَلْقِكُمْ وَمَا يَبُثُّ مِن دَابَّةٍ آيَاتٌ لِّقَوْمٍ يُوقِنُونَ (4) وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَمَا أَنزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّمَاءِ مِن رِّزْقٍ فَأَحْيَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَتَصْرِيفِ الرِّيَاحِ آيَاتٌ لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ (5).

  حا.میم‌.  این  کتاب‌(‌قرآن ‌نام‌) ‌ازسوی  خداوند  با  عزت  و  باحکمت  نازل  می‏‎گردد.  بدون  شک  درآسمانها  و  زمین  دلائل  و  نشانه‌های  فراوانی  (‌بر  وجود  خدا)  است  برای  مومنان‌.  همچنین  در  آفرینش  شما  (‌بدین  صورت  زیبا  و  آراسته‌،  و  دستگاههای  داخلی  پیـچیده  و  اسرار انگیز:  رشته‌های  ارتباطی  سلسله  اعصاب‌،  رگ‏ها  و  مویرگها،  مغز،  سلولها،  گردش  خون‌،  خصال  و  صفات  ویژه‌،  و  تنوع  خلقت  و  فطرت  ظاهری  و  باطنی  هریک  از  افراد  بشـر)  و نیز در آفـرینش  جنبندگانی  که  خداوند  در  سراسر  زمین  پراکنده  می‌سازد  (‌از  موجودات  ذره‌بینی  گرفته  تا  حیوانات  غول‌پیکر،  با  ویژگیهای  گوناگون  و  ساختارهای  جـوراجور  و  الوان  و  اشکال  رنگارنگ‌)  نشانه‌های  بزرگ  و  دلائل  قوی  (‌برای  پی  بردن  به  خدا  و  خالق  یکتا)  است  برای  آنان  که  اهل  یقین  هستند.  همچنین  در  دگرگونی  شب  و  روز  (‌از  لحاظ  تغییر  رنگ  و  کوتاهی  و  درازی  و  فعل  و  انفعالاتی  که  در  هریک  انجام  می‌پذیرد)  و  در چیزهائی  که  خدا  از  آسمان  فرو می‌فرستد  و  (‌سبب‌)  رزق  و  روزی  هستند  (‌همچون  باران  و  نور  و  اشعه‌های  گوناگون‌)  و  خدا  به  وسیله‌ي  آنها  زمین  را  بعد  از  مرگش  حیات  می‌بخشد،  و  نیز  در  وزش  بادها  (‌و  بالطبع  دگرگونی  هوا)  نشانه‌های  بزرگی  و  دلائل  سترگی  است  (‌بر  وجود  خدا  و  خالق  یکتا)  برای  آنان  که  به  تعقل  می‌پردازند  و  اهل  عقل  و  درایت  هستند.  دو  حرف  (حا.  میم‌)  را  ذکر  می‌کند.  به  دنبال  آن  دو  حرف‌،  نازل  گرداندن ‌کتاب  قرآن  از  سوی  یزدان  باعزت  و  باحکمت  را  بیان  می‌دارد.  این  دو  حـرف  دال  بر  سرچشمه ‌کتاب  قرآن  هستند،  همان‌گونه‌که  در  باره  حروف  مـقطعه‌ي  اوائل  سوره‌ها  سخن‌گفته‌ایم‌.  حروف  مقطعه  اشاره  دارند  به  ایـن‌که  این‌کتاب  معجزه  از  همچون  حرفهائی  ساخته  شده  است‌،  ولی  مردمان  توان  این  را  ندارندکه  همچون  این‌کتاب  (یا  ده  سوره  همانند  سوره‌های  آن  و  یا  حتی  یک  سوره  بسان  سوره‌های  آن)  را  بسازند.  این  هم  دلیل  پابرجا  و  ماندگاری  است  بر  این  که  این‌کتاب  از  سوی  خدای  (‌باعزت)  توانائی  نازل  گردیده  است‌که  چیزی  او  را  عاجز  و  درمانده  نمی‌سازد.  (‌باحکمت‌)  وکاربجائی  است‌که  هر  چیزی  را  به  اندازه‌ي  لازم  می‌آفریند،  و  هرکاری  را  برابر  حکمــت  و  فلسفه‌ای  به  انجام  می‌رساند.  این  هم  پیروی  است‌که  با  فضای  این  سوره  سازگار  است‌،  و  با  دلها  و  درونهای ‌گوناگونی  مناسب  است‌که  با  همچون  فضائی  رویاروی  می‌گردند.  پیش  از  این‌که  به  مردمان  و  موضع‌گیری  ایشان  در  قبال  این‌کتاب  بپردازد،  به  آیه‌ها  و  نشانه‌هائی  اشاره  می‌کند  که  در  جهان  پیرامون  ایشان  پـراکنده‌اند.  این  آیه‌ها  و  نشانه‌ها  به  تنهائی  برای  رهنمود  و  رهنـمون  ایشان  به  سوی  ایمان  بس  بود.  یزد‌ان  دلهایشان  را  متوجه  آن  آیه‌ها  و  نشانه  می‌سازد  بدان  امیدکه  دلها  را  بیدارکنند  و  قفلهای  بسته  آنها  را  بگشایند،  و  احساس  خداشناسی  را  به  جوش  و  خروش  درآورند،  خدائی‌که  نـازل‌کننده‌ي  این‌کتاب  است‌،  و  آفریدگار  این  جهان  بزرگ  است‌: 

( إِنَّ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَآيَاتٍ لِّلْمُؤْمِنِينَ (3) .

  بدون  شک  در  آسمانها  و  زمین  دلائل  و  نشانه‌های  فراوانی  (‌بر  وجود  خدا)  است  برای  مومنان‌. 

آیه‌ها  و  نشانه‌های  پراکنده  در  آسمانها  و  زمین‌،  محدود  به  چیزی  جدای  از  چیزی‌،  و  منحصر  به  حالی  جدای  از  حالی  نمی‌باشند.  انسان  هرکجا  را  بنگرد  آیه‌ها  و  نشانه‌های  خدا  را  می‌بیندکه  در  این  جهان  شگفت  بدو  خیره گرديده‌اند  و  زل  زده‌اند  .  .  .  آخر  چه  چیزی  آیه  و  نشانه  نیست‌؟

این  آسـمـانها  با  تمام  ستارگان  و  سیارگان  بزرگی‌که  دارند،  و  با  تمام  مدارهـای  شگفتی‌که  از  آنها  برخو‌ردارند،  و-‌با  وجود  بزرگی  و  شگفتی  -‌مثل  دانه‌های  ریز  در  فضا  پراکنده‌اند،  فضای  هولناک  و  فراخ  و  زیبا!..

چرخش  این  ستارگان  و  سیارگان  در  مدارهایشان  با  دقت  و  استمرار  و  هماهنگی  انجام  می‌پذیرد،  هماهنگی  زیبایی‌که  چشم  از  دیدن  آن  سیر  نمی‏گردد،  و  دل  از  پیگیری  آن  بس  نمی‌کند  و  خسته  نمی‌شود!

این  زمین‌که  برابر  مقیاس  و  معیار  انسانها  فراخ  و  گسترده  است‌،  ذره‌ای  یا گرد  و  غباری  است  در  برابر  ستارگان  بزرگ،  و  با  توجه  فضائی‌که  درآن  سرگردان  و  سرگشته  می‏‎گردد،  سرگردان  و  سرگشته  می‌شود  اگر  قدرت  و  قوتی  نباشدکه  آن  را  نگاه  دارد،  و  آن  را  در  رشته‌ي  جهانی  به  رشته  نکشدکه  چیزی  درآن  سرگردان  و  سرگشته  نمی‌گردد!

خدا  هرچه  راکه  در  سرشت  این  زمین  سرشته  است‌،  و  هرچه  راکه  به  موقعیت  ویژه  جـهانیش  بخشیده  است‌،  خـوب  و  زیبا  و  بجا  است‌.  هر  صلاحیتی  راکه  برای  رشد  حیات‌،  روی  زمین  پدیدار  فرموده  است‌،  برازنده  و  به  اندازه  است‌.  هر  ویژگی  و  خاصیتی   را که  در  آن  پدید  آورده  است  دقیق  و  منظور  نظر  و  همآوا  و  متفق  و  متحد  است‌.  اگر  یک  ویژگی  و  خاصیت  از ویژگیها  و  خاصیتها مختل  و  ناموزون گردید،  یا  تخلف  بپذیرد  وکند گردد  و  از  قافله‌ي  خواص  عقب  بماند،  ممکن  نیست  حیات  در  زمین  جای  بماند  یا  ادامه  پیدا  بکند![1]

هر  چیزی  در  این  زمین  و  هـر  زنده‌ای  در  آن  آیه  و  نشانه‌ای  است  .  .  .  هر  جـزئی  از  هر  چیزی  و  از  هر  زنده‌ای  د‌ر  این  زمین  آیه  و  نشانه‌ای  است  .  .  .  هر  چیـز  کوچکی  و  هر  زنده‌ کو‌چکی  بسان  هر  چیز  بزرگی  و  هر  زنده‌ي  بزرگی  آیه  و  نشانه‌ای  است  .  .  .  این  برگ‌کوچک بر  این  درخت  بزرگ  یا  بر  این  بوته  ناچیز  آیه  و  نشانه‌ای  است  .  .  .  آیه  و  نشانه‌ای  است  در  رنگش  و  در  پسودنش‌.  آیه  و  نشانه‌ای  است  در  عملکرد  و  ترکیب‌بندش‌.  این  موئی‌ که  روی  بدن  جسم  حیوان  یا  انسان  است  آیه  و  نشانه‌ای  است  .  .  .  آیه  و  نشانه‌ای  است  در ویژگیها  و  رنگ  و  حجمش‌.  این  پر  موجود  در  بال  پرنده  آیه  و  نشانه‌ای  است  .  .  .  آیه  و  نشانه‌ای  در  ماده  و  هماهنگی  و  عملکردش  می‏‎باشد.  انسان  به  هر  کجا  در  این  زمین  یا  در  آسمان  بنگرد  آیه‌ها  و  نشانه‌ها  پیاپی  جلوه‌گر  می‌آیند  و  پشت  سر  یکدیگر  قرار  می‏‎گیرند،  و  خود  را  به  دل  و گوش  و  چشم  انسان  نشان  می‌دهند.

ولیکن  چه‌کسانی  هستندکه  این  آیه‌ها  و  نشانه