  و  همه‌ي انبیاء‌،  و  قرآن  و  همه‌ي  کتابهای  آسمانی‌)  بوده‌ایم‌.  (‌این  کار)  به  خاطر  رحمتی  از  سوی  پروردگارت  (‌در  حق  انسانها)  است‌.  خدا  شنوا  و  آگاه  است‌.  (‌پروردگار  تو)  که  پروردگار  آسمانها  و  زمین  و  همه‌ي  چیزهائی  است  که  در  میان  آن  دو  است‌.  اگر  شما  طالب  یقین  و  باورید  (‌به  این  که  خدا  آفریدگار  شما،  روزی‌رسان  بندگان،  و  به  زیر  فرمان  کشاننده‌ي  خورشید  و  ماه  است‌)‌.  جز  او  خدائی  نیست‌،  و  او  است  که  زنـده  می‏‎گرداند  و  می‌میراند،  و  پروردگار  شما  و  پروردگار  پدران  و  نیاکان  پپشین  شما  است‌.

این  سوره  با  دو  حرف  حا  و  میم  می‌آغازد.  بدان  دو  حرف‌،  و  به‌کتاب  روشن  و  روشنگری  سوگند  یاد  می‌شودکه  از  این  گونه  حرفها  تالیف  و  فراهم‌گردیده است‌.  سخن‌گفتن  در  باره  حروف  مقطعه‌ای‌که  در  اوائل  سوره‌ها  آ‌مده‌اند،  بارها  تکرارگردیده  است‌.  بدین  حرفها  بسان  قسم  یادکردن  به‌کتاب‌،  سوگند  خورده  شده  است‌.  چه  هر  حرفی  خودش  معجزه  حقیقی  یا  آیه‌ای  از  آیات  الهی  است  در  ترکیب‌بند  وجود  انسان‌،  توانائی  آدمی  بر  سخن‌،  ترتیب  دادن  مخرجهای  حرفها،  رمز  موجود  میان  اسم  حرف  و  صدای  آن‌،  و  توانائی  انسان  بر  عـلم  و  معرفت  در  پرتو  آن  .  .  .  همه‌ي  اینها  حقائق  بزرگی  هستند.  اگر  انسان  از  تاثیر  الفت  و  عادتی  بیرون  بیاید که  هرگونه  تازگی  را  می‌زداید،  و  در  باره  اینها  بیندیشد،  بسی  در  دل  بزرگ  و  سترگ  جلوه‌گر  می‌گردند.

آنچه  بدان  قسم  خورده  می‌شود  نازل‌کردن  این‌کتاب  در  شب  مبارکی  است‌:

(إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُّبَارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنذِرِينَ (3) فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ (4) أَمْراً مِّنْ عِندِنَا إِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ (5) رَحْمَةً مِّن رَّبِّكَ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ (6) .  

ما  قرآن  را  در  شب  پرخیر  و  برکتی  فرو  فرستاده‌ایم‌.  ما  همواره  بیم‌دهنده‌ي  (‌کافران  و  مشرکان  و  ظالمان‌،  با  ارسال  پیغمبران  به  سویشان‌)  بـوده‌ایم  (‌و  کتابها  برایشان  فروفرستاده‌ایم‌.  این  قرآن  هم  آخرین  حلقه  از  این  سلسله  است‌)‌.  در  این  شب  مبارک‌،  هرگونه  کار  حکیمانه‌ای  (‌که  انسان  را  با  حقیقت  آشنا  و  به  سعادت  برساند،  و  او  را  از  باطل  و  شقاوت  دور  گرداند،  از  سوی  خدا)  بیان  و  مقرر  گشته  است‌.  کار  و  باری  که  از  سوی  ما  صادر  و  بدان  دستور  داده  شده  است  (‌و  در  قرآن  برای  انسانها  روانه  گشته  است  و)  ما  فرستنده‌ي  (‌محمّد  و  همه‌ي  انبیاء‌،  و  قرآن  و  همه‌ي  کتابهای  آسمانی‌)  بـوده‌ایم‌.  (‌این  کار)  به  خاطر  رحمتی  از  سوی  پروردگارت  (‌در  حق  انسانها)  است‌.  خدا  شنوا  و  آگاه  است‌.

شب  پرخیر  و  برکت  شبی  است‌که  قرآن  در  آن  نازل  گردیده  است  -  خدا  هم  بهتر  می‌داند  -  شبی‌که  نزول  قرآن  در  آن  آغاز  شده  است‌.  این  شب‌،  یکی  از  شبهای  ماه  رمضان  است‌،  همان  شبی‌که  در  باره  آن ‌گفته  است‌: 

(شهر رمضان الذي أنزل فيه القرآن).  

 ماه  رمضان  ماهی  است  که  قـرآن  درآن  فروفرستاده شده  است‌.  

همه‌ي  قرآن  در  آن  شب  نازل  نگردیده  است‌.  همانگونه  هم  همه‌ي  قرآن  در  ماه  رمضان  نازل  نشده  است‌.  ولیکن  سرآغاز  نزول  قرآن‌،  و  ابتدای  تـماس  آن  با  این  زمین  است‌.  این  شب‌،  موعد  این  تماس  و  پيوند  مبارک  است‌.  این  هم  در  تفسیر فرو فرستادن  قرآن  در  این  شب  پرخیر  و  برکت‌،‌کافی  و  بسنده  است‌.

این  شب  واقعاً  پرخیر  و  برکت  است‌.  شبی  است‌که  در  آن  چنان  پیروزی  و  فتحی  نصیب  انسانها  می‏‎گردد.  شـبی  است  استقرار  این  برنامه  الهـی  در  زندگی  انسانها  در  آن  می‌آغازد.  شبی  است‌که  در  آن  انسانها  با  قوانین  و  سنن  جهانی  تماس  می‏‎گیرند،  قوانین  و  سنن  جهانی  بزرگی ‌که  اندکی  در  این  قرآن  بازگو  شده  است‌.  قوانـین  و  سنن  جهانی  بزرگی ‌که  فطرت  بدان  پـاسخ  مثبت  می‌دهد  و  آهسته  و  آرام  بدان  لبیک  می‌گو‌ید،  و  بر  پایه  و بنیاد  آن  جهان  بشری  را  استوار  و  برقرار  می‌دارد،  جهانی‌که  بر  پایه‌های  فطـرت  و  بر  پـاسخگوئیهای  آن  به  فطرت  مستقر  است‌،  و  هـمـاهنگ  با کل  هسـتی‌ای  است‌که  انسان  در  آن  پاک  و  پاکیزه  و  بزرگوارانه  و  بد‌ون  تکلف  و تصنع  زندگی  می‌کند،  و  در  حالی‌که  بر  روی  زمین  می‌زید،  در  هر  زمان  با  آسمان  پيوند  دارد.

آن‌کسانی‌که  نخستین  بار  قرآن  برایشان  نازل گـردید  دوران  شگفتـی  درکنف  حمایت  آسمان  زندگی  کـردند.  مستقیماً  با  خدا  تماس  و  پیوند  داشتند.  خدا  ایشان  را  پیش  از  هر  چیز  با  خودشان  آشنا  و  از  خو‌دشان  آگاه ‌کرد،  و  قبل  از  هر  چیز  بدیشان  فهماند  و  آگاهشان ‌کردکه  چشمان  او  آنان  را  می‌پاید  و  بر  ایشان  نظارت  می‌نماید.  آنان  هم  حساب  این  پائیدن  ونظارت  نمودن‌،  و  حساب  این  رعایت  و  عنایت  را  داشتند  در  هر  حرکتی  و  در  هر  چيزی‌که  بر  دلهایشان  می‏گذشت.  درکاری  و  امـری  هرچه  زودتر  به  خدا  پناه  می‏بردند  و  تنها  او  را  به  فریاد  می‌خواندند،  و  مطمئن  بودندکه  او  نـزدیک  است  و  پاسخشان  را  می‏‎گوید  و  به  فریادشان  می‌رسد.

آن  نسل  مبارک  رفتند  و  به  سوی  خدای  خود  برگشتند،  ولیکن  بعد  از  آنان  قرآن  به  عنوان‌کتاب  گشوده‌ای  در  برابر  دیدگان  انسانها  و  دارای  پيوند  با  دلهایشان  برجای  ماند.  این  قرآن  با  دلهائی‌که  دریـچه‌ي  خود  را  بر  روی  قرآن  بازکنندکاری  می‌کند‌که  سحر  و  جادو  نمی‌کند،  و  فهم  و  شعو‌ر  دلها  را  به‌گو‌نه‌ای  درمی‌آورد که‌گاهـی  از  زمره‌ي  افسانه‌ها  شمرده  می شو‌د!

این  قرآن  ماند  تا  برنامه  روشن  وکامل  و  شایسته‌ای  گردد  برای  پدید  آوردن  زندگی  بشری  نمو‌نه‌ای  در  هر  محیطی  و  در  هــر  زمانی‌،  زندگی  بشری  نمونه‌ای‌که  در  محیط  خود  و  در  زمان  خود  داخل‌کمـربند  برنامه  الهی  می‌زید.  آن  برنامه  الهی  مـمتازی ‌که  دارای  قالب  و  ویژگیهای  مختص  به  خو‌د  است‌،  وکم‌ترین  تحریفی  و  تغییری  ندارد.  این  هم  علامت  و  نشانه‌ي  برنامه  الهی  است  و  بس.  اصلا  این  علامت  و  نشانه‌ي  هر  آن  چیزی  است‌که ساخته‌ي  دست  قدرت  الهی  است‌.

انسانها  چيزی  را  می‌سازندکه  افراد  همسان  خود  را  بس  است  و  ایشان  را  بـی‌نیاز  می‏‎گرداند،  و  سزاوار  برای  دوره‌ای  از  زمان‌،  و  برای  ظروف  و  شرائط  ویژه‌ای  از  زندگی  است‌.  ولی  ساخته  خدا  قالب  دوام  وکمال  را  با خو‌د  برمی‏دارد،  و  دارای  صلاحیت  مستمر  است  و  به  نیازمندیها  در  هر  شرائط  و  ظروفـی  و  در  هر  وقت  و  زمانی  پاسخ  می‏‎گوید،  و ثبات  حقیقت  و  تشکل  صورت  را  د‌ر  هماهنگی  شگفتی ‌گرد  مـی‌آورد.

خدا  این  قرآن  را  دراین  شب  پرخیر  و  برکت  نازل  نموده است‌،  پیش  از  هر  چیز  برای  بیم  دادن  و  برحذر  د