ُمِيتُ رَبُّكُمْ وَرَبُّ آبَائِكُمُ الْأَوَّلِينَ (8) بَلْ هُمْ فِي شَكٍّ يَلْعَبُونَ (9) فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاء بِدُخَانٍ مُّبِينٍ (10) يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ (11) رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ (12) أَنَّى لَهُمُ الذِّكْرَى وَقَدْ جَاءهُمْ رَسُولٌ مُّبِينٌ (13) ثُمَّ تَوَلَّوْا عَنْهُ وَقَالُوا مُعَلَّمٌ مَّجْنُونٌ (14) إِنَّا كَاشِفُو الْعَذَابِ قَلِيلاً إِنَّكُمْ عَائِدُونَ (15) يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى إِنَّا مُنتَقِمُونَ (16) وَلَقَدْ فَتَنَّا قَبْلَهُمْ قَوْمَ فِرْعَوْنَ وَجَاءهُمْ رَسُولٌ كَرِيمٌ (17) أَنْ أَدُّوا إِلَيَّ عِبَادَ اللَّهِ إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ (18)‏ وَأَنْ لَّا تَعْلُوا عَلَى اللَّهِ إِنِّي آتِيكُم بِسُلْطَانٍ مُّبِينٍ (19) وَإِنِّي عُذْتُ بِرَبِّي وَرَبِّكُمْ أَن تَرْجُمُونِ (20) وَإِنْ لَّمْ تُؤْمِنُوا لِي فَاعْتَزِلُونِ (21) فَدَعَا رَبَّهُ أَنَّ هَؤُلَاء قَوْمٌ مُّجْرِمُونَ (22) فَأَسْرِ بِعِبَادِي لَيْلاً إِنَّكُم مُّتَّبَعُونَ (23) وَاتْرُكْ الْبَحْرَ رَهْواً إِنَّهُمْ جُندٌ مُّغْرَقُونَ (24) كَمْ تَرَكُوا مِن جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ (25) وَزُرُوعٍ وَمَقَامٍ كَرِيمٍ (26) وَنَعْمَةٍ كَانُوا فِيهَا فَاكِهِينَ (27) كَذَلِكَ وَأَوْرَثْنَاهَا قَوْماً آخَرِينَ (28) فَمَا بَكَتْ عَلَيْهِمُ السَّمَاء وَالْأَرْضُ وَمَا كَانُوا مُنظَرِينَ (29) وَلَقَدْ نَجَّيْنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ مِنَ الْعَذَابِ الْمُهِينِ (30) مِن فِرْعَوْنَ إِنَّهُ كَانَ عَالِياً مِّنَ الْمُسْرِفِينَ (31) وَلَقَدِ اخْتَرْنَاهُمْ عَلَى عِلْمٍ عَلَى الْعَالَمِينَ (32) وَآتَيْنَاهُم مِّنَ الْآيَاتِ مَا فِيهِ بَلَاء مُّبِينٌ (33) إِنَّ هَؤُلَاء لَيَقُولُونَ (34) إِنْ هِيَ إِلَّا مَوْتَتُنَا الْأُولَى وَمَا نَحْنُ بِمُنشَرِينَ (35) فَأْتُوا بِآبَائِنَا إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ (36) أَهُمْ خَيْرٌ أَمْ قَوْمُ تُبَّعٍ وَالَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ أَهْلَكْنَاهُمْ إِنَّهُمْ كَانُوا مُجْرِمِينَ (37) وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا لَاعِبِينَ (38) مَا خَلَقْنَاهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ (39)‏ إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ مِيقَاتُهُمْ أَجْمَعِينَ (40) يَوْمَ لَا يُغْنِي مَوْلًى عَن مَّوْلًى شَيْئاً وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ (41) إِلَّا مَن رَّحِمَ اللَّهُ إِنَّهُ هُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ (42) إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ (43) طَعَامُ الْأَثِيمِ (44) كَالْمُهْلِ يَغْلِي فِي الْبُطُونِ (45) كَغَلْيِ الْحَمِيمِ (46) خُذُوهُ فَاعْتِلُوهُ إِلَى سَوَاء الْجَحِيمِ (47) ثُمَّ صُبُّوا فَوْقَ رَأْسِهِ مِنْ عَذَابِ الْحَمِيمِ (48) ذُقْ إِنَّكَ أَنتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ (49) إِنَّ هَذَا مَا كُنتُم بِهِ تَمْتَرُونَ (50) إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي مَقَامٍ أَمِينٍ (51) فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ (52) يَلْبَسُونَ مِن سُندُسٍ وَإِسْتَبْرَقٍ مُّتَقَابِلِينَ (53) كَذَلِكَ وَزَوَّجْنَاهُم بِحُورٍ عِينٍ (54) يَدْعُونَ فِيهَا بِكُلِّ فَاكِهَةٍ آمِنِينَ (55) لَا يَذُوقُونَ فِيهَا الْمَوْتَ إِلَّا الْمَوْتَةَ الْأُولَى وَوَقَاهُمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ (56) فَضْلاً مِّن رَّبِّكَ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ (57) فَإِنَّمَا يَسَّرْنَاهُ بِلِسَانِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ (58) فَارْتَقِبْ إِنَّهُم مُّرْتَقِبُونَ (59) 

آهنگهای  این  سوره‌ي  مکی‌،  با  فاصله‌های  کوتاه‌،  قافیه‌های  نزدیک  به  هم‌،  تصویرهای  تند  و  درشت‌،  و  سایه  روشنهای  الهامگرانه‌ای ‌که  دارد،  شبیه  به  آهنگهای  مضرابهائی  است‌که  بر  تارهای  سفت  دل  انسان  نواخته  می‌شود.

نزدیک  است  روند  سوره  سراسر  آن‌،  وحدت  متصل  و  مرتبطی ‌گردد،  با  محور  یگانه‌ای‌که  تارها  و  رشته‌ها  جملگی  بدان  محور  محکم  بسته  شوند.  فرق  نمی‌کند  سخن  رود  از  داستان‌،  صحنه‌ي  قیامت‌،  جایگاه‌های  نقش  زمین  شدن  و  نابود گردیدن گذشتگان‌،  صحنه‌ي  جهانی  مستقیم  سخن‌ گفتن  از  مساله‌ي  توحید  و  یگانه‌پرستی  و  رستاخیز  و  رسالت  .  .  .  چه  همه‌ي  اینها  ابزارها  و  وسیله‌ها  و  انگیزه‌هائی  هـستند  برای  بیدارکردن  دل  انسان‌،  و  به  جو‌ش  و  خروش  درانداختن  دل  برای  پذیرش  حقیقت‌،  دلی‌که  زنده  و  جنبنده  باشد،  و  حقیقت  ایمانی‌که  این  قرآن  آن  را  در  زوایای  دلها  پخش  و  پراکنده  می‌سازد.  این  سوره  می‌آغازد  با  سخن‌ گفتن  از  قرآن  و  نازل  گرداندن  آن  در  شب  مبارکی‌ که  در  آن  هرگونه  کار  حکیمانه‌ای  بیان  و  مقرر  می‏‎گردد،  به  خاطر  مرحمتی‌که  خدا  در  حق  بندگان  دارد،  و  برای  بیم  دادن  و  برحذر  داشتن  ایشان‌.  سپس  مردمان  را  با  پـروردگارشان  آشنا  می‌کند،  آن‌کسی‌که  خداوند  آسمانها  و  زمین  و  هر  آن  چیزی  است‌که  در  میان  آن  دو  است‌.  سپس  از  وحدانیت  و  یگانگی  خدا  سخن  مـی‌رود،  خدائی‌که  زنده  می‏‎گرداند  و  می‌میراند  و  پروردگار  پیشینیان  و  پسینیان  است‌.

سپس  از  این  سخن  دست  می‏‎کشند  تا  به  سخن  ازکار  قوم  بپردازد:

 (بَلْ هُمْ فِي شَكٍّ يَلْعَبُونَ (9).

اصلا  مشرکان  (‌در  باره‌ي  رسالت  و  دعوت  آسمانی‌)  در  شک  و  تردیدند  و  (‌آن  را،  و  کلا  زندگی  را  بـه‌)  بازی  می‏‎گیرند. (‌دخان‌/٩) 

 در  برابر  این  شک  و  تردید  و  به  بازیچه گرفتن‌،  هرچه  زودتر  با  تهدید  و  بیم  هراس‌انگیزی‌.  بر  سرشان  می‌تازد:

 (فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاء بِدُخَانٍ مُّبِينٍ (10) يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ (11).  

منتظر  روزی  باش  که  آسمان  دود  آشکاری  را  پدیدار  می‌کند،  دودی  که  تمام  مردم  را  فرا  می‏‎گیرد.  این  همان  عذاب  دردناک  عظیم  است‌.  (‌دخان/10-11)  

آنان  درخواست  می‌کنندکه  عذاب  را  از  سر  ایشان بردارند.  ولیکن  عذاب  روزی‌که  در  می‌رسد  برطرف  نمی‌شود  و  پایان  نمی‏‎گیرد.  بدیشان  تذکر  داده  می‌شود  که  این  عذاب  هنوز  نیامده  است‌.  هم  اینک  بدان  عذاب  گرفتار  نیستند،  پس  فرصت  را  غنیمت  شمارند،  پیـش  از  آن‌که  عذاب  بر  سرشان  تاخت  آورد  و  یقه‌ي  ایشان  را  بگیرد،  آن  عذاب  خوفناکی‌که  از  آن  سخن  می‌رود:

(يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى إِنَّا مُنتَقِمُونَ (16) . 

روزی  سخت  بر  آنان  می‌تازیم‌،  (‌و  با  چنین  یورش  تندی‌)  آنان  را  به  مجازات  می‌رسانیم‌.  (‌دخان/16) 

 از  آهنگ  درشت  و  سخت  صحنه‌ي  عذاب  و  صحنه‌ي  تاخت  بردن  بزرگ  و  انتقام‌گرفتن  سترگ،  ایشان  را  به  محل  نقش  زمین  شدن  فرعون  و  فرعونیان  منتقل  می‌کند،  و  بدیشان  روزی  را  تذکر  می‌دهدکه  پیغمبر  بزرگوارشان  آمد  و  آنان  را  ندا  درداد:

 (أَنْ أَدُّوا إِلَيَّ عِبَادَ الل