و  قوم  او  را  دنبال  می‌کردند  و  غرق  گردیدند.  خدا  ایشان  را  پیشگامانی  و  پیشینیانی  برای  هـمه‌ي  آیندگان  ستمگر کرد.
 (وَمَثَلاً لِلْآخِرِينَ (56).
و  مثالی  عبرت‌انگیز  و  سرگذ‌شتی  پندآمیز  برای  دیگران  ساخت‌.
ایشان  را  مایه‌ي  پند  و  عبرت  کسانی  ساخت‌که  پس  از  ایشان  می‌آیند،  و  با  داستان  آنان  آشنا  می‌شوند،  و  درس  عبرت  می‌آموزند.

*
بدین  منوال  و  بر  این  روال‌،  این  حلقه  از  داستان  موسی  علیه السلام با حلقه  مشابه  خود  از  داستان  عرب  در  رویاروئی  با پیغمبر  صلی الله علیه و سلم  بزرگوار به  همدیگر  می‌رسند.  این  حلقه‌،  پیغمبر صلی الله علیه و سلم  و  مومنان  همراه  او  را  استوار  و  پایدار  مـی‌سازد،  و  مشرکان  معترض  و  رویگردان  را  برحذرمـی‌دارد،  وایشان  را  از  فرجام  و  سرنوشتی  بسان  فرجام  و  سرنوشت  پیشینیان  می‌ترساند.

در  لابلای  داستان‌،  حقیقت  با  همآهنگی  میان  حلقه‌ي  عرضه  شده  و  میان  حال  موجـود،  و  غایت  و  هدف  ازذکر  این  حلقه  در  این  حال  موجـود،  می‌پيوندد  و  به  هم  می‌رسد،  و  داستان  بدین  وسیله  ابزار  تربیت  در  برنامه  حکیـمانه‌ي  الهی  می‏‎گردد.
 *
آنگاه  روندقرآنی  از  این  حلقه  درداستان  موســی  منتقل  می شود  به  حلقه‌ای  از  داستان  عیسی‌،  به  مناسبت  جدال  و  ستیزی ‌که  میان  قریشیان  به  سبب  عبادتشان  برای  فرشتگان،  و  میان  برخی  از  مسیحیان  به  سبب  عبادتشان  برای  عیسی‌،  درمی‌گیرد  .  .  .  این  بخش  در درس  واپسین  این  سوره‌ ذکر می‌گردد.
--------------------------------------------------------
[1] -جابر از پیامبر صلی الله علیه و سلم  روایت کرده است که فرموده است: (عرض علی الانبیاء فاذا موسی علیه السلام رجل ضرب من الرجل کانه من رجال شنوءه ، فرایت عیسی ابن مریم علیه السلام فاذا اقرب من رایت به شبها عروه ابن مسعود. و رایت ابراهیم علیه السلام فاذا اقرب من رایت به شبها صاحبکم ).
پیغمبران به من نشان داده شدند. موسی علیه السلام مرد لاغر باریک اندامی بود انگار مردی از مردان قبیله شنوءة است. عیسی پسر مریم علیه السلام را دیدم ، او از همه کس به عروه پسر مسعود شبیه‌تر بود. ابراهیم علیه السلام را دیدم. او از همه کس بیشتر به رفیق شما شباهت داشت.
[2] - اندیشه‌ي  اسلام  در  باره‌ي  جهان‌و  زندگی  و  انسان‌،  پژوهشی  است‌که  مولف  آن  را  به  اتمام  نرسانیده  است...<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:418.txt">قسمت اول</a><a class="text" href="w:text:419.txt">قسمت دوم</a><a class="text" href="w:text:420.txt">قسمت سوم</a></body></html>سوره‌ي زخرف‌ آيه‌ي 89-57

 * وَلَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلاً إِذَا قَوْمُكَ مِنْهُ يَصِدُّونَ (57) وَقَالُوا أَآلِهَتُنَا خَيْرٌ أَمْ هُوَ مَا ضَرَبُوهُ لَكَ إِلَّا جَدَلاً بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ (58) إِنْ هُوَ إِلَّا عَبْدٌ أَنْعَمْنَا عَلَيْهِ وَجَعَلْنَاهُ مَثَلاً لِّبَنِي إِسْرَائِيلَ (59) وَلَوْ نَشَاء لَجَعَلْنَا مِنكُم مَّلَائِكَةً فِي الْأَرْضِ يَخْلُفُونَ (60)‏ وَإِنَّهُ لَعِلْمٌ لِّلسَّاعَةِ فَلَا تَمْتَرُنَّ بِهَا وَاتَّبِعُونِ هَذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِيمٌ (61) وَلَا يَصُدَّنَّكُمُ الشَّيْطَانُ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ (62) وَلَمَّا جَاء عِيسَى بِالْبَيِّنَاتِ قَالَ قَدْ جِئْتُكُم بِالْحِكْمَةِ وَلِأُبَيِّنَ لَكُم بَعْضَ الَّذِي تَخْتَلِفُونَ فِيهِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ (63) إِنَّ اللَّهَ هُوَ رَبِّي وَرَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ هَذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِيمٌ (64) فَاخْتَلَفَ الْأَحْزَابُ مِن بَيْنِهِمْ فَوَيْلٌ لِّلَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْ عَذَابِ يَوْمٍ أَلِيمٍ (65) هَلْ يَنظُرُونَ إِلَّا السَّاعَةَ أَن تَأْتِيَهُم بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ (66) الْأَخِلَّاء يَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِينَ (67) يَا عِبَادِ لَا خَوْفٌ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ وَلَا أَنتُمْ تَحْزَنُونَ (68) الَّذِينَ آمَنُوا بِآيَاتِنَا وَكَانُوا مُسْلِمِينَ (69) ادْخُلُوا الْجَنَّةَ أَنتُمْ وَأَزْوَاجُكُمْ تُحْبَرُونَ (70) يُطَافُ عَلَيْهِم بِصِحَافٍ مِّن ذَهَبٍ وَأَكْوَابٍ وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ الْأَنفُسُ وَتَلَذُّ الْأَعْيُنُ وَأَنتُمْ فِيهَا خَالِدُونَ (71) وَتِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِي أُورِثْتُمُوهَا بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ (72) لَكُمْ فِيهَا فَاكِهَةٌ كَثِيرَةٌ مِنْهَا تَأْكُلُونَ (73)‏ إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي عَذَابِ جَهَنَّمَ خَالِدُونَ (74) لَا يُفَتَّرُ عَنْهُمْ وَهُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ (75) وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ وَلَكِن كَانُوا هُمُ الظَّالِمِينَ (76) وَنَادَوْا يَا مَالِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنَا رَبُّكَ قَالَ إِنَّكُم مَّاكِثُونَ (77) لَقَدْ جِئْنَاكُم بِالْحَقِّ وَلَكِنَّ أَكْثَرَكُمْ لِلْحَقِّ كَارِهُونَ (78) أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ (79) أَمْ يَحْسَبُونَ أَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَاهُم بَلَى وَرُسُلُنَا لَدَيْهِمْ يَكْتُبُونَ (80) قُلْ إِن كَانَ لِلرَّحْمَنِ وَلَدٌ فَأَنَا أَوَّلُ الْعَابِدِينَ (81) سُبْحَانَ رَبِّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُونَ (82) فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَيَلْعَبُوا حَتَّى يُلَاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ (83) وَهُوَ الَّذِي فِي السَّمَاء إِلَهٌ وَفِي الْأَرْضِ إِلَهٌ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْعَلِيمُ (84) وَتَبَارَكَ الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَعِندَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ (85) وَلَا يَمْلِكُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِهِ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَن شَهِدَ بِالْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ (86) وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ فَأَنَّى يُؤْفَكُونَ (87) وَقِيلِهِ يَارَبِّ إِنَّ هَؤُلَاء قَوْمٌ لَّا يُؤْمِنُونَ (88) فَاصْفَحْ عَنْهُمْ وَقُلْ سَلَامٌ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ (89) 

در  این  درس  واپسین  سوره‌،  روند  قرآنی  به  روایت  افسانه‌هایشان  پیرامون  پرستش  فرشتگان  می‌پردازد.  رخدادی  از  رخدادهای  جدال  و  ستیزی  را  نقل  می‌کندکه  از  آن  به  عنوان  حربه‌ای  استفاده  می‌کردند،  در  آن  حال  و احوال ‌که  از  عقائد  سست  و  پوچ  خود  به  دفاع  مـی‌پرداختند.  دفاع  ایشان  به منظور  وصول  به  حق  نبود،  بلکه  جنبه  ستیزه‌جوئی  و  نیرنگبازی  داشت‌.

(إِنَّكُمْ وَمَا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنْتُمْ لَهَا وَارِدُونَ (98) . 

(ای  کافران  ستمگر!)  شما  و  چیزهائی  که  جز  خـدا  می‌پرستید  آتشگیره  و  هیزم  دوزخ  خواهید  بود.  شما  حتماً  وارد  آن  می‌گردید. (انبیاء/98)     

  مراد  این  آیه  بتها  است‌.  عربها  برای  فرشتگان  مجسمه‌هائی  ساختند،  و  بعدها  آنها  را  پرستیدند.  بدیشان‌ گفـته  شد:  قطعاً  