الْأَرْضِ وَمَا بَثَّ فِيهِمَا مِن دَابَّةٍ وَهُوَ عَلَى جَمْعِهِمْ إِذَا يَشَاءُ قَدِيرٌ (29) وَمَا أَصَابَكُم مِّن مُّصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَيَعْفُو عَن كَثِيرٍ (30) وَمَا أَنتُم بِمُعْجِزِينَ فِي الْأَرْضِ وَمَا لَكُم مِّن دُونِ اللَّهِ مِن وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ (31)‏ وَمِنْ آيَاتِهِ الْجَوَارِ فِي الْبَحْرِ كَالْأَعْلَامِ (32) إِن يَشَأْ يُسْكِنِ الرِّيحَ فَيَظْلَلْنَ رَوَاكِدَ عَلَى ظَهْرِهِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِّكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ (33) أَوْ يُوبِقْهُنَّ بِمَا كَسَبُوا وَيَعْفُ عَن كَثِيرٍ (34) وَيَعْلَمَ الَّذِينَ يُجَادِلُونَ فِي آيَاتِنَا مَا لَهُم مِّن مَّحِيصٍ (35) فَمَا أُوتِيتُم مِّن شَيْءٍ فَمَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَا عِندَ اللَّهِ خَيْرٌ وَأَبْقَى لِلَّذِينَ آمَنُوا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ (36) وَالَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ وَإِذَا مَا غَضِبُوا هُمْ يَغْفِرُونَ (37) وَالَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَيْنَهُمْ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ (38) وَالَّذِينَ إِذَا أَصَابَهُمُ الْبَغْيُ هُمْ يَنتَصِرُونَ (39) وَجَزَاء سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِّثْلُهَا فَمَنْ عَفَا وَأَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ (40) وَلَمَنِ انتَصَرَ بَعْدَ ظُلْمِهِ فَأُوْلَئِكَ مَا عَلَيْهِم مِّن سَبِيلٍ (41) إِنَّمَا السَّبِيلُ عَلَى الَّذِينَ يَظْلِمُونَ النَّاسَ وَيَبْغُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ أُوْلَئِكَ لَهُم عَذَابٌ أَلِيمٌ (42) وَلَمَن صَبَرَ وَغَفَرَ إِنَّ ذَلِكَ لَمِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ (43) وَمَن يُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِن وَلِيٍّ مِّن بَعْدِهِ وَتَرَى الظَّالِمِينَ لَمَّا رَأَوُا الْعَذَابَ يَقُولُونَ هَلْ إِلَى مَرَدٍّ مِّن سَبِيلٍ (44)‏ وَتَرَاهُمْ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا خَاشِعِينَ مِنَ الذُّلِّ يَنظُرُونَ مِن طَرْفٍ خَفِيٍّ وَقَالَ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ الْخَاسِرِينَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنفُسَهُمْ وَأَهْلِيهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَلَا إِنَّ الظَّالِمِينَ فِي عَذَابٍ مُّقِيمٍ (45) وَمَا كَانَ لَهُم مِّنْ أَوْلِيَاء يَنصُرُونَهُم مِّن دُونِ اللَّهِ وَمَن يُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِن سَبِيلٍ (46) اسْتَجِيبُوا لِرَبِّكُم مِّن قَبْلِ أَن يَأْتِيَ يَوْمٌ لَّا مَرَدَّ لَهُ مِنَ اللَّهِ مَا لَكُم مِّن مَّلْجَأٍ يَوْمَئِذٍ وَمَا لَكُم مِّن نَّكِيرٍ (47) فَإِنْ أَعْرَضُوا فَمَا أَرْسَلْنَاكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظاً إِنْ عَلَيْكَ إِلَّا الْبَلَاغُ وَإِنَّا إِذَا أَذَقْنَا الْإِنسَانَ مِنَّا رَحْمَةً فَرِحَ بِهَا وَإِن تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ فَإِنَّ الْإِنسَانَ كَفُورٌ (48) لِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ يَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ إِنَاثاً وَيَهَبُ لِمَن يَشَاءُ الذُّكُورَ (49) أَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْرَاناً وَإِنَاثاً وَيَجْعَلُ مَن يَشَاءُ عَقِيماً إِنَّهُ عَلِيمٌ قَدِيرٌ (50) وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَن يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْياً أَوْ مِن وَرَاء حِجَابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولاً فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ مَا يَشَاءُ إِنَّهُ عَلِيٌّ حَكِيمٌ (51)‏ وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحاً مِّنْ أَمْرِنَا مَا كُنتَ تَدْرِي مَا الْكِتَابُ وَلَا الْإِيمَانُ وَلَكِن جَعَلْنَاهُ نُوراً نَّهْدِي بِهِ مَنْ نَّشَاء مِنْ عِبَادِنَا وَإِنَّكَ لَتَهْدِي إِلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ (52) صِرَاطِ اللَّهِ الَّذِي لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ أَلَا إِلَى اللَّهِ تَصِيرُ الأمُورُ (53)  

این  بخش  دوم  سوره‌،  سخن  از  دلائل  ایمان  می‌گوید،  دلائل  موجود  در  جهان  درون  و  در  جهان  بیرون.  همچنین  سخن  می‏‎گوید  از  آثار  قدرتی‌که  پدیدار  در  چيزهائی  است  که  مردمان  را  احاطه  کرده‌اند  و  پیرامون  ایشـان  پخش  و  پراکنده‌اند.  و  از  چيزهائی  سخن  می‌گویدکه  مستقیماً  به  زندگی  و  زندگانی  انسانها  مربوط  هستند.  از  صفات  مومنان  صحبت  می‌کند،  صفاتی‌که‌گروه  مومنان  را  از  دیگران  جدا  و  مشخص  می‌گرداند  .  .  .  این  هم  به  دنبال  سخن  از  وحی  و  رسالت  از  زوایای‌گوناگون  در  بخش  نـخستین  است  .  .  .  آن‌گاه  در  پایان  سوره  برمی‏گردد  به  سخن‌گفتن  از  سرشت  وحی  و  راه  و  روش  و  روند  و  روال  آن‌.  میان  این  دو  بخش  هم  پيوند  آشکار و  پدیدار  است‌.  چه  آنها  دو  راه  به  سوی  دل  انسانند،  و  این ‌دو راه  به ‌وسیله‌ي  وحی  و ایمان  به‌دل  می‌رسند  و  می‌پيوندند.

وَهُوَ الَّذِي يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيَعْفُو عَنِ السَّيِّئَاتِ وَيَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ (25) وَيَسْتَجِيبُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَيَزِيدُهُم مِّن فَضْلِهِ وَالْكَافِرُونَ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ (26) وَلَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِهِ لَبَغَوْا فِي الْأَرْضِ وَلَكِن يُنَزِّلُ بِقَدَرٍ مَّا يَشَاءُ إِنَّهُ بِعِبَادِهِ خَبِيرٌ بَصِيرٌ (27)
تنها  خدا  است  که  توبه  را  از  بندگانش  می‌پذیرد،  و  گناهان  را  می‌بخشد،  و  آنچـه  را  انجام  می‌دهید  می‌داند.  و  دعا  و  درخواست  کسانی  را  اجابت  می‌کند  که  ایمان  آورده‌اند  و  کارهای  شایسـته  کرده‌اند،  و  ازفضل  خود  بدیشان  بیشتر(‌از  آن  چیزهائی  که  درخواست  نموده‌اند  و  به  فکرشان  نیامده  است‌)  عطاء  می‌کند.  امّا  کافران  (‌به  جای  لطف  و  احسان  یزدان‌)  عذاب  سخت  و  شدیدی  دارند.  اگر  خداوند  رزق  و روزی‌ را  برای  همه‌ي  بندگانش  (‌بدان  گونه  که  خودشان  می‌خواهند)  توسعه  و  گسترش  دهد،  قطعاً  در  زمین  سرکشی  و  ستمگری  می‌کنند  ولذا  بدان  اندازه  که  خود  می‌خواهد  روزی  را  می‌رساند،  چرا  که  او  بندگانش  را  می‌بیند  و  با  (‌اوضاع  و  احوال‌)  ایشان  کاملا  آشنا  است‌.

این  پسوده  درمی‌رسد  بعد  از  آنچه گذشت  از  صحنه‌ي  ستـمگرانی‌که  می‌ترسیدند  و  بر  خود  می‌لرزیدند،  ترس  و  لرزی‌که  داشتند  از  دست‌کارهائی‌که‌کرده  بودند  و  فراچنگ  آورده  بودند،  وکیفرکارها  و  سزای  فراچنگ  آورده‌ها  داشت‌ گریبانگیرشان  می‌شد  و  بر  ایشان  می‌تاخت‌.  و  به  دنبال  آن  صحنه کسانی‌که  ایمان  آورده  بودند  و  به  پاداش  آن  در  باغهای  بهشت  بودند.  همچنین  به  دنبال  نفی  هرگونه  شبهه‌ای  از  صدق  و  صداقت  پیغمبر  خدا  صلی الله علیه و سلم  در  چیزهائی‌که  از  سوی  خدا  بدیشان  می‌رساند  و  پیام  می‌داد.  و  به  دنبال  بیان  علم  و  اطلاعی  که  خدا  از  رازها  و  رمزهای  سینه‌ها  و  نهانیها  و  پنهانیهای در