ده  است‌.  چینهائی  از  صخره‌سنگها  بالای  چینهای  دیگری  از  صخره‌سنگها  قرارگرفته  است  و  لایه  لایه  روی  هم  افتاده  است‌.

در  همان  اوائل  مدت  زمان  چندانی  نگذشته  است‌که  آبها  از  اکسیژن  و  ئیدروژن  به  نسبت  دو  و  یک  (H2O1‌)  فراهم  آمده‌اند،  و  آبها  دریاها  و  اقیانوسها  را  تشکیل  داده‌اند.

«‌هوا  و  آب  موجود  در  زمین  ما  با  همکاری  یکدیگر  سنگها  را  تکه  و  پاره‌کرده‌اند،  و  بدینجا  و  آنجا  برده‌اند  و  ته‌نشین  کرده‌اند،  تا  بدانگاه  که  بر  اثر  این  کار  خاک  تشکیل‌گردیده  است‌،  خاکی‌که  قابل‌کشت  و  زرع  باشد.  همچنین  هوا  و  آب  با  همکاری  یکدیگرکوه‌ها  و  فلاتها  را  تراشیده‌اند  وکنده‌اند  و  چاله  و  چوله‌ها  را  پرکرده‌اند.  هیچ  چیزی  را  تقریباً برزوی  زمین  نخواهی  یافت  مگر  این‌که  بر  اثر  ویران‌کردن  و  بر  اثر  ساختن  پدید  آمده  است  و  وجود  پیداکرده  است‌.  پوسته  زمین  پیوسته  در  حال  حرکت  است‌،  و  دائماً  تغییر  و  تبدیل  می‏‎یابد.  دریا  موج  برمی‌انگیزد  و  در  پوسته  زمین  تاثیر  می‌گذارد.  خورشید  آب  دریا  را  تبخیر  مـی‌کند.  بخار  بـه  سوی  آسمان  می‌رود  و  به  شکل  ابرها  درمی‌آید  و  سپس  

میبارد  وگوارا  و  شیرین  به  زمین  برمی‏گردد.  سیلاب‏ها  جوشان  و  خروشان  به  راه  می‌افتند،  و  رودبارها  تشکیل  می‌شوند.  رودبارها  روی  پوسته  زمین  جریان  پیدا  می‌کنند  و  در  آن  تاثیر  می‌گذارند.  در  سنگها  هم  تاثیر  می‌کنند  و  آنها  را  به  تحلیل  می‏‎برند  و  این  سنگها  را  به  سنگهای  دیگری  تبدیل  می‌کنند.  سنگهای  تکه  و  پاره  را  با  خود  می‌برند  و  بدینجا  و  آنجا  نقل  می‌کنند.  سطح  زمین  در  طول  قرنها  و  صدها  و  هزارها  قرن  تبدیل  و  تغییر  پیدا  می‌کند.  برفهائی‌که  به  شکل  یخ  درمی‌آیند  با  سطح  زمین  همان  کاری  را  انجام  می‌دهندکه  آب  جاری  انجام  می‌دهد.  بادها  هم  همان‌کاری  را  با  سطح  زمین  می‌کنندکه  آب  می‌کند.  خورشید  نیز  با  تابش  نور  و  گرمای  خود  در  زمین  همان‌کاری  را  با  پوسته  زمین  می‌کندکه  آب  و  باد  می‌کنند.  موجودات  زند‌ه  روی  زمین  نیز سطح  زمین  را  تغییر  می‌دهند.  آتشفشانهائی‌که  از  درون  زمین  فوران  می‌کنند  و  برمی‌جوشند  سطح  زمین  را  تغییر  می‌دهند.

از  فرزانه  زمین  شناس  -  دانشمند  ژئولوژی  -  در  باره  سنگهای  پوسته  زمین  می‌پرسی‌،  مقدار  زیادی  از  سنگها  را  برایت  نام  می‏‎برد،  و  از  اقسام  سه‌گانه  بزرگ  و  بنیادین  آنها  برایت  سخن  می‌گوید.

بـرای  تو  از  سنگهای  آذرین  صحبت  می‌کند.  آن  سنگهائی‌که  از  درون  زمین  به  شکل  مذاب  بیرون  آمده‌اند  وگدازه‌ها  را  تشکیل  داده‌اند  و  سپس  سرد  گردیده‌اند.  و  از  میان  آنها  سنگ‌گرانیت  و  سنگ  بازلت  را  برایت  مثال  می‌زند.  از  آنها  سنگی  را  برای  نمونه  برایت  می‌آورد  و  بلورهائی  را  به  تو  نشان  می‌دهدکه  در  دل  آن  سنگ  جای  دارند،  و  سفید  یا  سرخ  و  یا  سیاه  هستند.  به  تو  مي‌گوید:  هر  بلوری  از  اینها  دال  بر  یک  نوع  محلول  شیمیانی  جداگانه‌ای  است‌.  چه  خمیره  این  سنگها  از  آمیزه‌های‌گوناگونی  تشکل‌گردیده  است‌.  آن  وقت  فکر  تو  را  متوجه  این  قسمت  می‌سازدکه  از  این  سنگهای  آذرین  و  همگو‌نهای  آنها  پوسته  زمین  تشکیل  گردیده  است  در  آن  دورانی‌که  در  قدیم  الایام  زمین  سر  و  سامان‌گرفته  است  و  هستی  پیداکرده  است‌.  آن‌گاه  آب  در  پوسته  زمین  به  فعل  و  انفعالات  خود  پرداخته  است‌.  از  آسمان  باریدن‌گرفته  است‌،  یا  روی  زمین  جاری  شده  است‌،  و  یا  به  شکل  جامد  برف  و  یخ  درآمده  است‌،  و  بالاخره  آنچه  باید  کرده  است‌.  هوا  و  باد  دست‌اندرکار  شده‌اند  و  تاثیر  خود  را  بر  پوسته  زمین  انجام  داده‌اند.  همه  اینها  برپای  خاسته‌اند  و  به  دگرگونی  این  سنگها  پرداخته‌اند،  و  در  سرشت  و  ترکیب  شیمیائی  آنها  تغییراتی  ایجاد  کرده‌اند.  همه  این  عوامل  سنگهائی  را  ایجاد  نموده‌اندکه  جدای  از  سنگهای  پیشین  بوده‌اند،  تا  کار  بدانجاکشیده  است‌که  هیچ  چیزی  آنها  را  از  لحاظ  نمای  بیرون  و  درون  جمع  نمی‌آورده  است  و  شی‌ء  واحدی  معرفی  نمی‌کرده  است‌.

آن  دانشمند  زمین  شناس  (‌ژئولوژیست‌)  تو  را  با  نوع  دوم  و  مهم  دیگری  از  سنگها  آشنا  می‌سازد،  و  آن  سنگهای  رسوبی  هستند.  سنگهای  رسوبی  آنهائی  هستندکه  به  سبب  تاثیرآب  و  باد  و  خورشید،  و  یا  بر  اثر  فعل  و  انفعالات  زنده‌هائی‌که  در  میان  درزها  و  شکافهای  صخره‌سنگها  زندگی  می‌کنند،  لایه  لایه  و  ریزه  ریزه  شده‌اند،  این  نوع  سنگها  از  سنگهای  دیگری  به  وجود  آمده‌اند  که  در  زمین  اصالت  بیشتری  دارند  و  پیچیده‌تر  می‏‎باشند.  این  سنگها  را  سنگهای  رسوبی  گفته‌اند،  چون  در  جاهای  نخستین  خود  نمانده‌اند.  بعد  از  گسیختن  و  فروافتادن  از  صخره  سنگهای  پیشین‌،  و  واریزه  شدن‌،  به  جای  دیگری  برداشته  شده‌اند  و  حمل  گردیده‌اند.  یا  در  حال  قطعه  قطعه  شد‌ن  و  دانه  دانه  گردیدن  هستند.  آب  یا  باد  آنها  را  بر  می‌دارد،  و  سپس  در  جای  دیگری  از  زمین  فرو  می‌افتند  و  رسوب  می‌کنند  و  جایگزین  می‌شوند.

آن  دانشمند  زمین‌شناس  مثالی  از  سنگهای  رسوبی  را  برایت  می‌زند.  سنگ  آهک  را  به  تو  نشان  می‌دهد،  همان  سنگي‌که  کوهی  بسان‌کوه  مقطم  از  آن  تشکیل  می‌گردد.  مردمان  قاهره  از  این  نوع  سنگ  خانه‌های  خود  را  می‌سازند.  به  تو  می‌گو‌ید:  سنگ  آهک  یک  آمیزه  شیمیائی  است‌که  مشهور  به‌کربنات‌کلسیم  است‌،  در  زمین  بر  اثر  عملکرد  زنده‌ها  یا  فعل  و  انفعال  شیمیائی  پدید  آمده  است‌.  برایت  مثالی  از  شن  می‌آورد،  و  به  تو  می‌گوید:  اکثر  مواد  شن  اکسید  سیلسیوم  است‌.  شن  نیز  دانه‌هائی  از  سنگهای  ديگر  است‌.  مثال  دیگری  را  برای  تو  می‌آورد  از  ماسه  وگل‌.  همه  اینها  از  سنگهای  اصلی  سابق  مشتق  و  جدا  گردیده‌اند.

از  سنگهای  اصلی  سابقی  می‌پرسی‌که  سنگهای  رسوبی  با  همه  اختلافی‌که  دارند،  از  آنها  جداگردیده‌اند.  خواهی  دانست  که  آنها  از  سنگهای  آذرین  پدیدار  آمده‌اند  و  جدا  گردیده‌اند.  زمین  در  آغاز  پیدایش  مواد  مذاب  بود.  سپس‌کم‌کم  سرد  و  سفت‌گردید.  بر  این  سطح  سرد  و  سفت  جز  سنگهای  آذرین  نبود.  بعدها  آب  پدید  آمد،  و  به  دنبال  آن  دریاها  شکل‌گرفتند.  سنگهای  آذرین  و  آب  دست‌اندرکار  شدند.  هوا  نیز  در  این  امر  با  آنها  همکاری  و  همیاری‌کرد.  گازهای  فعال  و  طوفان  بادها  و  خورشید  با  نور  و  حرارت  خود  در  این‌کار  شرکت  نمودند،  و  همه  این  عوامل  به‌کار  پرداختند،  و  مطابق  با  سرشت  خدادادی  خود  به  سوخت  و  ساز  ادامه  دادند،  و  سنگهای  آذرین  سخت  و  بیسود  را  به  سنگهای  نافع  و  سودمند  تبدیل‌کردند.  سنگهانی  را  به  وجود  آوردندکه  در  ساختن  ساختمان