کالاها  و  نعمتها  غوطه‌ور  باشند  و  خوش  باشند  و  خوش  بگذرانند.  چه  آنان  به  همان  سرنوشتی  گرفتار  می‌آیند  که  گروه‌ها  و  دسته‌های  تکذیب‌کننده  پیش  از  ایشان  بدان  گرفتار  آمده‌اند،  و  خداوند  آنان  را  سخت‌گرفتار  عقاب  و  عذابی‌کرده  است  که  بسی  شگفت‌انگیز  بوده  است‌!  با  وجودگرفتارکردن  ایشان  به  عقاب  و  عذاب  دنیوی‌،  عقاب  و  عذاب  آخرت  هم  در  انتظار  ایشان  است  .  .  .  اینان  این  گونه‌اند،  در  صورتی  که  بردارندگان  عرش  و  فرشتگان  ییرامون  آن  ایمان  خود  را  به  پروردگار  خویـش  اظـهار  و  اعلان  می‌دارند،  و  او  را  عبادت  و  پرستش  می‌کنند،  و  برای  کسانی  که  در  زمین  ایمان  آورده‌اند  طلب  آمرزش  مـی‌نمایند،  و  دعای  مغفرت  و  نعمت  و  نجات  و  رستگاری  را  برایشان  سر  می‌دهند.  .  .  در  همان  وقت  صحنه  کافران  نشان  داده  می‌شود.  که  در  روز  قیامت  از  سوی  همه  چیز  جهان  هستی‌که  مطیع  و  فرمانبردار  خدا  هستند،  فریاد  زده  می‌شوند:

( لَمَقْتُ اللَّهِ أَكْبَرُ مِن مَّقْتِكُمْ أَنفُسَكُمْ إِذْ تُدْعَوْنَ إِلَى الْإِيمَانِ فَتَكْفُرُونَ).

قطعاً  خدا  بیش  از  این  که  خودتان  بر  خویشتن  خشمگینید  بر  شما  خشمگین  است‌.  چرا  که  (‌در  دنیا  توسط  انبیاء  و  علماء‌)  به  سوی  ایمان  آوردن  فراخوانده  می‌شدید  و  راه  کفر  در  پیش  می‌گرفتید. (‌غافر/10)  

کافران  بدین  هنگام  در  جایگاه  خواری  و  رسوائی  و  سرشکست  هستند،  و  این  خواری  و  رسوائی  و  سرشکست  ایشان  به  دنبال  تکبر  و  خودبزرگ‌بینی  است‌.  آنان  به‌گناه  خود  اعتراف  می‌کنند،  و  به  وجود  پروردگارشان  اقرار  می‌نمایند،  ولی  اعتراف  و  اقرار  سودی  بدیشان  نمی‌رساند.  بدانان  شرک  و  تکبرشان  گوشزد  مـی‌گردد،  شرک  و  تکبری‌که  در  دنیا  می‌ورزیده‌اند  .  .  .  از  این  جایگاه  حضور  در  پیشگاه  خدا  که  در  قیامت  است‌،  روند  قرآنی  مردمان  را  به  پیشگاه  خدا  در  همین  جهان  برمی‌گرداند:

(هُوَ الَّذِي يُرِيكُمْ آيَاتِهِ وَيُنَزِّلُ لَكُم مِّنَ السَّمَاءِ رِزْقاً)‌...

او  کسی  است  که  دلائل  (‌قدرت‌)  و  نشانه‌های  (‌عظمت‌)  خود  را  به  شما  می‌نمایاند  و  از  آسمان  برای  شما  روزی  می‌فرستد.(‌غافر/13)  

بدیشان  تذکر  می‌دهد  که  به  سوی  پروردگارشان  برگردند  و  توبه‌کنند  و  او  را  به  یگان  بپرستند:
( فَادْعُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ )

 .  اکنون  که  چنین  است‌،  خدا  را  به  فریاد  بـخـوانید  و  عبادت  و  طاعت  را  خاص  او  بدانید،  هرچند  که  کافران  دوست  نداشته  باشند.(غافر/14)  به  وحي  و  حذر  داشتن  از  آن  روز  سخت  اشاره  می‌کند،  و  به  صحنه  ایشان  در  قیامت  می‌رسد:
(  يَوْمَ هُم بَارِزُونَ لَا يَخْفَى عَلَى اللَّهِ مِنْهُمْ شَيْءٌ). 

 روز  روياروئی  روزی  است  که  مردمان  ظاهر  و  آشکار  می‌شوند  (‌و  تمام  پرده‌ها  و  حجابها  کنار  می‌روند،  و  موانع  مادی  برچیده  می‌شوند.  بالاخره  علاوه  از  سر  برآوردن  مردم  از  گورها،  درون  و  برون  و  خلوت  و  جلوت  همه  انسانها  نمودار  می‌گردد)  و  چیزی  از  (‌کار  و  بار  و  رفتار  و  پندار)  ایشان  بر  خدا  پنهان  نمی‌ماند.
(‌غافر/16  )  

در  حالی‌که  قلدران  و  زورگویان  و  متکبران  و  ستیزه‌گران  نهان  گردیده‌اند:
(لِّمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ)  .
(‌فریاد  وحشتناکی  را  می‌شنوند  که  میگوید:‌)  ملک  و  حکومت‌،  امروز  ازآن  کیست‌؟  (‌پاسخ  قاطعانه  داده  می‌شود  که‌)  ازآن  خداوند  یکتای  چیره  و  توانا  است‌.(‌غافر/16  ) 

 روند  قرآنی  به  نشان  دادن  تـصویرهائی  از  آن  روزی  می‌پردازدکه  یزدان  جهان  -‌ جل  جلاله  - ‌منحصر  به  فرد  در  فرمانروائی  و  داوری  می‌گردد،  و  هرکه  و  هرچه  راکه  پیش  از  آن  بجز  خدا  می‌پرستیده‌اند  پنهان  می‌گردد  و  نابود  می‌شود،  هم  بدان‌گونه‌که  طاغیان  و  بزهکاران  در  آنجا  پنهان  می‌شوند.

مرحله  دوم  می‌آغازد  با  نگرشی  به  جایگاه‌های  نقش  زمین  شدن  پیشینیان  وگذشتگان  پیش  از  ایشان‌،  به  عنوان  مقدمه‌ای  برای  سخن‌گفش  از  داستان  موسی (ع)با  فرعون  و  هامان  و  قارون‌.  این  مقدمه  موضعگیری  طغیان  و  سرکشی  در  برابر  دعوت  به  سوی  حق  را  پیش  چشم  می‌دارد.  حلقه تازه‌ای  در  آن  ذکر  می‌گردد  که  در  داستان  موسی  پیش  از  این  نیامده  است‌،  و  جز  در  این  سوره  بیان  نگردیده  است‌.  این  حلقه  هم  حلقه  پیدایش  مرد  مومنی  از  اهل  و  بیت  فرعون  است‌که  ایمان  خود  را  پنهان  می‌دارد.  این  مرد  مومن  از  موسی‌که  تصمیم  به  قتل  اوگرفته‌اند  دفاع  می‌کند،  و  سخن  حق  و  بیان  ایمان  را  اول  با  نرمش  و  حذر  مطرح  می‌کند،  و  سپس  در  پایان  کار  روشن  و  آشکار  حق  و  حقیقت  و  عقیده  و  ایمان  را  فریاد  می‌دارد.  در  مجادله‌ای‌که  با  فرعون  می‌کند  دلائل  و  براهین  حق  و  حقیقت  را  قوی  و  واضح  دگر  می‌نماید  و  برمی‌شمرد،  و  فرعون  و  فـرعونیان  را  از  روز  قیامت  می‌ترساند  و  برحذر  می‌گرداند،  و  برمی  از  صحنه‌های  قیامت  را  با  شیوه  موثری  پیش  چشم  می‌دارد،  و  ایشان  را  به  یاد  موضعگریشان  و  موضعگری  نسلهای  پیشین  با  یوسف  (ع) با  رسالت  او  می‌اندازد  .  .  .  روند  قرآنی  داستان  را  ادامه  می‌دهد  تا  نهایت  آن  به  دامنه  قیامت  می‌رسد.  به  ناگاه  آنان  را  در  قیامت  می‌یابیم‌.  ایشان  را  می‌یابیم‌که  دارند  در  آتش  برای  همدیگر  دلیل  و  برهان  می‌آورند.  میان  افراد  ضعیف  و  میان  اشخاص  متکثر  دنیا  کشمکش  وگفت  درگرفته  است‌.  میان  جملگي  ایشان  با  نگاهبانان  دوزخ  کشمکش  وگفتگو  درگرفته  است  و  از  نگاهبانان  دوزخ  درخواست  نجات  و  رهائی  می‌کنند.  امّا  دیگر  فرصت‌گذشته  است  و  وقت  نجات  و  رهائی  نمانده  است‌!  در  پرتو  همین  صحنه‌،  خداوند  بزرگوار  پیغمبر  خود  (ص) ‌را  به  صبر  وشکیبائی‌،  و  یقین  و  اطمینان  به  وعده  راستین  خدا،  و  روکردن  به  سوی  پروردگارش  با  تسبيح  و  حمد  و  طلب  آمرزش‌،  دعوت  می‌فرماید.

و  امّا  مرحله  سوم  می‌آغازد  با  بیان  این ‌که‌ کسانی‌که  در  باره  آ‌یات  خدا  و  نشانه‌های  او،  بدون  دلیل  و  برهان  به  مجادله  و  ستیزه‌گری  می‌پردازند،  تنها  چیزی  که  ایشان  را  بدین‌کار  برمی‌انگیزد  خود  را  بالاتر  و  بزرگتر  از  آن  دانستن  است‌که  به  دنبال  حق  راه  بیفتند  و  بدان  چنگ  بزنند.  در  صورتی‌که  آنان  بسی‌کوچک‌تر  و  ناچیزتر  از  این  خود  بزرگ‌بینی  و  بالا  و  والا  دیدن  خویشتن  هستند.  روند  قرآنی  در  اینجا  چشم  بینش  دلها  را  متوجه  جهان  بزرگ  و  سترگی  می‌کندکه  خدا  آن  را  آفریده  است‌،  جهانی‌که  بسیار  بزرگتر  از  جملگي  مردمان  است‌.  بدان  امیدکه  منکران  در  برابر  عظمت  آفریده‌های  یزدان  خویشتن  راکوچک  ببینند  و  ناچیز  بینگارند،  و  چشم  بینش  درونشان  بگشاید  و  دیگرکور  