سبحان  همه  اینها  را  از  این  آفریده  می‌داند  و  بدو  کمک  و  یاری‌.می‌رساند،  و  رحمت  را  برای  اوگسترش  می‌دهد،  و  او  را  به‌گناهش  نمی‌گیرد  تا  نخست  جمیع  وسائل  را  برای  او  آماده  می‌سازد  تا  در  پرتو  آنها  اشتباه  خود  را  اصلاح  بکند  وگامهایش  را  بر  راستای  راه  استوار  و  پایدار  بدارد.  و  بعد  از  این‌که  به‌گناه  بیفتد  و  بدان  فرو  رود،  و  در  بزهکاری  اسراف  ورزد،  وگمان  برد  که  او  رانده  و  مانده  است  و كار  او  ساخته  است‌،  و  دیگر  پذیرفته  نمی‌شود  و  پذیرفته  نخواهد  شد،  در  این  لحظه‌،  در  لحظه  یاس  و  ناامیدی‌،  ندای  رحمت  دلنواز  و  دل‌انگیز  و  ظریف  و  لطیف  را  می‌شنود:

(قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ)  .

 (‌از  قول  خدا  به  مردمان‌)  بگو:  ای  بندگانم‌!  ای  آنان  که  در معاصی  زیاده‌روی  هم  کرده‌اید!  از  لطف  و  مرحمت  خدا  مایوس  و  ناامید  نگردید،  قطعاً  خداوند  همه  گناهان  را  می‌آمرزد.  چرا  که  او  بسیار  آمرزگار  و  بس  مهربان  است‌.

میان  او  - ‌که  درگناه  زیاده‌روی  کرده  است‌،  و  برگناه  اصرار  ورزیده  است‌،  و  از  قرق  خداگریخته  است‌،  و  از  گلیم  خود  پا  را  فراتر  نهاده  است‌،  و  از  راه  دوری  گزیده  است  -  و  میان  رحمت  دلنـواز  و  خوشایند  و  سایه‌روشنهای  بخشش  حیاتبخش،  و  میان  او  و  همه  اینها  جز  توبه  فاصله‌ای  نیست‌،  تنها  توبه .  یعنی برگشتن  به  درگاه  باریکه  دربانانی  بر  آن  نیستند  تا  انسان  را  از  آنجا  بازدارند،  وکسی‌که  بدانجا  وارد  می‌گردد  نیازی  به  اجازه  خواستن  و  اجازه  گرفتن  ندارد:

(وَأَنِيبُوا إِلَى رَبِّكُمْ وَأَسْلِمُوا لَهُ مِن قَبْلِ أَن يَأْتِيَكُمُ الْعَذَابُ ثُمَّ لَا تُنصَرُونَ . وَاتَّبِعُوا أَحْسَنَ مَا أُنزِلَ إِلَيْكُم مِّن رَّبِّكُم مِّن قَبْلِ أَن يَأْتِيَكُمُ العَذَابُ بَغْتَةً وَأَنتُمْ لَا تَشْعُرُونَ ).

و  به  سوی  پروردگار  خود  برگردید  (‌و  با  ترک  سیئات  و  انجام  حسنات  به  سوی  آفریدگارتان  تغییر  مسیر  دهید)  و  تسلیم  او  شوید  (‌و  خاضعانه  و  خاشعانه  از  اوامرش  فرمانبرداری  کنید)  پیش  از  این  که  عذاب  (‌خانه‌برانداز  و  ریشه‌کن‌کننده  دنیوی  و  سخت  و  دردناک  و  سرمدی  اُخروی‌)  ناگهان  به  سوی  شما  تاخت  آرد  و  دیگر  کمک  و  یاری  نشوید  (‌و  کسـی  نتواند  شما  را  از  عذاب  خدا  برهاند.  و  از  زیباترین  و  بهترین  چیزی  که  از  سوی  پروردگارتان  برای  شما  فرو  فرستاده  شده  است  (‌که  قرآن  است‌)  پیروی  کنید  پیش  از  این  كه  عذاب  (‌دنیوی  یا  اخروی‌)  ناگهان  به  سوی  شما  تاخت  آرد،  در  حالی  که  شما  بی‌خبر  باشید.

توبه  کردن  و  برگشتن،  تسلیم  فرمان  یزدان  شدن‌،  برگشتن  به  سوی  سایه‌های  طاعت  و  عبادت،  و  به  زیر  سایه‌روشنهای  فرمانبرداری،  اینها  همه  چیزند.  هیچ‌گونه  آداب  و  رسومی‌،  شروط  و  رسومی‌،  سدها  و  مانعهائی‌،  و  واسطه‌ها  و  میانجیگرانی  ندارد  و  نمی‌خواهد!

حساب  وکتابی  میان  بنده  و  پروردگار  است‌،  و  پیوند  مستقیمی  میان  آفریده  و  آفریدگار  است‌.  ازگریزپایان  هرکس  که  می‌خواهد  برگردد  می‌تواند  برگردد،  و  هرکس  از  گمراهان  می‌خواهد  بازآید  می‌تواند  بـازآید.  و  از  سرکشان  هرکس  که  می‌خواهد  فرمانبردار  شود  بیاید  و  فرمانبردار  شود  .  .  .  هرکس  و  هرکس‌،  می‌خواهد  برگردد  و  بازآید،  برگردد  و  بازآید  و  وارد  شود،  چه  دروازه  باز  است‌،  و  سایه‌ها  و  سایه‌روشنها  و  شبنمها  و  ژاله‌ها  و  

شادیها  و  خوشیها  همه  و  همه  در  پشت  دروازه  است‌.  نه  دربانی  آنجا  است  و  نه  حسابرسی!

آهای‌!  آهای  بیائید  پیش  از  آن‌که  فرصت  از  دست  برود  و  زمان  مناسب  به  سر  آید.  بیائید  و  برگردید:

(مِن قَبْلِ أَن يَأْتِيَكُمُ الْعَذَابُ ثُمَّ لَا تُنصَرُونَ).  

پیش  از  این  که  عذاب  (‌دنیوی  یا  اخروی‌)  ناگهان  به  سوی  شما  تاخت  آرد،  و  دیگر  کمک  و  یاری  نشوید  (‌و  کسی  نتواند  شما  را  از  عذاب  خدا  برهاند)‌.

دیگر  آن  وقت‌کمک‌کننده  و  فریادرسی  در  میان  نخواهد  بود.  بیائید  و  برگردید  وقت  تضمین  نمی‌گردد.  چه‌بسا  دادرسی  و  بازپرسی  کارها  شروع  شود،  و  درها  و  دروازه‌ها  در  یک  لحظه  از  لحظه‌های  شبها  و  روزها  بسته‌ ‌گردد .بياييد و برگرديد:

(وَاتَّبِعُوا أَحْسَنَ مَا أُنزِلَ إِلَيْكُم مِّن رَّبِّكُم)‌. 

 و  از  زیباترین  و  بهترین  چیزی  که  از  سوی  پروردگارتان  برای  شما  فرو  فرستاده  شده  است  (‌که  قرآن  است‌)  پیروی  کنید.

آن  چیز  این  قرآن  است‌که  در  دسترس  شما  قرار  دارد  ... 

 ( مِّن قَبْلِ أَن يَأْتِيَكُمُ العَذَابُ بَغْتَةً وَأَنتُمْ لَا تَشْعُرُونَ ).

پیش  از  این  عذاب  (‌دنیوی  یا  اخروی‌)  ناگهان  به  سوی  شما  تاخت  آرد،  در  حالی  که  شما  بی‌خبر  باشید.

آهای  بیائید  پیش  از  این‌که  بر  از  دست  رفتن  فرصت  و  مهلت‌،  و  برکوتاهی  کردن  در  اطاعت  از  خدا،  و  بر  تمسخرکردن  و  استهزاء  نمودن  به  وعد  و  وعید  خدا،  حسرت  ببرید  و  فسوسا  و  دریغا  سر  بدهید:

( أَن تَقُولَ نَفْسٌ يَا حَسْرَتَى علَى مَا فَرَّطتُ فِي جَنبِ اللَّهِ وَإِن كُنتُ لَمِنَ السَّاخِرِينَ).

 (‌به  درگاه  خدا  برگردید  و  تسلیم  فرمان  او  شوید  و  از  تعالیم  وی  پیروی  کنید)  تا  روز  قیامت  کسی  نگوید:  دردا  و  حسرتا !  چه  کوتاهیها  که  در  حق  (‌طاعت  و  عبادت‌)  خدا  کرده‌ام‌.  دریغا  و  فسوسا!  من  از  زمره  مسـره‌کنندگان  (‌آئین  یزدانی‌)  بوده‌ام‌.  (‌وای  بر  من‌!  سرمایه  وجودم  را  باخته‌ام  و  گرفتار  خشم  خدا  شده‌ام‌!)‌.

باکسی  بگوید:  خداگمراهی  را  بر  من  نوشته  بود  و  واجب  فرموده  بود،  اگر  بر  من  هدایت  و  رهنمود  نوشته  بود  و  واجب  فرموده  بود،  من  راهیاب  می‌شدم  و  تقوا  در  پیش  می‌گرفتم‌:

( أَوْ تَقُولَ لَوْ أَنَّ اللَّهَ هَدَانِي لَكُنتُ مِنَ الْمُتَّقِينَ ).

یا  این  که  کسی  بگوید:  اگر  خداوند  راهنمائیم  می‌کرد  از  زمره  پرهیزگاران  می‌شدم  (‌و  هم  اکنون  همچون  ایشان  در  بهشت  بسر  می‌بردم‌.  امّا  دیگر  گذ‌شت‌)‌.

اینها  علت‌تراشیها  و  بهانه‌آوردنهائی  است  که  اصل  و  اساسی  ندارند.  چه  فرصت  هم  اینک  درپیش  است‌،  و  وسائل  هدایت  و  اسباب  راهیابی  هنوز  آماده  و  در  دسترس  است‌.  درگاه  توبه  و  بازگشت  هم  اکنون  باز  است‌.

( أَوْ تَقُولَ حِينَ تَرَى الْعَذَابَ: لَوْ أَنَّ لِي كَرَّةً فَأَكُونَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ ).

یا  این  که  - ‌بدان‌گاه  که  عذاب  را  مشاهده  می‌کند  -‌کسی  بگوید:  کاشکی  بازگشتی  به  دنیا  برایم  میسر  می‌بود  تا  از  زمره  نیکوکاران  گردم‌!.

این  آرزوئی  است‌که  برنمی‏آید  و  بدان  دسترسی  حاصل  نمی‌گردد.  چه  وقتی‌که  این  دنیا  ب