  این  فرموده  خدا  است‌:

(فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ )‌.

 فرجام‌کار  خود  را  خواهند  دانست‌.  

سزاوار کفری  است  که  به  دنبال  آرزوکردنها  و  وعده  دادنها  صورت  پذیرفته  است!  به  مناسبت  تهدید  و  بیم،  وعده  یزدان  به  پیغمبران  ذکر  می‌شود،  وعده‌کمک  و  یاری‌کردنشان  و  چیره  شدن  و  پیروزیشان‌:

(وَلَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنَا لِعِبَادِنَا الْمُرْسَلِينَ إِنَّهُمْ لَهُمُ الْمَنصُورُونَ وَإِنَّ جُندَنَا لَهُمُ الْغَالِبُونَ).

وعده  ما  راجع  به  بندگان  فرستاده  مـا  قبلاً  (‌در  لوح  محفوظ‌)  ثبت  و  ضبط  گشته  است‌.  و  آن  این  که  ایشان  قطعاً  یاری  می‌کردند،  و  لشکر  ما  حتما  پیروز  می‌شوند.  وعده  رخ  می‌دهد.  فرموده  خدا  برقرار  و  پایدار  است‌.  ریشه‌های  عقیده  در  زمین  استقرار  پذیرفته  است‌،  وکاخ  ایمان  برافراشته  گردیده  است‌،  با  وجود  همه  موانعی  که  در  میان  بوده  است‌،  و  تکذیب  تکذیب‌کنندگان  نیز  وجود  داشته  است‌،  و  شکجه  و  عذاب  دعوت‌کنندگان  به  سوی  یزدان  و  پیروانشان  هم  پیوسته  بوده  است‌.  این  از  این  سو،  ولی  از  دیگر  سو  عقیده‌ها  و  باورداشتهای  مشرکان  وکافران  بر  باد  رفته  است‌،  و  سلطه  و  قدرت  و  دولت  ایشان  در  میان  نمانده  است  و  از  دست  نشده  است‌،  و  تنها  عقیده‌ها  و  باورداشتهائی  باقی  و  برجای  مانده  است  که  به  پیغمبران  تعلق  داشته  است  و  ارمغان  آسمانی  بوده  است‌.  عقیده‌ها  و  باورداشتهای  پیغمبران  بر  دلها  و  خردهای  مردمان  چیره‌گردیده  است‌،  و  جهان‌بینیها  و  فهم  و  آگاهیشان  را  دگرگون  کرده  است  و  اوج  داده  است‌.  و  هنوزکه  هـنوز  است  با  وجود  همه  چیز  عقیده‌ها  و  باورداشتهای  انبیاء  نمایان‌ترین  و  پابرجای‌ترین  چیز  بوده  است‌که  در  نواهي جهان  بر  مردمان  چیره  می‌گردد  و  غلبه  پیدا  می‌کند.  همه  تلاشها  وکوششهائی‌که  برای  محو  ونابودی  عقائد  الهی  می‌شودکه  توسط  پیغـمبران  برای  مردمان  به  ارمغان  آمده  است‌،  و  همه  نیرنگها  و  کلکهائی‌که  زده  می‌شود  تا  اندیشه‌ها  یا  فلسفه‌های  دیگری  چیره  شوند  وغلبه  پیداکنند،  همه  و  همه  نقش  بر  آب  می‌گردند  و  پوچ  درمی‌آیند  و  شکست  می‌خورند  ...  حتی  این  تلاشها  وکوششها  و  نیرنگها  وکلکها  در  خود  سرزمینی  محکوم  به  فنا  و  نیستی  می‌شوندکه  آن  اندیشه‌ها  و  یا  فلسفه‌ها  در  آنجا  برجوشیده  است  و  پدیدار  آمده  است‌)  و  وعده  یزدان  به  پیغمبران  بجای  آمده  است  و  تحقق  پیدا  نموده  است‌،  وعده‌ای‌که  بدیشان  داده  است‌که  آنان  پیروز  می‌گردند  و  لشکریان  خدا  چیره  می‌شوند  و  غلبه  پیدا  می‌کنند.

این  یک  صفت  عام  و  همگانی  است‌،  و  پدیده‌ای  پدیدار  و  نمودار  است‌،  و  در  سراسر  نواحي کره  زمین‌،  و  در  همه  عصرها  و  زمانها  آشکار  و  جلوه‌گر  می‌آید.

این  پدیده  همچنین  در  هر  دعوتی  تحقق  حاصل  می‌کند  که  لشکریان  الهی  در  آن  مخلص  باشند  و دعوت‌کنندگان  آن  از  خود  بگذرند  و  خدا  را  درنظر  داشته  باشند.  همچون  دعوی  پیروز  می‌شود  هرچند  سدها  و  مانعها  در  مسیر  آن  ایجادگردد،  و  دشواریها  و  نابهنجاریها  فرا  راه  آن  داشته  شود،  و  هر  اندازه  هم  نیروهای  آهن  و  آتش  باطلگرایان  به  سوی  آن  نشانه  روند،  و  نیروهای  تبلیغ  و  تهمت  درکمین  آن  بنشینند،  و  نیروهای  جنگ  و  مبارزه  به  پیکار  آن  درآیند.  بلی  این‌کارها  و  پیکارها  جزکارها  و  پیکارهائی  نخواهد  بودکه  نتائج  مختلف  و  جـوراجوری  در  پی  خواهد  داشت‌،  ولی  سرانجام  به  وعده  خدا  خواهد  انجامید،  وعده‌ای‌که  یزدان  جهان  به  پیغمبران  خود  داده  است‌،  و  خلاف  آن  نمی‌شود  هرچندکه  همه  نیروهای  زمین  بر  سر  راه  آن  بایستند  و  با  آن  برزمند.  آن  وعده‌،  وعده  کمک‌کردن  و  پیروزگرداندن  و  استقرار  بخشیدن  است‌.  

این  وعده  قانون  و  سنتی  از  قوانین  و  سنن  جهانی  خدا  است‌،  قانون  و  سنتی  است‌که  جاری  و  ساری  می‌شود  و  به  راه  خود  می‌رود  همان‌گونه‌که  ستارگان  و  سیارگان  در  مدارهای  منظم  خود  جاری  و  ساری  می‌شوند  و  به  راه  خود  می‌روند،  و  همان‌گونه ‌که  شبها  و  روزها  در  زمین  در  مدارهای  زمان  پیاپی  می‌آیند  و  می‌روند،  و  همان‌گونه ‌که  حیات  در  سرزمین  مرده  سر  برمی‌زند  و  برمی‌دمد  وقتی‌که  باران  بر  آن  نازل  می‌شود  و  میبارد  ...  امّا  پیاده  شدن  و  تحقق  یافتن  وعده  خدا  به  انبیاء  و  پیروانشان  درگرو  تقدیر  و  تدبیر  خدا  است  و  هر  وقت  که  خواست  آن  را  پیاده  می‌کند  و  تحقق  می‏بخشد.  این  است‌که‌گاهی  آثار  پیاده  شدن  و  تحقق  یافتن  وعده  خدا  با  توجه  به  عمر  محدود  بشری‌ کندی  می‌پذیرد  و  دیر  سر  می‌رسد  و  نمودار  و  پدیدار  می‌گردد،  ولی  هرچه  هست  هرگز  خلاف  وعده  نمی‌شود  و  زمان  آن  به  تاخیر  نمی‌افتد.  گاهی  وعده  خدا  به  شکل  و  صورتی  پیاده  می‌شود  و  تحقق  پیدا  می‌کندکه  انسانها  متوجه  آن  نمی‌شوند  و  درک  و  فهمش  نمی‌کنند.  زیرا  انسانها  دنبال  شکلی  و  صورتی  از  شکلها  و  صورتهای  یاری  و  پیروزی  می‌گردندکه  معمول  و  مشهور  خودشان  باشد.  آنان  پیاده  شدن  و  تحقق  یافتن  قانون  و  سنت  یزدان  را  در  شکل  و  صورت  تازه‌ای‌که  دارد  جز  بعد  ازگذشت  مدت  زمانی  درک  و  فهم  کنند!

گاهی  انسانها  شکل  و  صورت  معین  و  مشخصی  از  شکلها  و  صورتهای  یاری  و  پیروزی  را  برای  لشکریان  یزدان  و  برای  پیروان  پیغمبران  می‌خواهند.  ولی  خدا  شکل  و  صورت  دیگری  را  می‌خواهدکه‌کامل‌تر  و  ماندگارتر  است‌،  و  عاقبت  همان  می‌شودکه  خدا  می‌خواهد،  هرچند  هم  لشکریان  رنج  و  مشقت  بیشتری  را  بکشتند  و  زمان  طولانی‌تری  از  زمانی  که  انتظار  آن  را  می‌کشند  بسر  برند  .  .  .  مسلمانان  اندکی  پیش  از  جنگ  بدر  میخو‌استند  که  کاروان  قریش  نصیب  ایشان  گردد.  ولی  خدا  خواست‌که  کاروان  پرسود  و  آسان‌،  از  دست  آنان  برود،  و  با  نفرات  سپاهیان  قریش  رویاروی  گردند  و  با  دسته  وگروهی  بجنگد که  مقتدر  و  قدرتمند  بودند.  این  چیزی  که  خدا  برای  ایشان  خواسته  بود  صورت‌گرفت  و  بر ایشان  و  برای  اسلام  خیر  و  برکت  گردید.  پیروزی  و  نصرتی  شد که  خدا  برای  پیغمبرش  و  برای  سپاهیان  و  دعوت  خود  در  طول  روزگاران  اراده  فرموده  بود.

چه  بسا  سپاهیان  خدا  در  پیکاری  از  پیکارها  شکست  بخورند،  و  آسیاب  زمان  بر  آنان  بگردد  و  تکه  و  پاره‌شان‌کند،  و  به  آزمون  سختی‌گرفتار  آیند،  و  بلا  و  مصیبت  ناگواری  ببینند.  این  هم  بدان  خاطر  باشدکه  خدا  ایشان  را  برای  پیروزی  و  نصرتی  در  پیکار  بزرگتری  آماده  بفرماید،  و  شرائط  و  ظروف  پیرامونشان  را  مهیا  گرداند  تا  پیروزی  و  نصرت  در  آن  روز  و  روزگار  نتائج  و  میوه‌های  خود  را  فراخ‌تر  و  بیشتر  بدهد،  و  خط  سیر  طولانی‌تر،  و  آثار  پردوام‌تری‌،  بهره  لشکریان  بلا  