ه  همگان  اعلام  و  اعلان  می‌شود.

(فَالْيَوْمَ لَا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَلَا تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ ).

در  چنین  روزی  به  هیچ  کس  کم‌ترین  ستمی  نمی‏گردد،  و  به  شما  چز  پاداش  و  پادافره کارهائی  که  در  دنیا  می‌کرده‌اید  داده  نمی‌شود.

در  این  شتاب  ناگهانی  و  تندی‌که  آن  صحنه‌های  سه‌گانه  صورت  می‌پذیرد،  هماهنگی  است  در  پاسخ  بدان  کسانی  که  در  باره  روز  وعده  آشکار،  شک  و  تردید  داشته‌اند!  سپس  روند  قرآنی  جایگاه  حساب  وکتاب  با  مومنان  را  درهم  می‌پیچد  و  چیزی  از  آن  نمی‌گوید،  و  شتابان  یک  راست  به  بیان  چیزی  می‌پردازد  که  مومنان  بدان  رسیده‌اند  و  آن  چنان  نعمتهائی  را  فراچنگ  آورده‌اند: 

«إِنَّ أَصْحَابَ الْجَنَّةِ الْيَوْمَ فِي شُغُلٍ فَاكِهُونَ  هُمْ وَأَزْوَاجُهُمْ فِي ظِلَالٍ عَلَى الْأَرَائِكِ مُتَّكِؤُونَ  لَهُمْ فِيهَا فَاكِهَةٌ وَلَهُم مَّا يَدَّعُونَ سَلَامٌ قَوْلاً مِن رَّبٍّ رَّحِيمٍ ».  

بهشتیان  در  چنین  روزی‌،  سخت  سرگرم  خوشی‌،  و  شادانند  (‌و بی‌خبر  از  غم  و  اندوه  دیگران،  و  خندان  از  نعمتهای  یزدانند)‌.  آنان  و  همسرانشان  در  زیر  سایه‌های  پر  و  فراخ‌،  بر  تختها  تکیه  زده‌اند.  برای  آنان  در  بهشت‌،  میوه‌های  لذت‌بخش  و  فراوانی  است‌.  و  هرچه  بخواهند  در  اختیار  ایشان  خواهد  بود.  از  سوی  پروردگاری  مهربان‌،  بدیشان  درود  و  تهنیت  گفته  می‌شود.

مومنان  در  میان  نعمتهای  بهشت  غوطه‌ور  و  سرگرم  هستند.  لذت  می‏‎برند  و  خوش  می‌گذرانند.  آنان  در  زیر  سایه‌های  خوشایند  بسر  می‏‎برند  و  از  نسیم  عطرآگین  و  

خوش‎‏بوی  آنجا  بهره  می‏‎برند  .  .  .  آنان  و  همسرانشان  آسوده  خاطر  و  غوطه‌ور  در  نعمتها  بر  تختها  می‌لمند  و  تکیه  می‌زنند.  در  آنجا  میوه‌ها  دارند،  و  هرچه  بخواهند  و  آرزو کنند  برایشان  آماده  است‌.  آنان  شاهان  و  امیرانند  و  هرچه  طلب  و  ادعاء‌کنند  برایشان  آماده  و  آورده  می‌شود.  آنان  افزون  بر لذتهای  شـایستگي  و  بزرگداشت،  برخودارند  از:

«‌سلام  »‌. 
درود.

این  سلام  و  درود  را  از  سوی  پروردگار  بزرگوارشان  دریافت  می‌دارند:
«  قَوْلاً مِن رَّبٍّ رَّحِيمٍ »  .  

از  سوی  پروردگار  مهربان  (‌بدیشان‌)  گفته  می‌شود.  ولی  روند  قرآنی  موقعیت  حساب  وکتاب  دیگران  را  درهم  نمی‌پیچد.  بلکه  موقعیت  ایشان  را  نشان  می‌دهد،  و  سرکوب  و  تنبیه  آنان‌را  برجسته  و  آشکار می‌نمایاند:  

(وَامْتَازُوا الْيَوْمَ أَيُّهَا الْمُجْرِمُونَ أَلَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يَا بَنِي آدَمَ أَن لَّا تَعْبُدُوا الشَّيْطَانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ 

 وَأَنْ اعْبُدُونِي هَذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِيمٌ وَلَقَدْ أَضَلَّ مِنكُمْ جِبِلّاً كَثِيراً أَفَلَمْ تَكُونُوا تَعْقِلُونَ هَذِهِ جَهَنَّمُ الَّتِي كُنتُمْ تُوعَدُونَ اصْلَوْهَا الْيَوْمَ بِمَا كُنتُمْ تَكْفُرُونَ )  .

ای  بزهکاران  امروز  (‌از  مومنان‌)  جدا  و  بدور  شوید  .  .  .  ای  آدمیزادگان!  مگر  من  به  شما  سفارش  ننمودم  و  امر  نکردم  که  اهریمن  را  پرستش  نکنید،  چرا  که  او  دشمن  آشکار  شما  است‌؟  و  (‌آیا  به  شما  دستور  ندادم‌)  این  که  مرا  بپرستید  و  بس  که  راه  راست  همین  است‌.  اهریمن  گروههای  فراوانی  از  شما  انسانها  را  گمراه  کرده  است‌.  آیا  (‌تاریخ  جباران  گمراه  پیشین  را  خوانـدید،  و  آثـار  سـرنوشت  گول  خوردگان  ابلیس  را  دیدید  و)  نیندیشیدید؟  این  (‌کــه  در  پیش  رو  دارید  و  بدان  می‌نگرید)  همان  دوزخی  است  که  به  شما  وعده  داده  می‌شد.  به  سبب  کفری  که  می‌ورزیدید،  امروز  به  دوزخ  وارد  شوید  و  بدان  بسوزید.

آنان  تحقیر  می‌شوند  و  خواری  می‌بینند:

 (  وَامْتَازُوا الْيَوْمَ أَيُّهَا الْمُجْرِمُونَ)  .

ای  بزهکاران  امروز  (‌از  مومنان‌)  جدا  و  بدور  شوید.  گوشه‌گیری‌کنید  وکنار  بکشید،  و  این‌گونه  از  مومنان  دور  شوید  و  فاصله  گیرید!

 (أَلَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يَا بَنِي آدَمَ أَن لَّا تَعْبُدُوا الشَّيْطَانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ ).

ای  آدمیزادگان!  مگر  من  به  شما  سفارش  ننمودم  و  امر  نکردم  که  اهریمن  را  پرستش  نکنید،  چرا  که  او  دشمن  آشکار  شما  است‌؟‌.

اینجاکه  این‌گونه  فریاد  زده  می‌شوند:

«  یا  بنی  آدم  » .
  ای  آدمیزادگان‌!.

در  این  فریاد  زدنشان  سرکوبی  و  توسری  و  توبیخی  است‌که  هست‌.  اهریمن  پدرشان  را  از  بهشت  بیرون  کرده  است‌،  آنگاه  اینان  اهریمن  را  می‌پرستند،  در  حالی  که  اهریمن  دشمن  آشکار  ایشان  است‌!

(وَأَنْ اعْبُدُونِي)  .

و  این  که  مرا  بپرستید  و  بس‌.

(  هَذَا صِرَاطٌ مُّسْتَقِيمٌ)  .

راه  راست  همین  است‌.

این  راه  به  من  منتهی  می‏‎گردد  و  به  خشنودی  من  واصل  می‌شود.

امّا  شما  از  دشمن  خودتان  برحذر  نشدید  و  دوری  نگرفتید،  دشمنی‌که  نسلهای  زیادی  از  شمـا  را  گمراه  کرده  است‌.

(أَفَلَمْ تَكُونُوا تَعْقِلُونَ ؟)
آیا  نیندیشیدید  و  نفهمیدید؟‌.

روند  قرآنی  در  پایان  این  جایگاه  سخت  و  دشوار  و  خوارکننده‌،  جزای  دردناک  را  اعلام  و  اعلان  می‌دارد،  به  صورت  ریشخند  و  تنبیه‌:
(  هَذِهِ جَهَنَّمُ الَّتِي كُنتُمْ تُوعَدُونَ اصْلَوْهَا الْيَوْمَ بِمَا كُنتُمْ تَكْفُرُونَ)‌.

این  (‌که  در  پیش  رو  دارید  و  بـدان  مـی‌نگرید)  همان  دوزخی  است  که  به  شما  وعده  داده  می‌شد.  بـه  سبب  کفری  که  می‌ورزیدید،  امروز  به  دوزخ  وارد  شوید  و  بدان  بسوزید.  

صحنه  درکنار  این  جایگاه  آزاردهنده  باز  نمی‌ایستد  و  بساط  خود  را  در  هم  نمی‌پیچد.  بلکه  به  نشان  دادن  ادامه  می‌دهد  و  ناگهان  پرده  تازه  شگفتی  پدیدار  می‌آید: 

 (الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلَى أَفْوَاهِهِمْ وَتُكَلِّمُنَا أَيْدِيهِمْ وَتَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ)  .

 امروز  بر  دهانهایشان  مهر  می‌نهیم‌،  و  دستـهایشان  با  ما  سخن  می‌گویند،  و  پاهایشان  بر  (‌کارهائی  که  انجام  می‌داده‌اند  و)  چیزهائی  که  فراچنگ  می‌آورده‌اند،  گواهی  می‌دهند.

بدین  شکل  برخی  بعضی  را  خوار  می‌دارند،  و  اندامهایشان  بر  آنان  گواهی  می‌دهند،  و  شخصیت  ایشان  از  هم  می‌پاشد  و  تکه  تکه  و  جدا  جدا  می‌شود،  و  یکی  دیگری  را  تکذیب  می‌کند  و  دروغگو  میخـواند.  هر  اندامی  از  اندامها  جداگانه  به  پیشگاه  پروردگارش  برمی‌گردد،  و  تسلیم  آفریدگارش  می‌شود)!

*
بدین  روال  و  بدین  منوال  صحنه  به  پایان  رسید،  در  حالی  که  زبانهایشان  بسته  است  و  دستهایشان  سخن  می‌گوید،  و  پاهایشان  گواهی  می‌دهد،  برعکس  چیزی‌که  عادت  معمولی  و  روال  عادی  ایشان  بر  آن  بوده  است‌،  و  برعکس  چیزی‌که  انتظارش  می‌کشیدند  و  چشم  به  راهش  بودند.  اگر  خدا  می‌خواست‌کاری  جز  این  کار  را  در  حق  ا