  این ‌که  در  درونش  امید  به  آخرت  باشد،  و  به  پاداش  نیکو‌کار  و  به  عذاب  زشتکار  در  قيامت  عقيده  داشته  باشد،  و  مگر  این ‌که  برای  رضای  خدا کار  بکند  و  به  خشنودیش  در  آن  جهان  چشم  بدوزد،  جهانی‌ که  در  آنجا  هیچ گونه‌ کار کوچكی  و كار  بزرگی  هدر  نمی‌رود  و  بدون  سزا  و  جزا  نمی‌ماند،  و  اگر  به  اندازۀ  دانۀ  خردلی  کاری  صورت  بگیرد  و در میان  صخره  سـنگی  یـا  در  آسمانها  و  یا  در  نهانگاه  زمین  باشد،  خدا  آن  را  حاضر  می‌آورد  و  بدان  رسیدگی  می‌کند. کسی‌ که  از  این  پنجرۀ  تابان  و  شادی آور  و  آرام‏بخش  محروم  است‌،  بدون  شکّ  در  عذاب  بسر  می‏‎برد  همان ‌گونه‌ که  در گمراهی  بسر  می‏‎برد.  او  در  هر  دو تای  عذاب  و  گمراهی  زندگی  را  سپری  می‌کند،  در  حالی ‌که  هنوز  زنده  است  و  روی  زمـین  بسـر  می‏‎برد،  پـیش  از  آن‌ که  عذاب  آخـرت  گریبانگرش‌ گردد،  به  عنوان ‌کیفر  همین  عذابی  که  در  دنیا  بدان  گر‌فتار  است‌!

اعتقاد  به  آخرت  رحمت  و  نعمت  است‌،  رحمت  و  نعمتی  که  خدا  آن  دو  را  به ‌کسی  از  بندگانش  عطاء  می‌فرماید  که  در  پرتو  اخلاص  دل‌،  و  برگزیدن  حقّ‌،  و  عشق  به  هدایت‌،  سزاوار  آن  می‏‎گردد.

من  این  معنی  را  ترحیح  می‌دهم  و  به ‌گمانم  این  آیه  بدان  اشاره  می‌نماید.  این  آ‌یه  عذاب  و گمراهی  شگفت  را  بهرۀ ‌کسانی  می‌سازد  و  در کسانی ‌گرد  می آورد که  به  آخرت  ایمان  نمی‌آورند.

*
قرآن  تکذیب‌کنندگان  آيات  را  با  به  تصویر کشیدن  صحنه‌ای  از  صحنه‌های  جهانی ‌که  ایشان  در  آن  خو‌اهند  بود  و  به ‌گمراهی  سخت  خود گرفتار  خواهند  آمد  - ‌اگر  خدا  بخواهد  -‌ بیدار  می‌گر‌داند.  این  صحنه‌،  صحنۀ  زمین  است‌ که  ایشان  را  در  خود  فرو  می‏‎برد،  و  صحنۀ  آسمان  است ‌که  بر آنان  سقوط  می‌کند  و  بر  سـرشان  فرو  می‌ریزد:

(أَفَلَمْ يَرَوْا إِلَى مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُم مِّنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ إِن نَّشَأْ نَخْسِفْ بِهِمُ الْأَرْضَ أَوْ نُسْقِطْ عَلَيْهِمْ كِسَفاً مِّنَ السَّمَاءِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لِّكُلِّ عَبْدٍ مُّنِيبٍ) (9) 

آیا  به  چیزهائی  که  پیش  رو  و  پشت  سر  آنان  از  آسمان  و  زمین  قرار دارد  نگاه  نمی‌کنند  (‌تا  ببینند  زیر  پایشان  کرۀ  مذاب  و  سوزان  و  در  حال  فـورانـی  است‌،  و  بـالای  سرشان  اشعۀ  کیهانی  و  سنگهای  سرگردانی  است‌،  و  انسانها  در  میان  دو  منبع  خطر  زندگی  مـی‌کنند؟‌)‌.  اگر  بخواهیم  ایشان ‌را  به  دل  زمین  فرومی‌بریم‌،  یا  این  که  قطعه‌هائی  از  آسمان  بر  سرشان  فرو  می‌افکنیم‌.  قطعاً  در  این  (‌چیزهائی  که  مـی‌بینند)  نشانه‌ای  (‌از  عظمت  و  قدرت  خدا)  است  برای  هر  بنده‌ای  که  بخواهد  به  سـوی  خدا  برگردد.  

این  یک  صحنۀ  حهانی  هولناک  است،  و  در  عین  حال  از  جملۀ  صحنه‌هائی  است ‌که  آنها  را  می‌بینند  یا  درک  و  فهم  می‌کنند.  چه  به  زمـین  فـرو  رفتن  رخ  مـی‌دهد  و  مردمان  آن  را  مشاهده  می‌کنند،  و داستانها  و روایتها  نیز  آن  را  نقل  می‌نمایند.  سقوط  تکّه‌هائی  از  آسمان  نیز  روی  می‌دهد  بدان  هنگام ‌که  شهابها  فرو  می‌افتند  و  صاعقه ها  درمی‌گیرند.  آنان‌ که  چیزی  از  اینها  را  دیده‌اند  یا  شنیده‌اند.  این  است ‌که  چنین  پسوده‌ای  بیهوشان  غافل  را  بیدار  می‌گرداند،  بیهوشان  غافلی  که  فرارسیدن  قیامت  را  بعید  و  دور  از  ذهن  می‌شمارند.  عذاب،  بسیار  بدیشان  نزدیک  است  اگر  خدا  بخواهد  در  همین  زمين  پیش  از  قیامت  بدانان  برساند.  ممکن  است  خدا  عذاب  را  از  همين  زمین  زیر  پایشان  و  از  همین  آسمان  بالای  سرشان‌ گریبانگیرشان ‌گرداند،  زمین  و  آسمانی‌ که  از  هر  سو  ایشان  را  در بر گرفته  است‌،  و گذشته  از  قیامت ‌که  در  علم  خدا  پیدا  و  در  دانش  غیر  او  ناپیدا  است‌،  زمـین  و  آسمان‌ که  از  ایشان  دور  و  نهان  نیست‌.  از  عذاب  خدا  کسی‌ که  در  امن  و  ا‌مان  و  غفلت  و  بیخبری  بسر  نمی‏برد  مگر  مردمان  فاسق‌.

در  این  چیزی‌ که  مـردمان  آن  را  می‏بینند  و  آسمان  و  زمین  نام  دارد،  و  در  این  چيزی ‌که  انتظار  می‌رود  و  فر‌و  رفتن  به  زمين  در  هر  لحظه‌ای  یا  سـقوط  تکّه‌هائی  از  آسمان  است‌،  نشانه‌ای  برای  دلی  است ‌که  مى خواهد  به  سوی  خدا  برگردد  و  از  سـرکشی  و  بزهكا‌ری  دست  بردا‌رد:

(إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لِّكُلِّ عَبْدٍ مُّنِيبٍ) .

قطعاً  در  این  (‌چیزهائی  که  می‌بینند)  نشانه‌ای  (‌از  عظمت  و  قدرت  خدا)  است  برای  هر  بنده‌ای  که  بخواهد  به  سوی  خدا برگردد.

آن  بنده‌ای ‌که  بد‌ان‌ گمراهی  ژرف  و  سخت ‌گرفتارنمی‌آید.
-------------------------------------------------------
[1] ‌رجز عـذابی است‌ کـه دلها از آن به لرزه درآید و باعث پریشانی ‌و سرگردانی مردم شود.(‌مترجم‌)<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:296.txt">قسمت اول</a><a class="text" href="w:text:297.txt">قسمت دوم</a></body></html>سوره‌ي سبأ آيه‌ي 21-10

(وَلَقَدْ آتَيْنَا دَاوُودَ مِنَّا فَضْلاً يَا جِبَالُ أَوِّبِي مَعَهُ وَالطَّيْرَ وَأَلَنَّا لَهُ الْحَدِيدَ (10) أَنِ اعْمَلْ سَابِغَاتٍ وَقَدِّرْ فِي السَّرْدِ وَاعْمَلُوا صَالِحاً إِنِّي بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ (11) وَلِسُلَيْمَانَ الرِّيحَ غُدُوُّهَا شَهْرٌ وَرَوَاحُهَا شَهْرٌ وَأَسَلْنَا لَهُ عَيْنَ الْقِطْرِ وَمِنَ الْجِنِّ مَن يَعْمَلُ بَيْنَ يَدَيْهِ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَمَن يَزِغْ مِنْهُمْ عَنْ أَمْرِنَا نُذِقْهُ مِنْ عَذَابِ السَّعِيرِ (12) يَعْمَلُونَ لَهُ مَا يَشَاءُ مِن مَّحَارِيبَ وَتَمَاثِيلَ وَجِفَانٍ كَالْجَوَابِ وَقُدُورٍ رَّاسِيَاتٍ اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُكْراً وَقَلِيلٌ مِّنْ عِبَادِيَ الشَّكُورُ (13) فَلَمَّا قَضَيْنَا عَلَيْهِ الْمَوْتَ مَا دَلَّهُمْ عَلَى مَوْتِهِ إِلَّا دَابَّةُ الْأَرْضِ تَأْكُلُ مِنسَأَتَهُ فَلَمَّا خَرَّ تَبَيَّنَتِ الْجِنُّ أَن لَّوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ الْغَيْبَ مَا لَبِثُوا فِي الْعَذَابِ الْمُهِينِ (14)‏ لَقَدْ كَانَ لِسَبَإٍ فِي مَسْكَنِهِمْ آيَةٌ جَنَّتَانِ عَن يَمِينٍ وَشِمَالٍ كُلُوا مِن رِّزْقِ رَبِّكُمْ وَاشْكُرُوا لَهُ بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَرَبٌّ غَفُورٌ (15) فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ وَبَدَّلْنَاهُم بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَوَاتَى أُكُلٍ خَمْطٍ وَأَثْلٍ وَشَيْءٍ مِّن سِدْرٍ قَلِيلٍ (16) ذَلِكَ جَزَيْنَاهُم بِمَا كَفَرُوا وَهَلْ نُجَازِي إِلَّا الْكَفُورَ (17) وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ الْقُرَى الَّتِي بَارَكْنَا فِيهَا قُرًى ظَاهِرَةً وَقَدَّرْنَا فِيهَا السَّيْرَ سِيرُوا فِيهَا لَيَالِيَ وَأَيَّاماً آمِنِينَ (18) فَقَالُوا رَبَّنَا بَاعِدْ بَيْنَ أَسْفَارِنَا وَظَلَمُوا أَنفُسَهُمْ فَجَعَلْنَاهُمْ أَحَادِ