َهُم مِّنَ اللَّهِ فَضْلاً كَبِيراً) (47) 

(‌ای  پیغمبر!)  به  مؤمنان  مژده  بده  كه  ایشان  از  سوی  خدا  نعمت  فراوانـی  (‌و  بـرتری  عظیمی‌،  در  دنـیاو  آخرت‌)  دارند.

این  وقتی  است ‌که  مسألۀ  مژده  دادن  را  در  این  فرموده  چکیده‌وار گفته  است‌:

(يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِداً وَمُبَشِّراً وَنَذِيراً) (45) 

ای  پیغمبر!  مـا  تـو  را  بـه  عنوان  گواه  و  مـژده‌رسان  و  بیم‌دهنده  فرستادیم‌.

این  هم  افزایش  فضل  و  لطف  يزدان  بر  مـؤمنان  است‌،  مؤمنانی‌ که  بر  دستهای  ایـن  پیغمبر  صلّی الله عليه وآله وسلّم  برایشان  قوانین  و  مقرّرات  وضع  می‌کند،  قوانین  و  مقرّراتی‌ که  ایشان  را  سرانجام  به  شادی  و  شادمانی  و  نعمت  بزرگ  و  فضل  سترگ  می‌رساند.

این  خطاب  به  پیغمبر  صلّی الله عليه وآله وسلّم ‌دستور  می‌دهد که  از کافران  و  منافقان  اطاعت  نکند،  و  به  اذیّت  و  آزارشان  به  خود  و  به  مؤمنان  اهمّیّت  ندهد،  و  تنها  بر  خدا  توکّل  نـماید،  و  خدا  ضامن  یاری  و کمک  و  پیروز گرداندن  او  است‌:  

(وَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَالْمُنَافِقِينَ وَدَعْ أَذَاهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ وَكِيلاً) (48) 

و  از  کافران  و  منافقان  فرمانبرداری  مکن‌،  و  اعتنائی  بـه  اذیّت  و  آزارشان  نداشته  بــاش‌،  و  بـر  خـدا  تكیه  کن‌،  و  همین  بس  که  خدا  حامی  و  مدافع  باشد.

این  همان  خطابی  است‌ که  در  سرآغاز  سوره  آمده  بود،  پیش  از  آن‌ که  به  موضوعات  قوانـین  و  مقرّرات  و  رهنمودها  و  رهنمونها،  و  به  سر  و  سامان  بخشیدن  و  نظم  و  نظام  نوین  اجتماعی  پرداخته  شود.  تـنها  چـیزی‌ کـه  افزون  بر  آن  است  پیغمبر  صلّی الله عليه وآله وسلّم ‌ رهنمود  می‌گردد  به  این  که  به  اذیّت  و  آزار کـافران  و  مـنافقان  تـوجّه  نکـند  و  اهمّیّت  ندهد،  و  با  اطاعت  از  ایشان  در  چیزی  یا  تکـیه  کردن  بر  آنان  در  چیزی  خویشتن  را  از  اذیّت  و  آزارشان  به  دور  ندارد.  چه  تنها  خدا  حافظ  و  مدافع  است‌.

(وَكَفَى بِاللَّهِ وَكِيلاً) .

و  همین  بس  که  خدا  حامی  و  مدافع  باشد.

*
بدین  منوال  دیباچه  و  پیرو  واقعۀ  زینب  و  زید،  و  حلال  کردن  همسران  پسرخواندگان‌،  به  درازا  می‌کشد،  و  بسی  سخن  می‌رود  از  مثال  واقعی  و  عملی‌ای‌ که  پـیغمبر  خدا  صلّی الله عليه وآله وسلّم  وادار  بدان  می‌گردد،  مثالی ‌که  بیانگر  سختی  و  دشواری  این  قضیّه  است‌،  و  می‌رساند که  دلهـا  در  همچون‌ کاری  نياز  دارند  به  این‌ که  خدا  آنها  را  برجای  بدارد  و  در  پرتو کلام  الهی  دلها  از  جای  نشوند  و  پریشان  نگردند.  در  این  مواقع  است  که  نياز  شدیدی  است  به  این‌ که  دلها  با  خدا  پیوند  و  تماس  داشته  باشند،  و  بدانند  و  متوجّه  باشند که  در  رهنمود  و  رهنمون  خدا  رحمت  و  رعایت  و  حفاظت  و  عنایت  است‌.  اگـر  دلها  چنین‌ کنند  و  چنین  شوند  مشکلات  و  دشواریـها  را  بـا  رضایت  و  رغبت  می‌پذیرند،  و  تسـلیم  فـرمان  یـزدان  می‌گردند،  و  رهنمودها  و  رهنمونها  را  بر  دیـدۀ  مـنّت  می‌نهند.  
--------------------------------------------------------
[1] واژۀ‌ «‌موالی‌»‌ که دالّ بر طبقۀ بردگان و بندگان آزاد شده است‌، دارای معانی دیگری نیز  می‌باشد. مثلاً به مـعنی هـمپیمانان قـبیله‌ای بـا  قـبیلۀ دیگری نیز به ‌کار می‌رفته است‌،  همپیمانانی‌ کـه در پرداخت دیـه‌ها و قصاصها و تعویض اسیران همدیگر را یاری می‌دادند و کمک  می‌کردند.  
[2] خدا بهتر می‌داند، باید این ‌کار بعد از آن بوده باشد که زیـنب را طلاق داده است‌.
[3] جلیبیب از زمرۀ موالی‌، یعنی بردگان و بندگان آزاد شده بود.
[4]  نگــا: تـفسیر قـاسمی‌، جـلد  هشتم‌، جــزء بـیست ‌و دوم‌، صـفحۀ 262 (‌مترجم‌)
[5] امام احمد آن را روایت ‌کرده است‌. مسلم و نسائی آن را به شیوه‌های مختلف از قول سلیمان  پسر مغیره استخراج و نقل نموده‌اند.  
[6] بخاری ‌آن را استخراج‌ کرده است.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:285.txt">قسمت اول</a><a class="text" href="w:text:286.txt">قسمت دوم</a></body></html>سوره‌ي احزاب آيه‌ي 62-49

(يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَكَحْتُمُ الْمُؤْمِنَاتِ ثُمَّ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِن قَبْلِ أَن تَمَسُّوهُنَّ فَمَا لَكُمْ عَلَيْهِنَّ مِنْ عِدَّةٍ تَعْتَدُّونَهَا فَمَتِّعُوهُنَّ وَسَرِّحُوهُنَّ سَرَاحاً جَمِيلاً (49) يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَحْلَلْنَا لَكَ أَزْوَاجَكَ اللَّاتِي آتَيْتَ أُجُورَهُنَّ وَمَا مَلَكَتْ يَمِينُكَ مِمَّا أَفَاء اللَّهُ عَلَيْكَ وَبَنَاتِ عَمِّكَ وَبَنَاتِ عَمَّاتِكَ وَبَنَاتِ خَالِكَ وَبَنَاتِ خَالَاتِكَ اللَّاتِي هَاجَرْنَ مَعَكَ وَامْرَأَةً مُّؤْمِنَةً إِن وَهَبَتْ نَفْسَهَا لِلنَّبِيِّ إِنْ أَرَادَ النَّبِيُّ أَن يَسْتَنكِحَهَا خَالِصَةً لَّكَ مِن دُونِ الْمُؤْمِنِينَ قَدْ عَلِمْنَا مَا فَرَضْنَا عَلَيْهِمْ فِي أَزْوَاجِهِمْ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ لِكَيْلَا يَكُونَ عَلَيْكَ حَرَجٌ وَكَانَ اللَّهُ غَفُوراً رَّحِيماً (50)‏ تُرْجِي مَن تَشَاء مِنْهُنَّ وَتُؤْوِي إِلَيْكَ مَن تَشَاء وَمَنِ ابْتَغَيْتَ مِمَّنْ عَزَلْتَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكَ ذَلِكَ أَدْنَى أَن تَقَرَّ أَعْيُنُهُنَّ وَلَا يَحْزَنَّ وَيَرْضَيْنَ بِمَا آتَيْتَهُنَّ كُلُّهُنَّ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا فِي قُلُوبِكُمْ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيماً حَلِيماً (51) لَا يَحِلُّ لَكَ النِّسَاء مِن بَعْدُ وَلَا أَن تَبَدَّلَ بِهِنَّ مِنْ أَزْوَاجٍ وَلَوْ أَعْجَبَكَ حُسْنُهُنَّ إِلَّا مَا مَلَكَتْ يَمِينُكَ وَكَانَ اللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ رَّقِيباً (52) يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلَّا أَن يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانتَشِرُوا وَلَا مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْيِي مِنكُمْ وَاللَّهُ لَا يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ وَإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعاً فَاسْأَلُوهُنَّ مِن وَرَاء حِجَابٍ ذَلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ وَمَا كَانَ لَكُمْ أَن تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ وَلَا أَن تَنكِحُوا أَزْوَاجَهُ مِن بَعْدِهِ أَبَداً إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ عِندَ اللَّهِ عَظِيماً (53) إِن تُبْدُوا شَيْئاً أَوْ تُخْفُوهُ فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيماً (54)‏ لَّا جُنَاحَ عَلَيْهِنَّ فِي آبَائِهِنَّ وَلَا أَبْنَائِهِنَّ وَلَا إِخْوَانِهِنَّ وَلَا أَبْنَاء إِخْوَانِهِنَّ وَلَا أَبْنَاء أَخَوَاتِهِنَّ وَلَا نِسَائِهِنَّ وَلَا مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ وَاتَّقِينَ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ ع