عقل  سلیم‌) باز  ندارد، با  همچون  نمازی  جز  بر  دوری  از  خدا  نـیفزوده  است‌.  چنین‌ کسی  چنان‌  که  باید  نماز  را  اقـامه  نکـرده  است  و  بجای  نیاورده  است‌،  بلکه  فقط  آن  را  خوانده  است  و  اداء  کرده  است  ... میان  اقامه  کردن  و  بجای  آوردن  نماز  و  میان  خواندن  و  اداء‌کردن  آن  فرق  زیادی  است  ... چـه  نماز  وقتی  که  اقامه  می‌گردد  و  بـجای  آورده  مـی‌شود،  ذکر  و  یاد  خدا  است‌.

(وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ).
و  قطعاً  ذکر  خدا  و  یاد  الله (‌از  هر  چیز  دیگری‌) والاتـر  و  بزرگتر  است‌.
والاتر  و  بزرگتر  است  به  طور  مطلق  از  هر  گونه  تلاش  و  کوششی  و  از  هر گونه  جذبه  و  کششی  و  والاتر  و  بزرگتر  از  هر  گونه  پرستشی  و  فروتنی  و  کرنشی  است‌.
(وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ) (٤٥)
خدا  می‌داند  که  شما  چه  کارهائی  را  انـجام  مـی‌دهید (‌و  سزا  و  جزایتان  را  خواهد  داد).
هیچ  چیزی  بر  خدا  پنهان  نمی‌ماند، و  هیچ‌ کاری  بــر  او  مشتبه  نمی‌شود، و  شما  به  سوی  او  بـرمی‌گردید، و  او  سزا  و  جزای‌  کارهائی  را  به  شما  خواهـد  داد  کـه  انـجام  می‌دهید  و  می‌کنید.

*
پایان  جزء  بیستم
به  دنبال  آن  جزء  بیست‌ویکم  می‌آید
که  با  این  فرمودۀ  خداوند  بزرگوار  آغاز  می‌گردد:  
(وَلا تُجَادِلُوا أَهْلَ الْكِتَابِ).
------------------------------------------------------
[1] مراجعه شود به رعد/٨ (‌مترجم‌) 
[2] واژۀ «‌ابراهیـم‌‌» در متن عربی فی ظلال القران «‌لوط‌» ذکر شده است و اشتباه  است‌.(‌مترجم‌)
 [3] نگا: فصلّت‌/16،و قمر/19و حاقّه/6.(مترجم)
 [4] نگا:هود/67.(مترجم)
 [5] ابن‌جریر آن را  روایت کـرده است و گـفته است‌:عـلی بـرایـمان روایت کـرده است  و  اسماعیل پسر مسلم از حسن برایمان نقل‌کرده است و گفته است‌: پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم  فرموده است ... آنگاه حدیث را ذکر کرده است... <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:232.txt">قسمت اول</a><a class="text" href="w:text:233.txt">قسمت دوم</a><a class="text" href="w:text:234.txt">قسمت سوم</a></body></html>جز  بيست  و  يكم
سورۀ  عنكبوت  آیات  69-‌46،  سورۀ  روم‌،  سورۀ  لقمان 
سورۀ  سجده  و  سورۀ  احزاب  تا  آیۀ  ٢٧  
سوره‌ي عنكبوت آيه‌ي 69-46

(وَلا تُجَادِلُوا أَهْلَ الْكِتَابِ إِلا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِلا الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ وَقُولُوا آمَنَّا بِالَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْنَا وَأُنْزِلَ إِلَيْكُمْ وَإِلَهُنَا وَإِلَهُكُمْ وَاحِدٌ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ (٤٦)وَكَذَلِكَ أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ فَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَمِنْ هَؤُلاءِ مَنْ يُؤْمِنُ بِهِ وَمَا يَجْحَدُ بِآيَاتِنَا إِلا الْكَافِرُونَ (٤٧)وَمَا كُنْتَ تَتْلُو مِنْ قَبْلِهِ مِنْ كِتَابٍ وَلا تَخُطُّهُ بِيَمِينِكَ إِذًا لارْتَابَ الْمُبْطِلُونَ (٤٨)بَلْ هُوَ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ فِي صُدُورِ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَمَا يَجْحَدُ بِآيَاتِنَا إِلا الظَّالِمُونَ (٤٩)وَقَالُوا لَوْلا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَاتٌ مِنْ رَبِّهِ قُلْ إِنَّمَا الآيَاتُ عِنْدَ اللَّهِ وَإِنَّمَا أَنَا نَذِيرٌ مُبِينٌ (٥٠)أَوَلَمْ يَكْفِهِمْ أَنَّا أَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ يُتْلَى عَلَيْهِمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَرَحْمَةً وَذِكْرَى لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ (٥١)قُلْ كَفَى بِاللَّهِ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ شَهِيدًا يَعْلَمُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالأرْضِ وَالَّذِينَ آمَنُوا بِالْبَاطِلِ وَكَفَرُوا بِاللَّهِ أُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ (٥٢)وَيَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذَابِ وَلَوْلا أَجَلٌ مُسَمًّى لَجَاءَهُمُ الْعَذَابُ وَلَيَأْتِيَنَّهُمْ بَغْتَةً وَهُمْ لا يَشْعُرُونَ (٥٣)يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذَابِ وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكَافِرِينَ (٥٤)يَوْمَ يَغْشَاهُمُ الْعَذَابُ مِنْ فَوْقِهِمْ وَمِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ وَيَقُولُ ذُوقُوا مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ (٥٥)يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ أَرْضِي وَاسِعَةٌ فَإِيَّايَ فَاعْبُدُونِ (٥٦)كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ ثُمَّ إِلَيْنَا تُرْجَعُونَ (٥٧)وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَنُبَوِّئَنَّهُمْ مِنَ الْجَنَّةِ غُرَفًا تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا نِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِينَ (٥٨)الَّذِينَ صَبَرُوا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ (٥٩)وَكَأَيِّنْ مِنْ دَابَّةٍ لا تَحْمِلُ رِزْقَهَا اللَّهُ يَرْزُقُهَا وَإِيَّاكُمْ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ (٦٠)وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضَ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ فَأَنَّى يُؤْفَكُونَ (٦١)اللَّهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَيَقْدِرُ لَهُ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ (٦٢)وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ نَزَّلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَحْيَا بِهِ الأرْضَ مِنْ بَعْدِ مَوْتِهَا لَيَقُولُنَّ اللَّهُ قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْقِلُونَ (٦٣)وَمَا هَذِهِ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلا لَهْوٌ وَلَعِبٌ وَإِنَّ الدَّارَ الآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوَانُ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ (٦٤)فَإِذَا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ إِذَا هُمْ يُشْرِكُونَ (٦٥)لِيَكْفُرُوا بِمَا آتَيْنَاهُمْ وَلِيَتَمَتَّعُوا فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ (٦٦)أَوَلَمْ يَرَوْا أَنَّا جَعَلْنَا حَرَمًا آمِنًا وَيُتَخَطَّفُ النَّاسُ مِنْ حَوْلِهِمْ أَفَبِالْبَاطِلِ يُؤْمِنُونَ وَبِنِعْمَةِ اللَّهِ يَكْفُرُونَ (٦٧)وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِالْحَقِّ لَمَّا جَاءَهُ أَلَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوًى لِلْكَافِرِينَ (٦٨)وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ) (٦٩)

این‌،  واپسین  مرحلۀ  سورۀ  عنکبوت  است‌.  در  جزء  بیستم  دو  مرحله  از  آن  ‌گذشت‌.  محور  سوره  -‌ همان‌ گونه‌ که  گفتیم  -  سخن  از  امتحان  و  آزمون  کسی  است  که  واژۀ  ایمان  را  بر  زبان  می‌رانـد  و  خویشتن  را  مسـلمان  می‌خواند.  امتحان  و  آزمون  بدان  خاطر  است  که  دلهـا  سـره  شود،  و  راستگویان  و  راستروان  از  منافقان  و  دورویان  با  مقیاس  و  معیار  صبر  و  شکیبائی  بر  امتحان  و  آزمون  جداگردند  . . .  در کنار  آن  هم  از  شأن  و  منزلت  نیروهای  زمینی ‌کاسته  مـی‌شود،  نیروهائی ‌که  رو  در  روی  ایمان  و  ایمانداران  می‌ایسـتند،  و  مؤمنان  را  با  اذیّت  و  آزار  از  دیـن  بـرمی‌گردانـند  و  از  راه  خدا  بازمی‌دارند.  در  ضمن  تأکید  می‌شود که  خدا  بدان  را  گرفتار  می