ثَبِّتَ الَّذِينَ آمَنُوا وَهُدًى وَبُشْرَى لِلْمُسْلِمِينَ (١٠٢) وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّمَا يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ لِسَانُ الَّذِي يُلْحِدُونَ إِلَيْهِ أَعْجَمِيٌّ وَهَذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُبِينٌ (١٠٣) إِنَّ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ لا يَهْدِيهِمُ اللَّهُ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ (١٠٤) إِنَّمَا يَفْتَرِي الْكَذِبَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْكَاذِبُونَ (١٠٥) مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِهِ إِلا مَنْ أُكْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالإيمَانِ وَلَكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْرًا فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ (١٠٦) ذَلِكَ بِأَنَّهُمُ اسْتَحَبُّوا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا عَلَى الآخِرَةِ وَأَنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ (١٠٧) أُولَئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَسَمْعِهِمْ وَأَبْصَارِهِمْ وَأُولَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ (١٠٨) لا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِي الآخِرَةِ هُمُ الْخَاسِرُونَ (١٠٩) ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ هَاجَرُوا مِنْ بَعْدِ مَا فُتِنُوا ثُمَّ جَاهَدُوا وَصَبَرُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ (١١٠) يَوْمَ تَأْتِي كُلُّ نَفْسٍ تُجَادِلُ عَنْ نَفْسِهَا وَتُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ مَا عَمِلَتْ وَهُمْ لا يُظْلَمُونَ (١١١)

درس  گذشته  با  این  فرموده  خداوند  بزرگوار  به  پایان  آمد:
(وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً وَبُشْرَى لِلْمُسْلِمِينَ).

ما  این  کتاب  (‌آسمانی‌)  را  بر  تو  نازل  کرده‌ایم  که  بیانگر  همه  چیز  (‌امور  دین  مورد  نیاز  مردم‌)  و  وسیله  هدایت  و  مایه  رحمت  و  مژده‌رسان  مسلمانان  (‌به  نعمت  جاویدان  یزدان‌)  است‌.

در  این  درس  هم  توضیح  برخی  از  چیزهائی  است‌که  در  همچون  کتابی  است‌،  از  قبیل‌:  بیانگری‌،  هدایت‌،  رحمت  و  بشارت.  در  آن  امر  به  دادگری‌،  نیکوکاری‌،  انجام  حق  خویشاوندی  درباره  خویشاوندان‌،  وفاء  به  عهد،  و  نهی  از  شکستن  سوگندها  پس  از  سوگند  خوردنها  با  تاکید  هرچه  بیشتر  است  ...  همه  اینها  از  اصول  و  ارکان  بنیادینی  است‌که  این‌کتاب  آنها  را  با  خود  به  ارمغان  آورده  است‌.

در  این  درس  همچنین  بیان  سزا  و  جزای  عهدشکنی‌،  و  سوگندها  را  وسیله‌گول  زدن  و  گمراه‌کردن  نمودن  است  که  عذاب  بزرگ  است‌.  همچنین  مژده  به‌کسانی  است‌که  شکیبائی  ورزیده  و  شکیبائی  می‌ورزند،  و  بدیشان  اعلام  می‌گردد  که  پاداش  کارهای  خوبی  که  می‌کرده‌اند  به  نیکوترین  وجه  داده  می‌شود،  و  کارهای  خوب  و  خوبتر  و  خوبترین  آنان  همه  خوبترین  بشمار  می‌آید  و  خوبترین  پاداش  به  همه  اعمالشان  تعلق  می‌گیرد!

آن‌گاه  یکی  از  آداب  و  رسوم  قرائت  این‌کتاب  ذکر  می‌شودکه  گفتن  اعوذبالله  من الشیطان  آلرجيم  در  آغاز  شروع  قرآن  برای  طرد شبح  شیطان  از  مجلس  قرآن  مجید  است‌.  همچنین  برخی  از  سخنان  ناروای  مشرکان  درباره  این‌کتاب  یزدان  بیان  می‌گردد.  بعضی  از  مشرکان  می‌گویند:  پیغمبر صلي الله عليه و آله و سلم  خودش  این‌کتاب  را  تهیه  دیده  است  و  آن  را  به  خدا  نسبت  می‌دهد.  برخی  نیز  می‌گویند:  یک  جوان‌غیرعرب  این‌قرآن  رابدو  می‌آموزد!..

در  پایان  درس  جزا  و  سزای‌کسی  بیان  می‌کرددکه  پس  از  ایمان  آوردن‌کفر  را  برمی‏گزیند،  و  ازکسی  سخن  می‌رودکه  وادار  به‌کفر  می‌شود،  ولی  دل  او  در  پناه  ایان  آزمیده  است  و  بر  ایمان  استوارگردیده  است‌.  از  کسانی  هم  سخن  می‌رودکه  آنان  را  وادار  به  برگشت  از  دین  می‌کنند  و  ایشان  راه  هجرت  درپیش  مي‌گیرند  و  به  جهاد  می‌پردازند  و  شکیبائی  می‌ورزند  ...  همه انتها  بیان،  هدایت‌،  رحمت‌،  و  بشارت  برای  مسلمانان  است‌.

*
(إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

وَأَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ إِذَا عَاهَدْتُمْ وَلا تَنْقُضُوا الأيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللَّهَ عَلَيْكُمْ كَفِيلا إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ وَلا تَكُونُوا كَالَّتِي نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ أَنْكَاثًا تَتَّخِذُونَ أَيْمَانَكُمْ دَخَلا بَيْنَكُمْ أَنْ تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبَى مِنْ أُمَّةٍ إِنَّمَا يَبْلُوكُمُ اللَّهُ بِهِ وَلَيُبَيِّنَنَّ لَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَكِنْ يُضِلُّ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَلَتُسْأَلُنَّ عَمَّا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ).

خداوند  به  دادگری  و  نیکوکاری  و  نیز  بخشش  به  نزدیکان  دستور  می‌دهد،  و  از  ارتکاب  گناهان  بزرگ  (‌چون  شرک  و  زنا)  و  انجام  کارهای  ناشایست  (‌ناسازگار  با  فطرت  و  عقل  سلیم‌)  و  دست‌درازی  و  ستمگری  نهی  می‌کند.  خداوند  شما  را  اندرز  می‌دهد  تا  این  که  پند  گيرید  (‌و  با  رعایت  اصول  سه  گانه  عدل  و  احسان  و  ایتاء  ذی‌القربی‌،  و  مبارزه با  انحرافات  سه‌گانه  فحشاء  و  منکر  و  بغی‌،  دنیائی  آباد  و  آرام  و  خالی  از  هرگونه  بدبختی  و  تباهی  بسازید)‌.  به  پیمان  خدا  (‌که  با  همدیگر  می‌بندید)  وفا  کنید،  هرگاه  که  بستید،  و  سوگندها  را  پس  از  تاکید  (‌آنها  با  قسم  به  نام  و  ذات  خدا)  نشکنید،  در  حالی  که  خدای  را  آگاه  و  گواه  (‌بر  معامله  و  وفای  به  عهد)  خود  گرفته‌اید  بی‏گمان  خدا  می‌داند  آنچه  را  که  می‌کنید  (‌و  پاداش  و  پادافره  کردارتان  را  می‌دهد)‌.  شما  (‌که  با  پیمان  بستن  به  نام  خدا  تعهدی  را  می‌پذیرید،  به  عهد  خود  وفا  کنید  و)  همانند  آن  زنی  نباشید  که  (‌به  سبب  دیوانگی،  پشمهای‌)  رشته خود  را  بعد  از  تابیدن‌،  از  هم  وا  می‌کرد.  شما  نباید  به  خاطر  (‌ملاحظه  این  و  آن  و)  این  که  گروهی،  جمعیتشان  از  گروه  دیگری  بشتر  است‌،  (‌پیمانها  و)  سوگندهای  خود  را  (‌بشکنید  و  آن  را)  وسیله  خیانت  و  تقلب  و  فساد  قرار  دهید،  (‌آگاه  باشید  که‌)  خداوند  با  امر  به  وفای  به  عهد،  شما  را  مورد  آزمایش  قرار  می‌دهد،  و  (‌خداوند  نتیجه  این  آزمایش  و)  آنچه  را  در  آن  اختلاف  می‌ورزیده‌اید  در  روز  قیامت  برای  شما  آشکار  می‌سازد  (‌و  پرده  از  اسرار  دلها  برمی‌دارد)‌‌.اگرخدامی‌خواست  شماراملت  واحدی  می‌کرد  (‌و  در  جنس  و  رنگ  و  استعداد  و  ایمان  فرقی  نمی‌داشتید  و  همچون  فرشتگان  راهی  را  به  اجبار  درپیش  میگرفتید  و  از  خود  اختیاری  نمی‌داشتید.  امّا  