یهای  ساختارهای  خدا  بیفتد،  و  در  همۀ  آفریده‌های  خدا  با  خدا  پیوند  پیدا  کند  و  او  را  مراقب  و  مواظب  خویشش  در  هر  لحظه‌ای  از  لحظات  شب  و  روز  بالای  سر  خود  احساس  بکند،  و  بداند  که  او  بنده‌ای  از  بندگان  یزدان  است  و  متّصل  به  آفریده‌های  ایزد  سبحان  است  و  مرتبط  با  قوانینی  است ‌که  بر  جملگی  آنان  حاکم  و  فرمانروا  است‌،  و  او  هم  نقش  ویژه‌ای  دراین  جهان‌،  به  ویژه  در  این  زمین  دارد،  زمینی  ‌که  او  در  آن  جانشین  گردیده  است  و  به  خلافت  نشسته  است‌:  

(أَوَلَمْ يَرَوْا إِلَى الأرْضِ كَمْ أَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ) (٧)

ایا  آنان  به  زمین  نمی‌نگرند  و  نمی‌بینند  که  چه  قدر  انواع  و  اقسام  گیاهان  و  درختان  نر  و  مادۀ  زیبا  و  سودمند  را  در  آن  رویانده‌ایم‌؟  (‌اگر  دقّت  کنند  نشـانه‌های  قدرت  یزدان  را  در  آرایش  و  پیرایش  ظاهری  و  در  خواصّ  و  فوائد  باطنی  روئیدنیها  می‌بینند،  و  پیدایش  این  همه  رنگ  و  بو  و  فعل  و  انفعالات  شیمیائی‌،  و  وجود  زوجیّت  و  طرز  تلقیح  و  باروری  رستنیها،  به  زبان  حال  ایشان  را  به  سوی  خالق  متعال  رهنمود  می‌کند  و  آنان  را  از  تکفیر  و  تکذیب  حقّ  به  دور  می‌سازد(.

گیاهان  ‌کریم  هستند،  یعنی  نافع  و  سودمند،  و  ارزشمند  و  زیبا  و  خوش  منظر  هستند،  چون  زندگی  در  آنها  موج  می‌زند،  حیاتی  که  خداوند  بزرگوار  آن  را  پدید  آورده  است  ...  واژه  کریم  به  نفس  الهام  می‌کند  که  پذیرۀ  ساختارهای  خدا  برود،  به  ‌گونه‌ای  که  سزاوار  تکریم  و  بزرگداشت  و  باگرمی  استقبال  ‌کردن  و  پذیره  رفتن  است‌.  نه  این ‌که  خوار  بدارد  و  غفلت  بورزد  و  غافل  بماند.

(إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَةً).

بی‏گمان  در  این  کار  (‌آفرینش  گیاهان  و  درختان‌،  در  کوه  و  دمن  و  مزرعه  و  بیابان‌) نشانۀ  بزرگی  است  (‌بر  وجود  خالق  جهان‌(.

آنان  معجزه‌هائی  درخواست  می‌کردند،  ولیکن  اکثر  آنان  بدین  معجزه  ایمان  نداشتند:

(وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ) (٨)

ولی  اکثر  مردمان  (‌چشم  دل  را  می‌بندند  و  به  ندای  عقل  گوش  فرا  نمی‌دهند  و  این  چند  روزۀ  حیات  را  غافل‌وار  بسر  می‌برند  و  به  خدا)  ایمان  نمی‌آورند.

دیباچۀ  سوره  با  پیروی  به  پایان  می‌آید که  در  آن  پس  از  عرضه  کـردن  هر  معجزه‌ای  تکرار  می‌گردد:

(وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ) (٩)

پروردگار  تو  قطعاً  چیرۀ  مهربان  است‌.

«‌عزیز»‌:  نیرومند  توانای  بر  نشان  دادن  معجزه‌ها،  و  گرفتار  آوردن  تکذیب‌کنندگان  به  عذاب‌.  «‌رحیم‌»‌:  کسی  که  معجزه‌های  خود  را  می‌نمایاند  و  هر  که  دلش  راهیاب  نبود  بدانها  ایمان  می‌آورد.  تکذیب‌کنندگان  را  مهلت  و  فرصت  می‌دهد،  و  ایشان  را  عقاب  و  عذاب  نمی‌دهد  تا  وقتی  که  بیم  دهنده‌ای  به  سویشان  نرود.  در  مــزه‌های  جهان  هستی  نشـانه‌های  ا‌یمان  آوردن  بسی  است  و  بسنده  است‌،  ولیکن  رحـمت  خدا  اقتضاء  می‌کند که  پیغمبران  را  برای  روشن  ‌کردن  چشم  دل  و  انـدیشه‌،  و  برای  مژده  دادن  و  بیم  دادن  مبعوث ‌کند  و  برانگیزد.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:170.txt">قسمت اول</a><a class="text" href="w:text:171.txt">قسمت دوم</a><a class="text" href="w:text:172.txt">قسمت سوم</a><a class="text" href="w:text:173.txt">قسمت چهارم</a></body></html>سوره‌ي نحل آيه‌ي 89-77

وَلِلَّهِ غَيْبُ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضِ وَمَا أَمْرُ السَّاعَةِ إِلا كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ (٧٧) وَاللَّهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ لا تَعْلَمُونَ شَيْئًا وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالأبْصَارَ وَالأفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ (٧٨) أَلَمْ يَرَوْا إِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّرَاتٍ فِي جَوِّ السَّمَاءِ مَا يُمْسِكُهُنَّ إِلا اللَّهُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ (٧٩) وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ بُيُوتِكُمْ سَكَنًا وَجَعَلَ لَكُمْ مِنْ جُلُودِ الأنْعَامِ بُيُوتًا تَسْتَخِفُّونَهَا يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَيَوْمَ إِقَامَتِكُمْ وَمِنْ أَصْوَافِهَا وَأَوْبَارِهَا وَأَشْعَارِهَا أَثَاثًا وَمَتَاعًا إِلَى حِينٍ (٨٠) وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِمَّا خَلَقَ ظِلالا وَجَعَلَ لَكُمْ مِنَ الْجِبَالِ أَكْنَانًا وَجَعَلَ لَكُمْ سَرَابِيلَ تَقِيكُمُ الْحَرَّ وَسَرَابِيلَ تَقِيكُمْ بَأْسَكُمْ كَذَلِكَ يُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْلِمُونَ (٨١) فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلاغُ الْمُبِينُ (٨٢) يَعْرِفُونَ نِعْمَةَ اللَّهِ ثُمَّ يُنْكِرُونَهَا وَأَكْثَرُهُمُ الْكَافِرُونَ (٨٣) وَيَوْمَ نَبْعَثُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيدًا ثُمَّ لا يُؤْذَنُ لِلَّذِينَ كَفَرُوا وَلا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ (٨٤) وَإِذَا رَأَى الَّذِينَ ظَلَمُوا الْعَذَابَ فَلا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ وَلا هُمْ يُنْظَرُونَ (٨٥) وَإِذَا رَأَى الَّذِينَ أَشْرَكُوا شُرَكَاءَهُمْ قَالُوا رَبَّنَا هَؤُلاءِ شُرَكَاؤُنَا الَّذِينَ كُنَّا نَدْعُوا مِنْ دُونِكَ فَأَلْقَوْا إِلَيْهِمُ الْقَوْلَ إِنَّكُمْ لَكَاذِبُونَ (٨٦) وَأَلْقَوْا إِلَى اللَّهِ يَوْمَئِذٍ السَّلَمَ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ (٨٧) الَّذِينَ كَفَرُوا وَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ زِدْنَاهُمْ عَذَابًا فَوْقَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوا يُفْسِدُونَ (٨٨) وَيَوْمَ نَبْعَثُ فِي كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيدًا عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَجِئْنَا بِكَ شَهِيدًا عَلَى هَؤُلاءِ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ تِبْيَانًا لِكُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً وَبُشْرَى لِلْمُسْلِمِينَ (٨٩)
روند  قرآنی  به  این  درس  ادامه  می‌دهد  و  دلائل  و  براهین  الوهیت  یگانه‌ای  را  عرضه  می‌داردکه  در  این  سوره  بر  آن  تکیه  می‌شود:  بزرگی  و  سترگی  آفرینش‌،  و  فراوانی  نعمت‌،  و  احاطه  علم  و  فراگیری  دانش  ...  جز  این‌که  این  درس  در  این  مرحله  تمرکز  پیدا  می‌کند  و  می‌چرخد  بر  محور  مساله  رستاخیز  مردگان‌،  و  بر  قیامت  که  یکی  از  اسرار  و  رموز  غیب  است  و  تنها  خدا  از  آن  آگاه  است  و  خداکسی  را  بر  آن  مطلع  نمی‌گرداند.

موضوعهای  این  درس  شامل  انواع  و  اقسامی  از  اسرار  و رموز  غیب  خدا  در  آسمانها  و  زمین‌،  و  در  آفاق  و  انفس  و  درون  و  بیرون‌،  و  پوشیده  و  مخفی  ماندن  قیامت  است‌.  از  راز  سر  به  مهر  قیامت  کسی  جز  خدا  آگاه  نمی‌گردد  و  تنها  خدا  است‌که  از  آن  مطلع  و  بر  آن  چیره  است‌،  و  تنها  او  می‌داندکه  چه  وقت  فرامی‌رسد.  پدید  آوردن  قیامت  نیز  برای  خدا  سهل  و  ساده  است‌:

« وَمَا أَمْرُ السَّاعَةِ إِلا كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ »‌.

کار  (‌برپائی‌)  قیامت  (‌و