َاوُدَ الْجِبَالَ يُسَبِّحْنَ وَالطَّيْرَ).

و کوه‌ها و پرندگان را در ذکر و تسبیح با داوود همراه ساختیم.

(وَكُنَّا فَاعِلِينَ).

و ما (‌این کار را) می‌کردیم (‌و انجام چنین کارهائی در برابر قدرت ما چیزی نیست)‌.

هیچ چیزی وجود نداردکه برای قدرت الهی دشوار یا ناممکن باشد، و هیچ چیزی وجود نداردکه قدرت الهی بخواهد چنین و چنان بشود ولی چنین و چنان نشود و از فرمان سرپیچی کند وکناره رود. خواه این چیز برای مردمان معروف و مالوف باشد یا مشهور و مانوس نباشد. 

(وَعَلَّمْنَاهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ لَكُمْ لِتُحْصِنَكُمْ مِنْ بَأْسِكُمْ فَهَلْ أَنْتُمْ شَاكِرُونَ).

و بدو ساختن زره را آموختیم تا (‌این لباس جنگی‌) شما را در جنگها حفظ کند. آیا (‌‌خدا را در برابر همه این نعمتها) ‌‌سپاسگزاری‌ می‌کنید؟‌.

داوود زره‌ها را حلقه در حلقه و متداخل در یکدیگر می‌دوخت‌. ولی پیش از او زره‌ها یکپارچه و یک تکه بدون داشتن صفت‌گردش و چرخش و جنبش و همایش ساخته می‌شد. زره حلقه در حلقه و تو در تو برای استعمال و استفاده ساده‌تر، و دارای نرمی و سازگاری بیشتر است‌. چنین به نظر می‌رسدکه داوود با الهام خدا بدو مبتکر این نوع زره‌ها است‌. یزدان بر مردمان منت می‌نهد و بزرگواری می‌فرماید در این که به داوود همچون پیشه‌ای را یاد داده است تا در جنگ خویشتن را با آن زره‌ها بپایند و مصون و محفوظ نمایند:

(لِتُحْصِنَكُمْ مِنْ بَأْسِكُمْ).

تا شما را در جنگها حفظ کند.

(فَهَلْ أَنْتُمْ شَاكِرُونَ).

آیا (‌‌خدا را در برابر همه این نعمتها) ‌‌سپاسگزاری‌ می‌کنید؟‌.

تمدن بشری گام به گام به دنبال اکتشافات و اختراعات حرکت کرده است، و تمدن بشری ناگهانی سر برنیاورده است و جهشی پدیدار نگردیده است‌. چون خلیفه‌گری به انسان واگذار شده است‌، و به درک و فهم و شعور ا‌و حواله گردیده است‌، درک و فهم و شعوری که یزدان انسان را با آن مجهزکرده است و آمادگی بخشیده است‌، تا انسان هر روزی‌گامی به جلو بردارد، و زندگی خود را موافق با این گام هماهنگ کند و سر و سامان ببخشد. هماهنگ کردن و سر و سامان بخشیدن زندگی هم برابر نظم و نظام جدید برای دل انسانها ساده نیست‌. چه نظم و نظام جدید ژرفاهای درون انسانها را به تکان درمی‌آورد، و عادات و مالوفات و مانوسات آنان را دگرگون می‌سازد، و مدت زمانی لازم دارد تا آرامش بعد از طوفان این تکان دیگرباره حاصل آید، و انسانها بتوانند دل به‌کار و تولید دهند و اطمینان پیداکنند و بیارامند. بدین جهت حکمت خدا اقتضاء کرده است که مدت زمانی دراز یا کوتاه برای این آرامش و آسایش باشد، به دنبال هرگونه هماهنگی و سر و سامان بخشیدن نوینی‌که پیش می‌آید.

پریشانی و آشفتگی‌ای‌که این زمان بر اعصاب مردمان جهان چیره می‏‎گردد، نخستین منشا آن سرعت تکانهای علمی و اجتماعی متوالی و پیاپی یکدیگر است‌که به بشریت فرصت نمی‌دهد و دوره آرامش و آسایشی به انسانها نمی‌بخشد، و به دلها و درونهایشان مهلت دگرگونی و فرصت لذت بردن از وضع جدید را نمی‌دهد.

*
این کار و بار داود بود و امّا کار و بار سلیمان که بسی بزرگتر و شگفت‌انگیزتر است‌:

(وَلِسُلَيْمَانَ الرِّيحَ عَاصِفَةً تَجْرِي بِأَمْرِهِ إِلَى الأرْضِ الَّتِي بَارَكْنَا فِيهَا وَكُنَّا بِكُلِّ شَيْءٍ عَالِمِينَ. وَمِنَ الشَّيَاطِينِ مَنْ يَغُوصُونَ لَهُ وَيَعْمَلُونَ عَمَلا دُونَ ذَلِكَ وَكُنَّا لَهُمْ حَافِظِينَ).

ما باد تند و سریع را فرمانبردار سلیمان کرده بودیم تا به فرمان او به سوی سرزمینی حرکت کند که پر خیر و برکتش ساخته بودیم‌. و (‌این‌، جای شگفت نیست‌، چرا که‌) ما بر هر چیزی آگاه و دانا بوده (‌و هستیم‌)‌. و گروهی از شیاطین را (‌نیز فرمانبردار سلیمان کرده بودیم‌) که برای او (‌در دریا جهت استخراج لولو و مرجان و جواهرات و مواد پرارزش دیگر) غواصی می‌کردند و کارهائی جز این (‌از قبیل ساختن کاخها و دژها) انجام می‌دادند، و ما آنان را (‌از تمرد و سرکشی در برابر فرمان سلیمان و اذیت و آزار رسانیدن به مردمان‌، دور) نگاه می‌داشتیم‌.

پیرامون سلیمان روایتها و خیال‌بافیها و سخن‌پردازیهای فراوانی وجود دارد. بیشتر آنها برگرفته از اسرائیلیات و خرافات و خیالات وگمانها و انگاره‌ها است‌. ما خود را در این بیابان برهوت‌، سرگردان وگمراه نمی‌کنیم‌. ما در حد و مرز نصوص قرآنی می‌ایستیم‌. چون در فراسوی آنها روایت مورد اعتمادی به‌ویژه در داستان سلیمان وجود ندارد.

در اینجا نص قرآنی باد را به فرمان سلیمان درآوردن را مقرر میدارد که مراد از آن تندباد است‌. باد به فرمان او به سوی سرزمینی حرکت می‌کند و می‌وزدکه خدا آن را پربرکت‌ کرده است‌. این سرزمین چه‌بسا شام باشد، چون قبلا با این صفت در داستان ابراهیم بدان اشاره شده است ... امّا آیا این به فرمان درآوردن و مسخرکردن چگونه بوده است و به چه شکلی صورت گرفته است؟

داستان قالیچه سلیمان در میان است که بر پشت باد گسترانیده می‌شده است‌، وگویا سلیمان و خدم و حشم او بر آن می‌نشسته‌اند، و قالیچه ایشان را به سوی شام به پرواز درمی‌آورده است و در مدت کوتاهی بدانجا می‌رسانیده است‌. مسافتی راکه طی می‌کرده است راه یک ماهه شتران بوده است‌. رفتن بدانجاکه یک ماه طول می‌کشیده است‌، برگشتن نیز یک ماه مسافرت با شتران را دربر می‌گرفته است و این فاصله در یک ماه طی می‌شده است ... این روایت مستند به چیزی است که در سوره «‌سبا» آمده است‌. آنجا که خداوند متعال فرموده است‌:

(وَلِسُلَيْمَانَ الرِّيحَ غُدُوُّهَا شَهْرٌ وَرَوَاحُهَا شَهْرٌ).

باد را مسخر سلیمان کردیم که صبحگاهان مسیر یک ماه را می‌پیمود، و شامگاهان مسیر یک ماه را.  (سبا/١٣)

ولیکن قرآن از قالیچه سلیمان چیزی نگفته است‌، و نامی از آن هم در هیچ روایت معتبر و متقنی نیامده است‌. بدین خاطر ما چیزی در دسترس نداریم تا بدان در مساله قالیچه سلیمان استنادکنیم و سخن بگوئیم. سالم‌ترین کار و ایمن‌ترین راه این است که به زیر فرمان درآوردن باد را تفسیرکنیم به این‌که باد به فرمان خدا به سوی سرزمین پربرکت رهنمود می‌شده است د‌ر مدت زمانی‌که رفتن آن یک ماه‌، و برگشتن آن هم یک ماه طول می‌کشیده است ... چگونه‌؟‌.. گفتیم که نباید از قدرت آزاد الهی پرسید چگونه‌؟ آفرینش قوانین و رهنمود قوانین به آن قدرت آزاد اختصاص دارد. قوانین هستی آشکار برای انسانها اندک است‌. هیچ مانعی نیست‌که قوانین دیگری در میان باشد و آن قوانین پنهان برای مردمان بوده و به کار خود بپردازند، و آثار آنها وقتی پدیدار و نمودار آیدکه بدانها اجازه ظهور و بروز داده شود:

(وَكُنَّا بِكُلِّ شَيْءٍ عَالِمِينَ).

و (‌این جای شگفت نیست‌، چرا که‌) ما بر هر چیزی آگاه و دانا بوده (‌و هستیم‌)‌.

آگاهی و دانائی ما مطلق و بدون قید و بند است‌، و همچون آگاهی و دانائی انسانها محدود و محصور نیست‌. 

م